Η Ουγγαρία παραδίδεται στην EPPO για 10 δισ. ευρώ

Την ίδια ημέρα που η Βουδαπέστη ανοίγει τα βιβλία της στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, με αναδρομική ισχύ ως το 2021, ο Πίτερ Μαγιάρ στήνει έναν νέο υπερ-φορέα κατά της διαφθοράς. Το τίμημα: δέκα δισεκατομμύρια ευρώ.

• Αναδρομικότητα ως το 2021: η ευρωπαϊκή δίωξη μπορεί να αγγίξει και φακέλους της εποχής Όρμπαν.
• Τα λεφτά δεν μπήκαν στο ταμείο: μένουν 27 «υπερ-ορόσημα» σε δικαιοσύνη και διαφθορά.
• Ο νέος φορέας ενώνει εποπτεία, έρευνα και δίωξη σε ένα χέρι, με λίγα αντίβαρα.

Το τίμημα είναι δέκα δισεκατομμύρια ευρώ. Για να ανοίξει ο δρόμος προς αυτά, η νέα κυβέρνηση της Ουγγαρίας δέχτηκε κάτι που ο Βίκτορ Όρμπαν απέφευγε επί χρόνια: να αφήσει την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), το όργανο της ΕΕ που διώκει απάτες σε βάρος ευρωπαϊκού χρήματος, να ερευνά υποθέσεις μέσα στη χώρα. Στις 10 Ιουλίου 2026 η Κομισιόν ενέκρινε τη συμμετοχή της Βουδαπέστης στο υφιστάμενο σχήμα της Εισαγγελίας, που έχει συσταθεί με τον Κανονισμό 2017/1939 (EPPO, eur-lex).

Το πραγματικά αιχμηρό σημείο δεν είναι η ένταξη καθαυτή. Είναι ο χρόνος. Η αρμοδιότητα της Εισαγγελίας δεν ξεκινά από φέτος, αλλά αναδρομικά από την 1η Ιουνίου 2021, την ημέρα που η EPPO άρχισε να λειτουργεί (EPPO). Έτσι η κυβέρνηση Μαγιάρ δεν υπόσχεται απλώς μελλοντική καθαρότητα. Αφήνει ανοιχτή την πόρτα σε έλεγχο ροών ευρωπαϊκού χρήματος της περιόδου Όρμπαν, για απάτες που έγιναν πριν αλλάξει η κυβέρνηση. Την πρόθεση αυτή είχε προαναγγείλει τον Ιούνιο ο επίτροπος Δικαιοσύνης Μάικλ ΜακΓκραθ (dteurope).

Τα λεφτά δεν μπήκαν στο ταμείο

Την ίδια περίοδο το Συμβούλιο ενέκρινε το αναθεωρημένο ουγγρικό σχέδιο ανάκαμψης, συνολικού κόστους περίπου 10 δισ. ευρώ (Euronews). Έγκριση όμως δεν σημαίνει εκταμίευση. Σημαίνει ότι η Βουδαπέστη μπορεί πλέον να ζητήσει πληρωμές, αν πρώτα εκπληρώσει τους αυξημένους όρους. Εκεί κρύβεται ο μοχλός πίεσης: η Κομισιόν έχει θέσει στην Ουγγαρία 27 «υπερ-ορόσημα» σε δικαιοσύνη και διαφθορά, και κανένα ευρώ δεν φεύγει όσο αυτά μένουν ανοιχτά (CER). Στα εναπομείναντα πεδία περιλαμβάνονται η ενίσχυση της Αρχής Ακεραιότητας, οι δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων και οι κανόνες δημόσιων προμηθειών (dteurope).

Αυτό εξηγεί τη δεύτερη κίνηση της ίδιας ημέρας. Ο Πίτερ Μαγιάρ κατέθεσε νομοσχέδιο για ένα Εθνικό Γραφείο Ανάκτησης Περιουσιακών Στοιχείων, την «Επιχείρηση Καθαρτήριο».

Ένα όπλο για να καθαρίσει η διαφθορά, χωρίς φρένο

Εδώ είναι η ειρωνεία της υπόθεσης. Για να ξηλωθεί η κατάληψη του κράτους από τα πελατειακά δίκτυα του Όρμπαν, γεννιέται ένας μηχανισμός με τεράστια συγκεντρωμένη ισχύ. Το νέο γραφείο δεν είναι στενή υπηρεσία ανάκτησης χρημάτων. Ενώνει σε ένα χέρι εποπτεία, έρευνα και ποινική δίωξη (DW). Θα ελέγχει δημόσιες προμήθειες, παραχωρήσεις, επιδοτήσεις και έργα με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, με εξουσίες που σε ορισμένες περιγραφές φτάνουν ως το κατηγορητήριο (CIJ).

Πόσο μακριά φτάνει το ραντάρ του; Κάθε εταιρεία που αντλεί πάνω από το 75% του τζίρου της από δημόσιες συμβάσεις μπαίνει αυτόματα στο στόχαστρο (Hungarian Conservative). Απέναντι σε τόση εξουσία, τα ορατά αντίβαρα είναι λιγοστά: λογοδοσία στο κοινοβούλιο και μία εξαετής θητεία της ηγεσίας. Δεν προκύπτουν καθαροί κανόνες για το ποιες υποθέσεις ανοίγει το γραφείο, ούτε πλήρης δικαστικός έλεγχος. Οι εξουσίες, δηλαδή, είναι πολύ πιο ορατές από τις δικλείδες ασφαλείας.

Το ουγγρικό επεισόδιο συνεχίζει τη μετωπική αποδόμηση του παλιού καθεστώτος, μετά και την αναστολή των δημόσιων ΜΜΕ που η κυβέρνηση καταγγέλλει ως μηχανισμούς προπαγάνδας (To Brief). Και εδώ μπαίνει η ελληνική διάσταση. Η ίδια αυτή Εισαγγελία, με επικεφαλής τη Λάουρα Κοβέσι, τρέχει ήδη έρευνες στην Ελλάδα, από τον ΟΠΕΚΕΠΕ ως τους εντεταλμένους εισαγγελείς, και βρίσκεται εδώ και μήνες σε ανοιχτή θεσμική σύγκρουση με την Αθήνα (To Brief).

Το κοντράστ είναι εύγλωττο. Η Βουδαπέστη δέχεται εθελοντικά αναδρομικό ευρωπαϊκό έλεγχο για να ξεκλειδώσει δισεκατομμύρια, ενώ η Αθήνα παλεύει να περιορίσει την ίδια Εισαγγελία όταν οι φάκελοι πλησιάζουν τους δικούς της. Και οι δύο, όμως, οδηγούνται στο ίδιο συμπέρασμα: όσο περισσότερα κοινά ευρωπαϊκά χρήματα ζητά μια κυβέρνηση, τόσο λιγότερο ελέγχει ποιος ερευνά πώς ξοδεύονται. Το ερώτημα που κρίνεται στη Βουδαπέστη είναι αν ο Μαγιάρ αποκαθιστά θεσμούς ή αν απλώς χτίζει, στο όνομα της κάθαρσης, ένα νέο κέντρο υπερεξουσίας πάνω στα ερείπια του παλιού.