Βουτιά 1.153 μονάδων στον Dow μετά το «πάγωμα» της Fed

Η Wall Street έζησε στις 29 Ιουλίου μία από τις χειρότερες συνεδριάσεις της χρονιάς. Ο βιομηχανικός δείκτης Dow Jones έχασε περίπου 1.153 μονάδες ή 2,19%, ο S&P 500 υποχώρησε 1,52% και ο Nasdaq 1,74%. Οι επτά κολοσσοί της τεχνολογίας (οι λεγόμενοι «Magnificent 7») είδαν περίπου 797 δισ. δολάρια χρηματιστηριακής αξίας να εξανεμίζονται σε μία ημέρα (Yahoo Finance, Saxo). Αφορμή στάθηκε η απόφαση της Fed, της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ, να κρατήσει τα επιτόκια αμετάβλητα. Η αιτία, όμως, ήταν πιο σύνθετη και πιο ανησυχητική.

Ένα «πάγωμα» που διαβάστηκε ως προειδοποίηση

Η Fed άφησε το εύρος του βασικού της επιτοκίου στο 3,50%-3,75%, όπως ανέμεναν όλοι. Το σοκ ήρθε από τον τρόπο. Η ψήφος ήταν 9-3, με τρεις περιφερειακούς προέδρους (τη Beth Hammack του Κλίβελαντ, τον Neel Kashkari της Μινεάπολις και τη Lorie Logan του Ντάλας) να ζητούν ανοιχτά αύξηση 25 μονάδων βάσης (Fed, Bloomberg). Το μήνυμα δεν ήταν «πάμε προς χαλάρωση», αλλά «ο πληθωρισμός παραμένει πρόβλημα και μέρος της τράπεζας ήθελε ήδη σκλήρυνση». Αυτό στην ορολογία των αγορών λέγεται hawkish hold: παγώνεις, αλλά προειδοποιείς.

Το δεύτερο, πιο υποτιμημένο σκέλος αφορά το ίδιο το ύφος της νέας ηγεσίας. Ο Kevin Warsh, που ανέλαβε την προεδρία της Fed τον Ιούνιο (To Brief), έχει εγκαταλείψει σχεδόν πλήρως το λεγόμενο forward guidance, δηλαδή την καθοδήγηση που έδινε παλιότερα η τράπεζα για το πού πιθανόν θα πάνε τα επιτόκια. «Έχουμε γίνει φειδωλοί στα λόγια μας», δήλωσε, εξηγώντας ότι θέλει οι αγορές να αντιδρούν στα γεγονότα, όχι στα σήματα της Fed (Barron's). Το αποτέλεσμα, όπως προειδοποιούσε και η JPMorgan από τον Ιούνιο, είναι υψηλότερη αβεβαιότητα: χωρίς πυξίδα, κάθε επενδυτής τιμολογεί μόνος του το χειρότερο σενάριο (JPMorgan).

Το πραγματικό σήμα ήρθε από τα ομόλογα

Εδώ κρύβεται η ουσία της ιστορίας. Το διετές αμερικανικό ομόλογο κινήθηκε προς το 4,24%. Το δεκαετές όμως εκτινάχθηκε πάνω από 4,68% και το τριακονταετές άγγιξε περίπου το 5,21%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2007 (CNBC, Janus Henderson). Η καμπύλη, δηλαδή, «άνοιξε» αντί να ανεβεί ομοιόμορφα. Αυτό σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο: η αγορά δεν φοβάται απλώς την επόμενη κίνηση της Fed, φοβάται τον πληθωρισμό μακροπρόθεσμα. Οι πληθωριστικές προσδοκίες πενταετίας ανέβηκαν περίπου 6 μονάδες βάσης την ίδια μέρα, σύμφωνα με την Janus Henderson.

Ο καταλύτης ήταν το πετρέλαιο. Με φόντο τη νέα ένταση στο Ιράν και τον κίνδυνο στα Στενά του Ορμούζ, το Brent ξαναπέρασε τα 90 δολάρια και το WTI έκλεισε κοντά στα 84,5 δολάρια, με ημερήσια άνοδο 6,5%-8% (AP). Δεν πρόκειται για αυτόματο κανόνα «ακριβό πετρέλαιο, άρα υψηλά επιτόκια». Το κανάλι περνά από τις πληθωριστικές προσδοκίες: όταν η ενέργεια ακριβαίνει, η αγορά τιμολογεί πιο επίμονο πληθωρισμό, ανεβάζει τις αποδόσεις των ομολόγων, και αυτό χτυπά πρώτα τις πιο ακριβές μετοχές.

Γι' αυτό η τεχνολογία υπέφερε περισσότερο. Οι μετοχές της τεχνητής νοημοσύνης αποτιμώνται με βάση κέρδη που θα έρθουν χρόνια αργότερα. Όταν ανεβαίνει η απόδοση του «ασφαλούς» ομολόγου, η σημερινή αξία εκείνων των μελλοντικών κερδών συρρικνώνεται. Ο Nasdaq 100 βρισκόταν ήδη κοντά σε διόρθωση, περίπου 10% κάτω από το ρεκόρ του, μετά τους φόβους ότι οι κολοσσιαίες δαπάνες σε τσιπ και data centers δεν αποδίδουν αρκετά (Fortune). Η άνοδος των αποδόσεων ήταν η σπίθα σε ένα ήδη εύθραυστο οικοδόμημα.

Το τρίγωνο της πίεσης

Πίσω από τους αριθμούς υπάρχει μια πολιτική σύγκρουση. Ο Ντόναλντ Τραμπ ζητούσε δημόσια, δύο μέρες πριν, «τα χαμηλότερα επιτόκια στον κόσμο», διότι το φθηνό χρήμα στηρίζει μετοχές, ακίνητα και το αφήγημα ανάπτυξης (CNBC). Απέναντί του, τρεις αξιωματούχοι της Fed ζητούσαν το ακριβώς αντίθετο. Ο Warsh κράτησε ενδιάμεση γραμμή, λέγοντας ότι ζήτησε «έναν καλό οικογενειακό καβγά και τον πήρε» (Axios). Η διαφωνία 9-3 δεν είναι θεσμική κατάρρευση, αλλά προειδοποιεί ότι η επόμενη μάχη ίσως δεν είναι «μείωση ή διατήρηση», αλλά «διατήρηση ή αύξηση».

Αν και η Fed δεν καθορίζει άμεσα τα ελληνικά επιτόκια, οι δονήσεις της φτάνουν στην Ευρώπη με έμμεσους τρόπους. Ο άμεσος οδηγός των ελληνικών δανείων παραμένει η ΕΚΤ, που κράτησε το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,25% (ECB). Ένα ισχυρότερο δολάριο, όμως, κάνει ακριβότερη την ενέργεια, ενώ ένα παγκόσμιο κύμα φυγής από το ρίσκο μπορεί να πιέσει τα ελληνικά spreads, τη διαφορά απόδοσης του ελληνικού δεκαετούς από το γερμανικό, που τον Μάιο βρίσκονταν στις ιστορικά χαμηλές 68 μονάδες βάσης (Bank of Greece).

Το πιο καθαρό μήνυμα της ημέρας δεν το έστειλε η Fed, αλλά η αγορά ομολόγων. Με το τριακονταετές ομόλογο στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007, οι επενδυτές λένε ότι δεν αρκούν πια τα λόγια για τον πληθωρισμό, θέλουν σχέδιο.