Η Βουλή ψήφισε φόρο 10% στα κρυπτονομίσματα

Η Βουλή ψήφισε στις 5 Νοεμβρίου φόρο 10% στα κέρδη από κρυπτονομίσματα και 15% στις αποδόσεις από staking και δανεισμό. Οι νέοι κανόνες ισχύουν από το φορολογικό έτος 2027 (Οικονομικός Ταχυδρόμος, To Brief). Όποιος βγάζει έως 500 ευρώ καθαρό κέρδος τον χρόνο δεν πληρώνει τίποτα. Με κέρδος 501 ευρώ όμως ο φόρος υπολογίζεται σε ολόκληρο το ποσό και φτάνει τα 50,10 ευρώ (Καθημερινή). Ένα ευρώ παραπάνω κέρδος κοστίζει δηλαδή πενήντα ευρώ φόρο.

Το πρώτο ανοιχτό ζήτημα αφορά μια απλή κίνηση: την ανταλλαγή ενός κρυπτονομίσματος με άλλο, για παράδειγμα bitcoin με ether, χωρίς να περάσει κανείς από ευρώ. Το άρθρο 48 ορίζει ως φορολογητέα μεταβίβαση την ανταλλαγή κρυπτοστοιχείων με χρήματα και τη χρήση τους για αγορά αγαθών ή υπηρεσιών. Προσθέτει όμως και μια γενική περίπτωση, «κάθε πράξη διάθεσης … από επαχθή αιτία», δηλαδή κάθε διάθεση για την οποία παίρνεις κάτι σε αντάλλαγμα (Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής). Η αιτιολογική έκθεση εξηγεί ότι ο νόμος αναφέρει ρητά μόνο τα χρήματα, άρα η ανταλλαγή crypto με crypto μένει εκτός φόρου. Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής παρατηρεί ότι η γενική φράση χωρά και αυτή την ανταλλαγή. Γι' αυτό ζητά ρητή εξαίρεση και ειδική πρόβλεψη για τα stablecoins (κρυπτονομίσματα συνδεδεμένα με την αξία του δολαρίου ή του ευρώ) (Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής). Το υπουργείο δεν έχει απαντήσει δημόσια στην ένσταση.

Τι φορολογείται και πόσο

Για τις πωλήσεις έναντι ευρώ οι κανόνες είναι σαφέστεροι. Φορολογείται το καθαρό κέρδος, δηλαδή η τιμή πώλησης μείον το κόστος αγοράς και τα σχετικά έξοδα. Όποιος αγόρασε το ίδιο νόμισμα σε δόσεις υπολογίζει με τη μέση τιμή αγοράς. Το κόστος αποδεικνύεται με έγγραφα της πλατφόρμας ή με δεδομένα του ίδιου του blockchain. Αν δεν μπορεί να αποδειχθεί, λογίζεται μηδενικό, και τότε φορολογείται ολόκληρο το ποσό της πώλησης (Taxheaven).

Ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης παρουσίασε στην Ολομέλεια την απαλλαγή έως 500 ευρώ ως μέρος ενός «σαφούς φορολογικού πλαισίου» (Υπουργείο Οικονομικών). Πάνω από το όριο ο φόρος δεν αφαιρεί τίποτα: με κέρδος 1.000 ευρώ πληρώνεις 100 ευρώ, όσο θα πλήρωνες με απλό 10% σε όλο το ποσό. Όσοι έχουν ζημίες πάνω από 500 ευρώ μπορούν να τις μεταφέρουν για πέντε χρόνια. Τις συμψηφίζουν όμως μόνο με μελλοντικά κέρδη από crypto (Καθημερινή).

Ξεχωριστό καθεστώς ισχύει για όσους βγάζουν απόδοση χωρίς να πουλήσουν. Στο staking ο κάτοχος δεσμεύει τα νομίσματά του σε ένα δίκτυο, βοηθά να επικυρώνονται οι συναλλαγές και παίρνει ανταμοιβή (Ethereum.org). Στον δανεισμό τα νομίσματα μπαίνουν σε κοινό ταμείο, από το οποίο δανείζονται τρίτοι, και ο κάτοχος εισπράττει τόκο (Aave). Ο νόμος λογαριάζει και τα δύο ως τόκους, άρα φορολογούνται με 15%. Η ανταμοιβή μετατρέπεται σε ευρώ με την τιμή της στιγμής που πιστώνεται (Taxheaven). Αν το staking αποδώσει ETH αξίας 30 ευρώ, ο φόρος είναι 4,50 ευρώ, ακόμη κι αν ο κάτοχος δεν πουλήσει τίποτα.

Τα κρυπτοστοιχεία μπαίνουν και στον φόρο κληρονομιάς και δωρεών. Για τον φόρο λογίζονται ως περιουσία στο εξωτερικό και αποτιμώνται με την τιμή σε ευρώ της προηγούμενης ημέρας από αναγνωρισμένες πλατφόρμες. Δεν έχουν δικό τους συντελεστή· ο φόρος εξαρτάται από τη συγγένεια, όπως και για την υπόλοιπη περιουσία (Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής). Η Υπηρεσία σημειώνει ότι, σε μια αγορά που δεν κλείνει ποτέ, ο νόμος πρέπει να ορίσει ποια είναι η «τιμή της προηγούμενης ημέρας».

Ταυτόχρονα η εφορία αποκτά περισσότερα στοιχεία. Η ευρωπαϊκή οδηγία DAC8 υποχρεώνει τις πλατφόρμες να καταγράφουν την ταυτότητα, τη φορολογική κατοικία και τις συναλλαγές των πελατών τους. Τα κράτη της ΕΕ θα ανταλλάξουν τα πρώτα στοιχεία, που αφορούν το 2026, έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027 (Οδηγία DAC8). Η οδηγία δεν ορίζει συντελεστές· το 10%, το 15% και τα 500 ευρώ είναι ελληνικές επιλογές. Το πόσα θα εισπράξει το Δημόσιο δεν το λέει κανείς. Ανώτερο στέλεχος του υπουργείου δήλωσε ανώνυμα στο Reuters ότι τα έσοδα δεν μπορούν να προβλεφθούν, επειδή μεγάλο μέρος των συναλλαγών γίνεται σε ξένες πλατφόρμες (Οικονομικός Ταχυδρόμος).

Πότε αρχίζουν οι υποχρεώσεις

Στις 9 Νοεμβρίου η Βουλή καταγράφει τον νόμο ως ψηφισμένο, αλλά ο νόμος δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί σε ΦΕΚ. Η Βουλή προειδοποιεί επίσης ότι το κείμενο που έχει αναρτήσει δεν είναι το τελικό διορθωμένο (Βουλή). Από τη δημοσίευση εξαρτάται η πιο πρακτική διάταξη του νόμου. Όσοι έχουν κέρδη ή αποδόσεις από crypto από προηγούμενα χρόνια θα έχουν 12 μήνες να τα δηλώσουν. Τον φόρο θα τον πληρώνουν μέσα σε 60 ημέρες από κάθε δήλωση (Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής). Όποιος πληρώσει εγκαίρως γλιτώνει πρόστιμα και τόκους. Η διάταξη για τις κυρώσεις όμως μιλά μόνο για κέρδη από πωλήσεις, οπότε όσοι έχουν παλιές αποδόσεις από staking δεν ξέρουν ακόμη αν γλιτώνουν κι εκείνοι (Euro2day).

Όσοι ανταλλάσσουν ένα κρυπτονόμισμα με άλλο περιμένουν απάντηση από το υπουργείο του Κυριάκου Πιερρακάκη. Η απάντηση μπορεί να έρθει με διορθωμένη διατύπωση στο ΦΕΚ ή με ρητή διευκρίνιση πριν αρχίσει το 2027.