Αλγόριθμοι της ελληνικής εφορίας έφεραν 3,9 δισ. αλλά «βλέπουν» μόνο τους μικρομεσαίους

Η Ελλάδα πέτυχε κάτι που κανείς δεν περίμενε: μείωσε το χάσμα ΦΠΑ (τη διαφορά ανάμεσα στον φόρο που οφείλεται και σε αυτόν που εισπράττεται) από 34% το 2017 σε 9% το 2024, τη μεγαλύτερη βελτίωση στην ΕΕ (Parapolitika). Η γερμανική Handelsblatt το χαρακτήρισε «νέο ευρωπαϊκό πρότυπο». Τα εργαλεία που το πέτυχαν μοιάζουν περισσότερο με υπηρεσία πληροφοριών παρά με εφορία.

Αλγόριθμοι που «βλέπουν» τα πάντα

Η ΑΑΔΕ σαρώνει πλέον Instagram, TikTok και Facebook, αναζητώντας αποκλίσεις ανάμεσα στο δηλωμένο εισόδημα και τον τρόπο ζωής. Ο έλεγχος δεν σταματά στην οθόνη. Επεκτείνεται στον δρόμο, με δεδομένα κίνησης σε πραγματικό χρόνο από το Google Maps: αν μια εκδήλωση δείχνει γεμάτη αλλά οι ταμειακές μηχανές παραμένουν «σιωπηλές» στο σύστημα myDATA, ενεργοποιείται αυτόματος συναγερμός (Parapolitika). Νευρωνικά δίκτυα συνδυάζουν δεδομένα από Taxis, τράπεζες και ΓΕΜΗ, χτίζοντας ψηφιακό προφίλ κινδύνου για κάθε ΑΦΜ. Κάθε φορτίο αποκτά QR Code «διαβατήριο», κάθε τραπεζική κατάθεση διασταυρώνεται αυτόματα.

Η ψηφιακή αυτή σάρωση έφερε ήδη €3,9 δισ. στα ταμεία τη διετία 2022-2024, ενώ στόχος για το 2026 είναι 72.800 έλεγχοι και πρόσθετα €2,5 δισ. Η υπερείσπραξη τροφοδότησε πρωτογενές πλεόνασμα (έσοδα μείον δαπάνες, χωρίς τους τόκους του χρέους) 4,8% του ΑΕΠ το 2024 (Dnews.gr).

Το 21,6% που αντέχει

Κοίτα όμως τι δεν πιάνουν οι αλγόριθμοι. Η παραοικονομία παραμένει στο 21,6% του ΑΕΠ, η υψηλότερη μεταξύ ανεπτυγμένων χωρών (Bluewin). Ενώ τα πραγματικά ενοίκια ξεπερνούν τα €450-600, το μέσο δηλωμένο είναι μόλις €255 (Dnews.gr). Στους ελέγχους του 2025, μία στις τρεις επιχειρήσεις βρέθηκε παραβάτης (Finance News). Κυκλώματα με εκατοντάδες εταιρείες-φαντάσματα και «αχυρανθρώπους» εξαρθρώνονται σε τακτική βάση (To Brief).

Η αντίφαση είναι κοινωνική. Τα ψηφιακά εργαλεία πιάνουν εύκολα τον μικρομεσαίο που δεν κόβει απόδειξη ή ποστάρει διακοπές στο Instagram. Δυσκολεύονται περισσότερο με τα offshore τεχνάσματα, τις εικονικές εταιρείες, τις πολύπλοκες δομές που χρησιμοποιεί κυρίως όποιος έχει πρόσβαση σε ακριβούς λογιστές. Στη Σκανδιναβία, ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι το πλουσιότερο 0,01% διαφεύγει 25% των φόρων που οφείλει, ενώ ο μέσος πληθυσμός μόλις 3% (CEPR). Η Ελλάδα έχτισε μια εντυπωσιακή μηχανή, αλλά με ραντάρ βαθμονομημένο στους μικρούς.