Ο Τσίπρας παρουσιάζει πρόγραμμα 7,39 δισ. έως το 2030

7,39 δισ. ευρώ μικτό κόστος μέτρων, μείον 1,92 δισ. νέα μόνιμα έσοδα: στο υπόλοιπο των 5,47 δισ. καθαρής δαπάνης κρίνεται απόψε, στις 20:00 στο Porto Palace της Θεσσαλονίκης, το οικονομικό πρόγραμμα του Αλέξη Τσίπρα. Διότι απέναντι σε αυτή τη δαπάνη το σχέδιο βάζει «δημοσιονομικό χώρο» 5,60 δισ. ευρώ, και το περιθώριο που μένει είναι μόλις 130 εκατ. (ProtoThema, Newsit).

Είναι η πρώτη ολοκληρωμένη οικονομική πρόταση του νέου κόμματος του Τσίπρα, της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης: ένα «Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης» για την τετραετία 2027-2030, που η ΕΛ.Α.Σ. παρουσιάζει ως «κοστολογημένο μέχρι το τελευταίο ευρώ» (Lifo, News247). Το μαξιλάρι ασφαλείας για μια ολόκληρη τετραετία, δηλαδή, είναι περίπου 2,4% της καθαρής δαπάνης, τόσο στενό που κάθε αστοχία στα έσοδα ή στην ανάπτυξη μπορεί να το εξανεμίσει.

Ο κανόνας που διακηρύσσει το σχέδιο είναι «καμία μόνιμη παροχή χωρίς μόνιμη πηγή χρηματοδότησης». Μόνιμη δαπάνη σημαίνει ένα μέτρο που δεν πληρώνεται μία φορά αλλά ξαναγράφεται σε κάθε προϋπολογισμό: μια μείωση φόρου ή μια νέα κοινωνική παροχή δεν βαραίνει μόνο το 2027, αλλά και το 2028, το 2029 και μετά. Γι' αυτό το ετήσιο προφίλ μετρά περισσότερο από το τετραετές άθροισμα.

Το ίδιο κοιτούν και οι ευρωπαϊκοί κανόνες: όχι το συνολικό ποσό της τετραετίας, αλλά μια πολυετή πορεία «καθαρών δαπανών», δηλαδή τις ελεγχόμενες κρατικές δαπάνες αφού αφαιρεθούν τόκοι, κονδύλια της ΕΕ και έκτακτα μέτρα (EUR-Lex, Ευρωκοινοβούλιο). Με απλά λόγια, μεγαλύτερο πρωτογενές πλεόνασμα δεν ανοίγει αυτόματα χώρο για μόνιμες παροχές. Η ισχυρότερη θωράκιση του σχεδίου απαντά ακριβώς σε αυτό: το επιτελείο αφήνει έξω από τον βασικό λογαριασμό τόσο μια νέα «Πατριωτική Εισφορά» όσο και πιθανά κοινοτικά κονδύλια, για να δείξει ότι το πρόγραμμα «κλείνει» χωρίς να στηρίζεται σε αβέβαιες πηγές.

Τι λείπει από τον λογαριασμό

Όμως ο ίδιος ο χώρος των 5,6 δισ. δεν έχει εντοπιστεί, τουλάχιστον δημοσίως, αυτούσιος σε κανένα επίσημο ευρωπαϊκό ή ελληνικό έγγραφο. Το θεσμικό πλαίσιο για την Ελλάδα είναι ο Πολυετής Δημοσιονομικός Προγραμματισμός 2026-2029, που προβλέπει πρωτογενές αποτέλεσμα 2,7% του ΑΕΠ για το 2027-2029 και υποχώρηση του χρέους από περίπου 150% του ΑΕΠ σήμερα στο 119% το 2029 (ΥΠΟΙΚ). Πάνω σε αυτό το πλαίσιο η δεσμευτική ευρωπαϊκή πορεία δαπανών έχει κλειδώσει μόνο έως το 2028· για το 2029-2030 δεν υπάρχει ακόμη εγκεκριμένο όριο (EUR-Lex). Άρα το 5,6 δισ. είναι, προς το παρόν, κομματικός υπολογισμός πάνω στους κανόνες, όχι επίσημο νούμερο.

Δημόσιος πίνακας που να σπάει τα 7,4 δισ. ανά μέτρο και ανά έτος δεν υπάρχει. Μια απλή διαίρεση δια τέσσερα δίνει περίπου 1,85 δισ. τον χρόνο, αλλά οι ίδιες οι διαρροές λένε ότι τα μέτρα εφαρμόζονται σταδιακά και επανεκτιμώνται κάθε χρόνο, οπότε η ίση κατανομή θα ήταν λάθος. Ούτε το κόμμα δείχνει από πού βγαίνουν τα 1,9 δισ. των νέων εσόδων· μία μόνο αναφορά κάνει λόγο για φορολόγηση μερισμάτων (Alfavita). Το ίδιο κενό ισχύει για την «Πατριωτική Εισφορά»: καμία βάση, κανένας συντελεστής, καμία ετήσια απόδοση, μόνο η περιγραφή μιας υποχρεωτικής επιβάρυνσης στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις (Enikos, TheTOC).

Ποιος κερδίζει, τότε, και ποιος πληρώνει; Ρητά κατονομαζόμενοι ωφελούμενοι είναι οι μισθωτοί και οι ελεύθεροι επαγγελματίες, μέσω φορολογικού «εξορθολογισμού»: μειωμένοι συντελεστές για μισθωτούς με παιδιά, κατάργηση του φόρου επιτηδεύματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες (Popaganda). Τα νοικοκυριά εμφανίζονται πιο έμμεσα, με μια πιθανή αλλά μη οριστικοποιημένη μείωση ΦΠΑ σε βασικά αγαθά. Οι μόνοι ρητά κατονομαζόμενοι πληρωτές είναι οι μεγάλες επιχειρήσεις, μια «επιστροφή στον τόπο της μεσαίας τάξης» όπως το θέτει η Capital (Capital), αν και κατανομή ανά εισοδηματική ομάδα δεν έχει δοθεί δημόσια.

Το σενάριο πατά σε πραγματική βάση: η Τράπεζα της Ελλάδος βλέπει ανάπτυξη γύρω στο 2,1% έως το 2027 (ΤτΕ). Το ρίσκο είναι ότι η Κομισιόν είναι πιο επιφυλακτική, με 1,8% το 2026 και 1,6% το 2027, καθώς η ώθηση του Ταμείου Ανάκαμψης αδυνατίζει (Capital). Και τα 7,4 δισ. είναι ονομαστικό μέγεθος: με πληθωρισμό 2%-2,5%, η πραγματική τους αγοραστική δύναμη έως το 2030 θα είναι μικρότερη.

Η πολιτική σύγκρουση γίνεται πάνω στα ίδια περιθώρια. Ο Νίκος Παππάς χτυπά την κυβέρνηση για την πρόωρη αποπληρωμή χρέους σχεδόν 13 δισ. ευρώ, που τη μεταφράζει σε «επτά ΔΕΘ», δηλαδή επτά ετήσια οικονομικά πακέτα σαν αυτά που ανακοινώνονται κάθε φθινόπωρο στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, υποστηρίζοντας ουσιαστικά ότι τα λεφτά υπάρχουν (Newpost). Η αντιπαράθεση για εκείνη την αποπληρωμή είχε ανοίξει από τα μέσα Αυγούστου (To Brief). Το Μέγαρο Μαξίμου προετοιμάζει την απάντηση περί «λεφτόδεντρων».

Το πρόγραμμα «κλείνει» αριθμητικά στο χαρτί. Όμως το μαξιλάρι των 130 εκατ. ευρώ είναι το ψυχρό μέτρο του πόσο μικρό είναι το περιθώριο για αστοχία, και η απόδειξη δεν είναι η αφαίρεση αλλά ο πίνακας που δεν υπάρχει ακόμη δημόσια: η ετήσια, μέτρο προς μέτρο κοστολόγηση που οφείλει το οικονομικό επιτελείο του Τσίπρα. Μέχρι να υπάρξει, το «κοστολογημένο μέχρι το τελευταίο ευρώ» δεν έχει αντίκρισμα.