Η Ελλάδα αποπληρώνει 13 δισ. χρέους σε τέσσερις πληρωμές

Η κυβέρνηση θα αποπληρώσει πρόωρα περίπου 13 δισ. ευρώ δημόσιου χρέους μέσα στο 2026, μια κίνηση που ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτηρίζει «εθνικό καθήκον» και που, όπως λέει, φέρνει την Ελλάδα κάτω από την Ιταλία στον λόγο χρέους προς ΑΕΠ (Newsit). Το ερώτημα που αφορά την τσέπη σας είναι τι πραγματικά κοστίζει αυτό: πληρώνουμε λιγότερους τόκους σήμερα, αλλά ξοδεύουμε ρευστό που θα μπορούσε να δουλέψει αλλού. Και οι δύο προτάσεις ισχύουν ταυτόχρονα, κάτι που το πλαίσιο του αρχικού σχεδιασμού είχε ήδη προαναγγείλει (To Brief).

Πρώτα το βασικό, γιατί εδώ κρύβεται η μεγαλύτερη παρανόηση. Το «13 δισ.» δεν είναι μία νέα πληρωμή, αλλά άθροισμα τεσσάρων διαφορετικών κινήσεων που το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας υπολογίζει στα 12,84 δισ. ευρώ. Το ένα κομμάτι έχει ήδη φύγει: 6,94 δισ. ευρώ από το GLF, τα διμερή δάνεια που έδωσαν οι χώρες της Ευρωζώνης στο πρώτο μνημόνιο, πληρώθηκαν τον Ιούνιο. Τα υπόλοιπα έπονται: 1,2 δισ. λιγότερα έντοκα γραμμάτια, 2,5 δισ. πρόωρη εξόφληση δανείων του ταμείου διάσωσης EFSF και ένα ομόλογο 2,2 δισ. που λήγει το 2027 (Iefimerida). Πάνω από τα μισά χρήματα, δηλαδή, δεν είναι καν νέα είδηση. Το «πακέτο» είναι ένα πολιτικό headline πάνω σε πράξεις διαφορετικού σταδίου η καθεμία.

Ο λογαριασμός βγαίνει, αλλά μόνο ο μισός

Το ΥΠΕΘΟ δίνει τέσσερις αριθμούς: σταθμισμένο μέσο επιτόκιο 2,9% στο χρέος που σβήνει, σταθμισμένο χρόνο μέχρι την αποπληρωμή 7,1 έτη, ετήσια εξοικονόμηση 370 εκατ. και συνολικό όφελος τουλάχιστον 2,6 δισ. ευρώ (News247, OT). Η αριθμητική στέκει: 12,84 δισ. επί 2,9% δίνει περίπου 372 εκατ. τον χρόνο, και επί 7,1 έτη φτάνει τα 2,64 δισ.

Το κενό είναι αλλού. Το 2,9% είναι το κόστος του χρέους που εξοφλείται, όχι το καθαρό κέρδος. Τα χρήματα δεν έρχονται από νέο δάνειο, αλλά από τα ταμειακά διαθέσιμα του κράτους, το ρευστό «μαξιλάρι» που κρατά για ασφάλεια. Και το μαξιλάρι δεν είναι αδρανές: το 2025 το Δημόσιο εισέπραξε περίπου 350 εκατ. ευρώ τόκους μόνο από τις καταθέσεις του στην Τράπεζα της Ελλάδος (BoG). Το πραγματικό όφελος, επομένως, είναι μια αφαίρεση: ο τόκος που γλιτώνεις μείον την απόδοση που χάνεις στα μετρητά που ξοδεύεις. Αυτόν ακριβώς τον υπολογισμό, την απόδοση των διαθεσίμων, το υπουργείο δεν τον έχει δημοσιοποιήσει.

Εδώ πατά η αντιπολίτευση. Ο ΣΥΡΙΖΑ, μέσω του εκπροσώπου του Δημήτρη Μελίδη, μιλά για 13 δισ. «όσο επτά ΔΕΘ» που κατευθύνονται σε «φθηνό και ήδη ρυθμισμένο χρέος» με επιτόκιο 1,5%, ζητώντας έκτακτη σύγκληση της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής (Enikos).

Ο πυρήνας του επιχειρήματος, το κόστος ευκαιρίας (τι χάνεις επιλέγοντας κάτι αντί για κάτι άλλο), είναι υπαρκτός. Η μηχανική περιγραφή όμως δεν στέκει: το 1,5% δεν ισχύει για όλο το ετερογενές καλάθι, και δεν υπάρχει νέος δανεισμός 13 δισ. που να χρηματοδοτεί τις αποπληρωμές. Το πρόγραμμα έκδοσης ομολόγων για το 2026 κινείται γύρω στα 8 δισ. (Athens24, OT/Reuters).

Γιατί ισχύουν και τα δύο

Το ύψος του ελληνικού χρέους παραμένει μεγάλο. Αυτό που το κάνει διαχειρίσιμο είναι η δομή του: μακρές λήξεις, χαμηλά σταθερά επιτόκια, μεγάλο μερίδιο σε επίσημους πιστωτές, δηλαδή σε διακρατικούς και θεσμικούς δανειστές όπως το EFSF και ιστορικά το ΔΝΤ, που δάνεισαν με όρους πολύ ευνοϊκότερους από την αγορά (ECB). Ο ESM σημειώνει ότι η επιστροφή στους ιδιώτες επενδυτές, με τη διαφορά απόδοσης από το γερμανικό ομόλογο κάτω από 0,8 ποσοστιαίες μονάδες (80 μονάδες βάσης), είναι θετική, αλλά αυξάνει την έκθεση σε εξωτερικά σοκ (ESM). Το ΔΝΤ κρατά τον μεσοπρόθεσμο κίνδυνο στο «μέτριο» επίπεδο (IMF), ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιεί ότι για χώρες με υψηλό αρχικό χρέος οι μεσοπρόθεσμες ευπάθειες μένουν (European Commission).

Κάθε φορά που η Ελλάδα σβήνει παλιό φθηνό επίσημο χρέος και χρηματοδοτείται περισσότερο από την αγορά, βελτιώνει την εικόνα σήμερα και ανεβάζει το βάρος του αυριανού κόστους δανεισμού. Ακαδημαϊκή εργασία του 2026 βρίσκει μάλιστα ότι η πρόωρη αποπληρωμή επίσημων δανείων μπορεί να έχει υφεσιακές επιπτώσεις αν αντικαθιστά φθηνό μακρύ χρέος με ακριβότερο μίγμα (Open Economies Review).

Η κίνηση είναι χρηματοοικονομικά ορθολογική, χωρίς να είναι πολιτικά δωρεάν. Αγοράζει αξιοπιστία και ταχύτερη απομόχλευση με τίμημα μικρότερο μαξιλάρι (που εκτιμάται ότι θα μείνει πάνω από 30 δισ. στο τέλος του 2026) και μόνιμη πίεση για πλεονάσματα (Reuters). Το πραγματικό ερώτημα, αυτό που ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης οφείλει να απαντήσει με έναν πίνακα και όχι με ανάρτηση, είναι πόσο αποδίδουν τα διαθέσιμα που θυσιάζονται. Χωρίς αυτόν τον αριθμό, τα «2,6 δισ. όφελος» παραμένουν μικτά, όχι καθαρά.