Κράτος έδωσε άριστα 100/100 για να καλύψει λάθος στις Πανελλαδικές

Δύο υποψήφιοι των ΕΠΑΛ, των Επαγγελματικών Λυκείων, κάθισαν στις 30 Μαΐου να γράψουν Νεοελληνική Γλώσσα και βρήκαν μπροστά τους θέματα που είχαν ήδη δοθεί την προηγουμένη στους μαθητές των ΓΕΛ, των Γενικών Λυκείων (IliaLive). Το λάθος ήταν του κράτους. Η «θεραπεία» που διάλεξε το κράτος ήταν να τους βαθμολογήσει με το απόλυτο άριστα, 100/100, αντί να τους επανεξετάσει (Alfavita). Σε έναν διαγωνισμό που κρίνει με μόρια και σειρά κατάταξης ποιος μπαίνει σε ποια σχολή, αυτό δεν είναι τεχνική διόρθωση. Είναι αλλαγή του αποτελέσματος.

Για να καταλάβει κανείς γιατί ενοχλεί το νούμερο, αρκεί να θυμηθεί πώς παράγεται. Κανονικά κάθε γραπτό των Πανελλαδικών βαθμολογείται στην εκατοντάβαθμη κλίμακα από δύο βαθμολογητές που δεν γνωρίζουν ο ένας τη βαθμολογία του άλλου (AgrinioNews). Το 100/100 είναι η κορυφή αυτής της κλίμακας, το τέλειο γραπτό. Όταν απονέμεται όχι για επίδοση αλλά για να αποζημιώσει ένα διοικητικό σφάλμα, ο βαθμός παύει να μετράει τι ήξερε ο μαθητής και αρχίζει να μετράει τι χρωστάει το κράτος.

Εδώ είναι το θεσμικό πρόβλημα. Το άριστα προστατεύει τους δύο υποψηφίους που δεν έφταιγαν, αλλά δεν αποκαθιστά τη σύγκριση με όλους τους άλλους (Newsbomb). Οι Πανελλαδικές δεν βαθμολογούν ατομικά, κατατάσσουν: δύο διοικητικά τέλειοι βαθμοί μπορούν να μετακινήσουν, έστω και οριακά, τη σειρά απέναντι σε υποψηφίους που διαγωνίστηκαν κανονικά στα προβλεπόμενα θέματα. Το «αδιάβλητο» για το οποίο γίνεται τόσος λόγος σημαίνει ακριβώς αυτό: όλοι στο ίδιο πεδίο, με τον ίδιο κανόνα (ΔΔΕ Φλώρινας).

Η Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων, το όργανο που εγκρίνει τα θέματα και κάθεται στην κορυφή όλου του μηχανισμού (HuffPost Greece), είναι αυτή που φέρεται να πήρε την απόφαση. Το κρίσιμο έγγραφο όμως, η πράξη ή το πρακτικό της που να λέει πότε διαπιστώθηκε το λάθος, ποιος το εντόπισε και με ποια αιτιολογία επιλέχθηκε το 100/100, δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Δεν έχει ξεκαθαρίσει καν αν η λύση ήταν το καθολικό άριστα ή, κατά μια δεύτερη εκδοχή, να μην υπολογιστεί καθόλου το μάθημα και να μετρήσουν μόνο τα άλλα τρία (IliaLive). Ο κόσμος ξέρει ότι κάτι έγινε, αλλά όχι ακριβώς τι αποφασίστηκε.

Η δεύτερη πληγή είναι ο χρόνος. Το περιστατικό συνέβη στις 30 Μαΐου και έμεινε εκτός δημόσιας συζήτησης μέχρι τα τέλη Ιουνίου, όταν βγήκε στα εκπαιδευτικά σάιτ. Στο μεσοδιάστημα οι φετινές βαθμολογίες είχαν ήδη ανακοινωθεί, με μεγάλα ποσοστά κάτω από τη βάση σε Αρχαία, Μαθηματικά και Ιστορία (To Brief). Το θέμα μπήκε κοινοβουλευτικά την 1η Ιουλίου με επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Στέφανου Παραστατίδη, υπεύθυνου του τομέα Παιδείας, και κλιμακώθηκε στις 6-7 Ιουλίου (News247, ProtoThema). Δηλαδή περίπου 38 ημέρες αφότου το κράτος ήξερε το λάθος του, το ίδιο το κράτος δεν το είχε ανακοινώσει (Enikos, Zougla).

Στις 7 Ιουλίου το Υπουργείο Παιδείας αναγνώρισε ότι υπάρχει περιστατικό, το περιόρισε ρητά «αποκλειστικά και μόνο σε δύο υποψηφίους ΕΠΑΛ» και ανακοίνωσε Ένορκη Διοικητική Εξέταση, με την υπόσχεση ότι οι ευθύνες θα αποδοθούν μετά την ολοκλήρωσή της (Enikos, Zougla). Η γραμμή άμυνας έχει δομή: μικρό το συμβάν, θεσμικά κινήθηκα, φταίνε υπηρεσιακοί παράγοντες, ας μη διαταραχθεί η ηρεμία των υποψηφίων στη φάση του μηχανογραφικού. Το ΠΑΣΟΚ απαντά ότι η πολιτική ηγεσία όφειλε να εγγυηθεί το αδιάβλητο και ζητά την παραίτηση της υπουργού Σοφίας Ζαχαράκη (Alfavita).

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσοι ήταν, δύο ή περισσότεροι. Είναι αν το κράτος έχει το δικαίωμα να διορθώνει δικά του λάθη αλλάζοντας βαθμούς, αντί με μια ελέγξιμη διαδικασία που όλοι μπορούν να δουν. Όσο η ΚΕΕ κρατά το πρακτικό της κλειστό, η απάντηση που δίνει στους υπόλοιπους υποψηφίους είναι ότι το άριστα, φέτος, μπορεί να μην κερδήθηκε στην αίθουσα.