Είκοσι μέρες χωρίς τρένα για να μπει τηλεδιοίκηση

Τρία χρόνια μετά τα Τέμπη, ενώ η δίκη με τους 36 κατηγορούμενους βρίσκεται σε εξέλιξη (To Brief), η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων κατέγραψε επίσημα στις 27 Μαΐου την πραγματικότητα του βασικού άξονα της χώρας: στο τμήμα Λιανοκλάδι-Δομοκός η κυκλοφορία γίνεται σε μονή γραμμή χωρίς τηλεδιοίκηση, χωρίς πλήρες ευρωπαϊκό σύστημα ασφαλείας ETCS και με ελλιπή ασύρματη επικοινωνία (Ethnos). Η κυβερνητική απάντηση εμφανίστηκε στις 21 Μαΐου: πλήρης παύση δρομολογίων από 28 Ιουνίου έως 18 Ιουλίου, για εργασίες μεγάλης κλίμακας στο τμήμα Δομοκός-Κραννώνας (Ethnos).

Το «λουκέτο» συμπυκνώνει μια σειρά από εκκρεμότητες: αποκατάσταση των ζημιών του Daniel, τοποθέτηση τηλεδιοίκησης, σύνδεση των συστημάτων αλληλεξάρτησης (αυτών που αποτρέπουν δύο τρένα να βρεθούν στην ίδια γραμμή), ενεργοποίηση του ETCS κατά μήκος της τροχιάς και τελικές δοκιμές. Όλα αυτά πάνω σε γραμμή που δεν μπορεί ταυτόχρονα να φιλοξενεί κυκλοφορία και αλλαγή συστημάτων ασφαλείας. Ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ είχε ήδη παραδεχθεί ότι στο Λιανοκλάδι-Λάρισα η κίνηση των τρένων γίνεται με έγγραφες εντολές σταθμαρχών, όχι αυτόματα (CNN). Τεχνικά, η απόφαση στηρίζεται στο ότι για να ενταχθούν η τηλεδιοίκηση και το ETCS σε λειτουργία, χρειάζεται γραμμή κλειστή και ελεγχόμενη.

Πώς ο Daniel μετατράπηκε σε προθεσμία καλοκαιριού

Η αλυσίδα ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο 2023, όταν οι πλημμύρες έθεσαν τη Θεσσαλία στο κέντρο της σιδηροδρομικής ανασυγκρότησης. Η σύμβαση αποκατάστασης υπογράφηκε τον Δεκέμβριο 2023, όμως μέχρι τον Απρίλιο 2026 οι εργασίες εμφανίζονταν μόλις στο 55% (Σιδηροδρομικά Νέα). Στις 18 Μαΐου, ο υπουργός Υποδομών Χρίστος Δήμας ενέταξε το σύνολο των μετα-Daniel εργασιών σε πακέτο 1,3 δισ. ευρώ, με 500 εκατ. από το Ταμείο Ανάκαμψης (Capital, OT). Οι ευρωπαϊκές δεσμεύσεις του Ταμείου λήγουν τον Αύγουστο 2026. Όταν συσσωρευμένη καθυστέρηση συναντά κλειδωμένη προθεσμία, η συμπύκνωση των εργασιών σε ένα τρίμηνο γίνεται μονόδρομος. Η εικόνα του δικτύου επιβεβαιώνει ότι η γραμμή δεν αντέχει άλλη αναβολή: σε ένα σημείο στην Εκκάρα η ταχύτητα έχει πέσει στα 10 χλμ./ώρα (Athens Transport).

Η αλυσίδα που πρέπει να υπογράψει

Μια απόφαση αναστολής δεν τελειώνει στον υπουργό. Η ΕΡΓΟΣΕ και οι ανάδοχοι παραδίδουν, ο ΟΣΕ ως διαχειριστής υποδομής αποδέχεται, η Hellenic Train πιστοποιεί ότι τρένα και μηχανοδηγοί μπορούν να λειτουργήσουν με τα νέα συστήματα, και η ΡΑΣ εποπτεύει το σύνολο ως εθνικός φορέας επιβολής (ΡΑΣ). Εδώ βρίσκεται το ορατό κενό της δημόσιας συζήτησης: δεν έχουν δημοσιοποιηθεί σχέδιο αποκλεισμού της γραμμής ανά τμήμα, αναφορές δοκιμών και παραλαβής, ούτε αιτιολογημένη γνωμοδότηση ΡΑΣ που να εξηγεί γιατί απορρίφθηκαν νυχτερινές ή τμηματικές λύσεις. Η τεχνική αναγκαιότητα τεκμηριώνεται από τα ίδια τα κενά ασφάλειας. Η αναγκαιότητα του πλήρους 20ημέρου, όχι.

Στην πράξη, η Hellenic Train θα κληθεί να στήσει εκτεταμένη λεωφορειακή υποκατάσταση, με τα γνωστά τρωτά: μεγαλύτεροι χρόνοι, μειωμένη χωρητικότητα, δύσκολη εξυπηρέτηση ΑμεΑ και αποσκευών (Hellenic Train). Το πρόσφατο μοτίβο στο Μετρό Θεσσαλονίκης (22 μέρες παύσης με ειδική γραμμή) δείχνει πόσο εύθραυστα είναι αυτά τα σχήματα (To Brief).

Η δίκη για τα Τέμπη βρίσκεται σε εξέλιξη με ενστάσεις που μόλις ολοκληρώθηκαν (Iefimerida). Η κυβέρνηση καλείται να εξηγήσει ταυτόχρονα δύο πράγματα: γιατί τα συστήματα δεν λειτουργούν ακόμη, και γιατί η ολοκλήρωσή τους απαιτεί να σταματήσει ο κύριος άξονας της χώρας στην καρδιά του καλοκαιριού. Το ερώτημα που μένει αναπάντητο, και που η ΡΑΣ θα έπρεπε να καλύψει πριν τη σέντρα του Ιουνίου, είναι απλό: γιατί 20 μέρες πλήρους παύσης και όχι νυχτερινά παράθυρα σε διαδοχικά υποτμήματα;