Βάσεις 2026: 9.739 κενές θέσεις στα ΑΕΙ, με τους υποψήφιους να περισσεύουν

Οι ελληνικές οικογένειες ξοδεύουν 614 εκατ. ευρώ τον χρόνο σε φροντιστήρια για να στείλουν τα παιδιά τους στο πανεπιστήμιο (To Brief, ekriti.gr). Την Πέμπτη 23 Ιουλίου, όταν το υπουργείο Παιδείας άνοιξε την πλατφόρμα με τις βάσεις εισαγωγής 2026, το αποτέλεσμα αυτής της κούρσας ήταν και ένα παράδοξο: 9.739 θέσεις στα ΑΕΙ έμειναν άδειες (CNN Greece), τη στιγμή που χιλιάδες υποψήφιοι θα τις ήθελαν. Το φαινόμενο δεν είναι καινούριο. Οφείλεται κυρίως στον σχεδιασμό της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, του κατωφλιού που παρακολουθούμε από τον Μάιο (To Brief) καθώς οι βαθμοί των παιδιών μετατρέπονται σε θέσεις και κρίνεται ποιοι μένουν έξω.

Λίγο μετά τις 11:00, οι υποψήφιοι είδαν τα αποτελέσματά τους στην πλατφόρμα του υπουργείου και μέσω SMS, ενώ ξεχωριστή πρόσβαση άνοιξε για τις Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ) (Newsit).

Τρεις ταχύτητες, όχι «όλα ανέβηκαν»

Από 70.593 υποψήφιους για επιλογή εισήχθησαν 63.609 σε ΑΕΙ, στρατιωτικές, αστυνομικές και λοιπές σχολές (News247). Πίσω από το συνολικό νούμερο, η εικόνα κινείται σε τρεις ταχύτητες. Ο καθαρός κερδισμένος είναι οι Πολυτεχνικές, όπου οι καλύτερες επιδόσεις σε Φυσική και Μαθηματικά έσπρωξαν τις βάσεις ψηλά. Και η άνοδος δεν ήταν αθηνοκεντρική: ο Μηχανολόγων Μηχανικών του ΔΙΠΑΕ στις Σέρρες πήγε στα 14.430 μόρια από 11.980, δηλαδή +2.450 (Alfavita). Στις στρατιωτικές, η Σχολή Ευελπίδων εκτοξεύτηκε πάνω από 2.000 μόρια, ενώ Νομικές και Ψυχολογίες υποχώρησαν ήπια (Newsit).

Στη βάση του χάρτη μένουν τα περιφερειακά τμήματα. Η Στατιστική του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας στα Γρεβενά κλείδωσε στα 7.190 μόρια (ERT). Το πιο ακραίο παράδειγμα δεν είναι καν κλασικό ΑΕΙ: η Σχολή Μηχανικών των Ακαδημιών Εμπορικού Ναυτικού (ΑΕΝ) είχε 527 θέσεις και μόλις 155 επιτυχόντες, δηλαδή 372 κενές και πληρότητα 29% (Dnews).

Γιατί αδειάζουν οι θέσεις

Ο μηχανισμός πίσω από τις άδειες καρέκλες έχει όνομα: Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής. Δεν είναι η βάση της σχολής, αλλά ένα κατώφλι που πρέπει να περάσει ο υποψήφιος πριν καν μπει στο παιχνίδι της κατάταξης. Κάθε τμήμα παίρνει έναν συντελεστή, από 0,80 έως 1,20, επί τον μέσο όρο επιδόσεων του πεδίου του (ΥΠΑΙΘΑ). Αν ο υποψήφιος δεν πιάσει την ΕΒΕ, αποκλείεται από το τμήμα ακόμη κι αν αυτό τελικά δεν γεμίσει (gov.gr). Έτσι συνυπάρχουν χιλιάδες υποψήφιοι που θέλουν μια θέση με χιλιάδες θέσεις που μένουν κενές.

Αυτό δεν είναι ατύχημα της φετινής χρονιάς. Την πενταετία 2021-2025 η ΕΒΕ άφησε 57.959 θέσεις κενές και έκοψε πάνω από 10.000 υποψήφιους κάθε χρόνο (Alfavita). Πέρυσι οι κενές θέσεις ήταν 10.628 σε 145 τμήματα, με το 85,4% να αποδίδεται ευθέως στην ΕΒΕ και μόλις 10,3% σε πραγματική χαμηλή ζήτηση (Dnews). Τα 9.739 του 2026 κινούνται στην ίδια τάξη μεγέθους. Η ΕΒΕ δεν φταίει για όλα (μετρούν και το κόστος φοίτησης μακριά από το σπίτι, η επαγγελματική προοπτική, το δημογραφικό), αλλά είναι ο βασικός λόγος που μετατρέπει διαθέσιμες θέσεις σε αδιάθετες.

Η κυβέρνηση και η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη θέλουν οι βάσεις να διαβαστούν ως επιβεβαίωση προβλέψιμων κανόνων, με το μήνυμα ότι η επίδοση δεν καθορίζει την αξία κανενός. Το ΚΚΕ, με το «Η ζωή δεν είναι λίστα επιτυχόντων» του Δημήτρη Κουτσούμπα, μετακινεί τη συζήτηση στον αποκλεισμό (Lifo). Το ερώτημα που το υπουργείο δεν απαντά με στοιχεία είναι απλό: ποιοι ακριβώς πλήρωσαν φροντιστήρια και έμειναν έξω, και ποιοι πέρασαν σε μια σχολή που δεν αντέχουν οικονομικά να φοιτήσουν. Αυτό το ερώτημα δεν είναι νέο. Τα ίδια ρωτάμε κάθε Ιούλιο από το 2021.