Υποχρεωτικά ηλεκτρονικά τιμολόγια σε 5 ημέρες: Ψηφιακό «χαράτσι» για τις μικρές επιχειρήσεις

Σε πέντε ημέρες, κάθε τιμολόγιο που εκδίδει ελληνική επιχείρηση με τζίρο άνω του €1 εκατ. θα περνά πρώτα από την ΑΑΔΕ πριν θεωρηθεί έγκυρο. Από τον Οκτώβριο, η υποχρέωση επεκτείνεται σε όλες τις επιχειρήσεις (AADE). Η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση μέσω myDATA είναι το τελευταίο κομμάτι ενός ψηφιακού παζλ που μείωσε ήδη το κενό ΦΠΑ (τη διαφορά ανάμεσα στον φόρο που οφείλεται και σε αυτόν που εισπράττεται) από 29% το 2017 σε 11,4% το 2023, γλιτώνοντας στο δημόσιο ταμείο περίπου €3 δισ. τον χρόνο (Eurostat).

Το ερώτημα είναι ποιος πληρώνει αυτή τη μετάβαση. Σύμφωνα με έρευνα της ΕΣΕΕ, μια μικρή επιχείρηση με τζίρο €50.000 θα δαπανήσει €1.500-€3.000 τον πρώτο χρόνο για λογισμικό, συντήρηση και εκπαίδευση, δηλαδή 3-6% του τζίρου της. Μια μεγάλη επιχείρηση με €10 εκατ. τζίρο πληρώνει 0,13-0,6% (ΕΣΕΕ). Το κόστος συμμόρφωσης είναι δεκαπλάσιο ως ποσοστό τζίρου για τον μικρό. Η κρατική επιδότηση (50%, μέχρι €1.000) απαλύνει αλλά δεν εξαλείφει τη διαφορά.

Το περιβόητο «πρόστιμο 200%» που κυκλοφορεί στους τίτλους είναι στην πραγματικότητα διπλή φορολογική έκπτωση εξόδων για όσες επιχειρήσεις υιοθετήσουν νωρίς το e-invoicing (ΕΕΕ). Τα πραγματικά πρόστιμα: 50% του ΦΠΑ για μη έκδοση τιμολογίου και 10% ημερήσιο πρόστιμο για καθυστερημένη υποβολή. Αυστηρά, αλλά όχι ο τρομακτικός αριθμός που ακούγεται.

Κι όμως, αυτή η αυστηρότητα συγκρούεται με μια πραγματικότητα που κανένας αλγόριθμος δεν αλλάζει από μόνος του: το 67% των ελεύθερων επαγγελματιών δηλώνει εισόδημα κάτω από €10.000 τον χρόνο (ΑΑΔΕ), ποσό κοντά στο όριο φτώχειας. Την ίδια στιγμή, η Τράπεζα της Ελλάδος καταγράφει ότι οι Έλληνες ξοδεύουν €40-50 δισ. περισσότερα από όσα δηλώνουν (ΤτΕ). Αυτό το χάσμα εξηγεί γιατί οι μισθωτοί, που αντιπροσωπεύουν το 79% του δηλωθέντος εισοδήματος με φόρους παρακρατημένους στην πηγή, σηκώνουν δυσανάλογο βάρος. Κάθε ευρώ φοροδιαφυγής μεταφράζεται σε υψηλότερους συντελεστές για όσους δεν μπορούν να διαφύγουν.

Η ηλεκτρονική τιμολόγηση κλειδώνει κάθε επίσημη συναλλαγή: μοναδικός αριθμός (MARK), αυτόματη διασταύρωση, real-time έλεγχος. Αλλά η παραοικονομία στο 21,6% του ΑΕΠ δεν περνά μέσα από τιμολόγια (To Brief). Ο αδήλωτος υδραυλικός, η ανακαίνιση χωρίς παραστατικό, το ενοίκιο στο χέρι: αυτά δεν τα πιάνει κανένας αλγόριθμος.