Πανελλαδικές: Μισοί κάτω από 10, μα οι θέσεις γεμίζουν

Στα Αρχαία 55,67% των γραπτών έπεσε κάτω από τη βάση. Στα Μαθηματικά 50,59%, στην Ιστορία 52,10% (Iefimerida). Οι εξετάσεις που ξεκίνησαν στα τέλη Μαΐου (To Brief) έκλεισαν τον κύκλο τους σήμερα, Πέμπτη 25 Ιουνίου, με την ανακοίνωση των βαθμολογιών για ΓΕΛ και ΕΠΑΛ, και τα μέσα μετέφρασαν αμέσως τους πίνακες σε «σφαγή» (News247). Όμως τα νούμερα συσκοτίζουν μια βασική αλήθεια: το «κάτω από τη βάση» δεν σημαίνει «εκτός ΑΕΙ».

Για να καταλάβει κανείς γιατί, χρειάζεται να δει τι ακριβώς μετράει αυτή η εξέταση. Οι Πανελλαδικές δεν είναι ένα απόλυτο τεστ γνώσεων όπου γράφεις πάνω από 10 και περνάς, κάτω από 10 και κόβεσαι. Είναι μηχανισμός σχετικής κατάταξης. Οι βαθμοί δεν δίνουν έναν ενιαίο αριθμό για όλες τις σχολές. Μετατρέπονται σε μόρια ξεχωριστά για κάθε τμήμα, επειδή κάθε τμήμα δίνει διαφορετική βαρύτητα στα τέσσερα μαθήματα (markcalc.it.minedu.gov.gr). Η ίδια ακριβώς επίδοση «πιάνει» αλλιώς σε μια σχολή που βαραίνει τα Μαθηματικά και αλλιώς σε μια που βαραίνει την Ιστορία (Dnews).

Το επόμενο βήμα είναι αυτό που μπερδεύει τους περισσότερους. Η «βάση» μιας σχολής δεν είναι ένας προκαθορισμένος πήχης που ορίζει το υπουργείο. Είναι απλώς τα μόρια του τελευταίου που μπήκε, αφού πρώτα μετρηθούν οι διαθέσιμες θέσεις, οι επιδόσεις όλων των υποψηφίων και η σειρά προτίμησης στο μηχανογραφικό (gov.gr). Με άλλα λόγια, η πόρτα του κάθε τμήματος κλείνει εκεί όπου τελειώνουν οι θέσεις, όχι εκεί όπου τελειώνουν οι γνώσεις.

Όταν πέφτουν όλοι μαζί, πέφτει και η βάση

Εδώ καταρρέει η αριθμητική του πανικού. Αν φέτος έγραψαν χαμηλά οι μισοί στα Μαθηματικά, δεν έπεσε μόνο ο αδύναμος υποψήφιος. Έπεσαν ταυτόχρονα και οι ανταγωνιστές του. Η σειρά κατάταξης μένει σχεδόν η ίδια, αλλά ολόκληρη η κατανομή μετακινείται προς τα κάτω. Άρα οι βάσεις πιέζονται πτωτικά, ιδίως σε τμήματα μεσαίας και χαμηλής ζήτησης (SKAI). Ο αριθμός των θέσεων παραμένει σταθερός: 68.788 θέσεις για 89.032 υποψηφίους φέτος (LiFO). Όσοι διεκδικούν ένα τμήμα κρίνονται μεταξύ τους, όχι απέναντι σε ένα απόλυτο νούμερο.

Άλλωστε η ίδια η «σφαγή» δεν είναι ενιαία. Η Φυσική έκανε άλμα προς τα πάνω, με τα γραπτά κάτω από τη βάση να πέφτουν από 50,05% πέρυσι σε 33,91% φέτος, ενώ τα Αρχαία χειροτέρεψαν, από 47,69% σε 55,67% (Iefimerida 2025). Σε μια χρονιά με χαμηλότερη γενική επίδοση, η σχολή που πέρυσι ζητούσε X μόρια φέτος μπορεί να γεμίσει με λιγότερα.

Το μόνο φίλτρο που πραγματικά κόβει

Υπάρχει όμως ένα σημείο όπου ο χαμηλός βαθμός γίνεται πράγματι αποκλεισμός, και δεν είναι η βάση. Είναι η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ). Δεν ισούται με «10»: κάθε τμήμα επιλέγει συντελεστή από 0,80 έως 1,20 επί τον μέσο όρο των επιδόσεων του πεδίου, και έτσι προκύπτει το δικό του κατώφλι (ΥΠΑΙΘΑ). Όποιος δεν την πιάνει, μένει εκτός πριν καν ανοίξει το μηχανογραφικό, ακόμη κι αν υπάρχουν κενές θέσεις στο τμήμα που τον ενδιαφέρει.

Και εδώ τα νούμερα είναι σταθερά: τα πέντε χρόνια εφαρμογής της ΕΒΕ, πάνω από 10.000 υποψήφιοι μένουν κάθε χρόνο εκτός, ενώ ταυτόχρονα έμειναν 57.959 θέσεις κενές στην πενταετία 2021-2025 (Dnews). Το βάρος πέφτει δυσανάλογα στα ΕΠΑΛ, όπου εισήχθησαν 29.063 από 77.498 συμμετέχοντες, και στα περιφερειακά τμήματα που βλέπουν αμφιθέατρα να αδειάζουν (Alfavita).

Η κυβέρνηση κράτησε σήμερα χαμηλό, διαδικαστικό τόνο, χωρίς να μετατρέψει τα στατιστικά σε πολιτικό επιχείρημα (Enikos). Η Σοφία Ζαχαράκη έχει ήδη ξεκαθαρίσει ότι η ΕΒΕ «δεν καταργείται» (Alfavita). Για τον υποψήφιο που κοιτάζει απόψε έναν χαμηλό βαθμό, η ουσία είναι αυτή: δεν τον κρίνει το γραπτό του μόνο του, τον κρίνει η θέση του απέναντι στους άλλους και ένα κατώφλι που το γνωρίζουμε χρόνια. Αυτό που δεν αποκαλύπτεται είναι ποιοι αποκλείονται και από πού.