Εκτός λίστας ανισορροπιών: Το τεστ της πραγματικής σύγκλισης

Για πρώτη φορά μετά το 2010, η Ελλάδα δεν είναι πια χώρα με «μακροοικονομικές ανισορροπίες». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την έβγαλε από τη σχετική λίστα μαζί με την Ολλανδία και τη Σουηδία, κρίνοντας ότι δεν αποτελεί πλέον πηγή κινδύνου ούτε για τον εαυτό της ούτε για την Ευρωζώνη (European Commission).

Το ορόσημο της κανονικότητας είναι η πορεία του χρέους: από 146,1% του ΑΕΠ το 2025 προς 134,4% το 2027. Πίσω από αυτό κρύβεται ανάπτυξη γύρω στο 2,1% φέτος και πρωτογενές πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης 1,7% του ΑΕΠ (European Commission, Eurostat).

Η Διαδικασία Μακροοικονομικών Ανισορροπιών (MIP) είναι ουσιαστικά ο ανιχνευτής καπνού της Ευρώπης: παρακολουθεί υπερβολικό χρέος, απώλεια ανταγωνιστικότητας, τραπεζικά προβλήματα και φούσκες, ώστε να χτυπήσει συναγερμό πριν εκδηλωθεί κρίση. Η έξοδος της Ελλάδας από αυτή τη λίστα είναι πραγματικό ορόσημο φερεγγυότητας (To Brief). Το βλέπει και η αγορά: στις 8 Ιουνίου το ελληνικό δεκαετές δανειζόταν με 3,72% και spread (τη διαφορά από το γερμανικό ομόλογο) μόλις 69 μονάδες βάσης, κοντά στην Ιταλία (FT Markets). Οι τράπεζες, που πριν μια πενταετία πνίγονταν στα κόκκινα δάνεια, εμφανίζουν πλέον δείκτη μη εξυπηρετούμενων δανείων στο 3,6% και κεφαλαιακή επάρκεια πάνω από 20% (Bank of Greece).

Πού γκρεμίζεται η εικόνα

Η ίδια οικονομία που πέρασε το τεστ της φερεγγυότητας αποτυγχάνει στο τεστ της καθημερινής ζωής. Σχεδόν 29% των κατοίκων των ελληνικών πόλεων ξοδεύουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση, την υψηλότερη επιβάρυνση στην ΕΕ (European Parliament, Eurostat). Αυτό συμβαίνει σε μια αγορά όπου οι ζητούμενες τιμές κατοικιών έχουν απογειωθεί κατά περίπου 85% από το 2016, ενώ τα εισοδήματα έμειναν πολύ πίσω (To Brief). Όταν ο μισθός ανεβαίνει ονομαστικά αλλά το ενοίκιο τρέχει πιο γρήγορα, το νοικοκυριό βγαίνει στην πράξη φτωχότερο, όσο καλό κι αν δείχνει το γράφημα του χρέους.

Το στεγαστικό βάρος πολλαπλασιάζεται στο ράφι των σούπερ μάρκετ. Η Κομισιόν βλέπει τον ελληνικό πληθωρισμό να ανεβαίνει στο 3,7% το 2026, ενώ τον Απρίλιο ο εναρμονισμένος δείκτης ήταν ήδη στο 4,6% έναντι 3,0% στην Ευρωζώνη (Eurostat). Είναι ένα χάσμα που νιώθει ο μισθωτός σε κάθε ταμείο, ανεξάρτητα από το τι αποφάσισε η Επιτροπή για τη MIP.

Η ρίζα όμως της απόκλισης βρίσκεται στην παραγωγή. Παραγωγικότητα σημαίνει πόσο προϊόν βγαίνει ανά ώρα εργασίας, και χωρίς αυτήν να ανεβαίνει, οι μισθοί δεν μπορούν να συγκλίνουν διατηρήσιμα με τους ευρωπαϊκούς. Ο ΟΟΣΑ καταγράφει ότι η Ελλάδα, αντί να πλησιάζει, απομακρύνθηκε έως το 2023 περισσότερο από τον μέσο όρο του οργανισμού σε επίπεδα παραγωγικότητας (OECD). Το ΔΝΤ, αναγνωρίζοντας την αποκατεστημένη δημοσιονομική αξιοπιστία, προειδοποιεί παράλληλα για χαμηλές επενδύσεις, αργή παραγωγικότητα και δημογραφικό βάρος (IMF).

Τι σημαίνει για εσάς

Πρακτικά, η έξοδος από τη MIP ωφελεί πρώτα το κόστος δανεισμού του κράτους και των τραπεζών. Οι τιμές στο ράφι και οι δόσεις των στεγαστικών δανείων καθορίζονται από άλλους μηχανισμούς: τον πληθωρισμό, την ενέργεια, την ΕΚΤ και το Euribor. Το όφελος για το νοικοκυριό είναι έμμεσο και αργό. Όταν η χώρα θεωρείται πιο αξιόπιστη, το Δημόσιο δανείζεται φθηνότερα, και αυτό σταδιακά στηρίζει επιχειρήσεις, επενδύσεις και θέσεις εργασίας. Η ανεργία έπεσε άλλωστε στο 8,4%, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2008, αν και η μακροχρόνια ανεργία παραμένει η υψηλότερη στην ΕΕ (European Commission).

Το spread δείχνει αν η αγορά πιστεύει ότι θα αποπληρώσεις. Δεν δείχνει αν έχεις φθηνή στέγη ή ευρωπαϊκούς μισθούς. Η Ελλάδα πέρασε το πρώτο τεστ. Το δεύτερο, αυτό που μετριέται στο πορτοφόλι και όχι στα ομόλογα, μόλις αρχίζει.