Βαλβίδα καθηλώνει τον πύραυλο 4,1 δισ. της NASA για τη Σελήνη

Κάθε εκτόξευση του SLS κοστίζει 4,1 δισεκατομμύρια δολάρια — 140% πάνω από τον αρχικό προϋπολογισμό. Και στις 21 Φεβρουαρίου, αυτός ο ακριβότερος πύραυλος στην ιστορία γύρισε στο hangar επειδή μια βαλβίδα ηλίου αρνήθηκε να λειτουργήσει. Η πρώτη επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη μετά από 52 χρόνια μετατέθηκε για τον Απρίλιο. Ο ίδιος ο διοικητής της NASA Jared Isaacman παραδέχεται ότι ο SLS «δεν είναι ο πιο οικονομικός δρόμος και σίγουρα δεν είναι ο μόνιμος».

Μια βαλβίδα που δεν μπορείς να φτάσεις

Το πρόβλημα ακούγεται μικρό αλλά είναι θεμελιακό. Το ήλιο σε έναν πύραυλο κάνει ό,τι κάνει ο αέρας σε ένα μπουκάλι σαπουνιού: όσο αδειάζουν τα καύσιμα, γεμίζει τον κενό χώρο ώστε οι δεξαμενές να μην καταρρεύσουν. Χωρίς αυτό, ο κινητήρας δεν μπορεί να ανάψει στο διάστημα. Η ροή ηλίου στο ανώτερο στάδιο του SLS σταμάτησε — ακριβώς το ίδιο πρόβλημα που είχε εμφανιστεί στο Artemis 1, παρά τις διορθωτικές ενέργειες. Η βαλβίδα βρίσκεται κρυμμένη πίσω από μονωτικά πάνελ και κωνικούς προσαρμογείς, σε σημείο αδύνατο να προσεγγιστεί στο launch pad. Ο μόνος τρόπος: μεταφορά πίσω στο Vehicle Assembly Building — 6,7 χιλιόμετρα με ειδικά ερπυστριοφόρα.

Ένας πύραυλος που γεννήθηκε παλιός

Η βλάβη στη βαλβίδα ξεσκεπάζει το πραγματικό αγκάθι: την αρχιτεκτονική του πυραύλου. Ο SLS χρησιμοποιεί κινητήρες σχεδιασμένους το 1975 για το Space Shuttle — μόνο που τώρα πετιούνται μετά από κάθε χρήση αντί να ξαναχρησιμοποιούνται. Στον αντίποδα, το Starship της SpaceX στοχεύει κόστος 10-100 εκατομμυρίων ανά εκτόξευση, είναι πλήρως επαναχρησιμοποιήσιμο, και η NASA το χρειάζεται ήδη για να προσσεληνώσει αστροναύτες στο Artemis 3 (To Brief).

Στο μεταξύ, η Κίνα δοκιμάζει

Στις 11 Φεβρουαρίου, ενώ ο SLS περίμενε στο launch pad, η Κίνα ολοκλήρωσε επιτυχημένη δοκιμή του σεληνιακού σκάφους Mengzhou και της επαναχρησιμοποιήσιμης πρώτης βαθμίδας του Long March 10. Στόχος: επανδρωμένη προσσελήνωση έως το 2030. Και τα δύο προγράμματα κυνηγούν τον νότιο πόλο της Σελήνης, όπου υπάρχει παγωμένο νερό που μπορεί να γίνει καύσιμο πυραύλων. Η διαφορά χρονοδιαγράμματος μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχει μειωθεί σε δύο χρόνια. Κάθε αναβολή του SLS τη μειώνει κι άλλο.

Τέσσερις αστροναύτες — ανάμεσά τους η πρώτη γυναίκα και ο πρώτος μαύρος άνθρωπος που θα ταξιδέψουν προς τη Σελήνη — περιμένουν εδώ και τρία χρόνια να γράψουν ιστορία. Η βαλβίδα θα επισκευαστεί. Το ερώτημα δεν είναι αν θα πετάξουν, αλλά πόσο καιρό ακόμα μπορεί η Αμερική να στέλνει ανθρώπους στο φεγγάρι με τεχνολογία μισού αιώνα.