Ο Τραμπ ζητά από το Ανώτατο Δικαστήριο να ξεκλειδώσει τους περιορισμούς στην επιστολική ψήφο

Τη Δευτέρα 27 Ιουλίου, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης ζήτησε από το Ανώτατο Δικαστήριο να παγώσει άμεσα μια δικαστική απόφαση που μπλοκάρει το εκτελεστικό διάταγμα Τραμπ για την επιστολική ψήφο (SCOTUSblog). Το αίτημα μοιάζει διαδικαστικό, αλλά στην ουσία αφορά το ποιος ελέγχει τις εκλογές στις ΗΠΑ. Πίσω του κρύβεται μια σύγκρουση που ήδη παρακολουθούμε: η προσπάθεια του Λευκού Οίκου να τραβήξει εκλογικές αρμοδιότητες από τις πολιτείες προς την ομοσπονδιακή εκτελεστική εξουσία (To Brief).

Τι ακριβώς ζητά το υπουργείο Δικαιοσύνης

Η κίνηση είναι μια επείγουσα αίτηση αναστολής (stay) και την κατέθεσε ο γενικός εισαγγελέας εκπροσώπησης της κυβέρνησης, ο D. John Sauer. Ζητά να ανασταλεί η απόφαση της δικαστού Indira Talwani στη Μασαχουσέτη, η οποία στις 25 Ιουνίου απαγόρευσε στην κυβέρνηση να εφαρμόσει, για τις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, τις διατάξεις του διατάγματος για την επιστολική ψήφο και τις λεγόμενες «λίστες ιθαγένειας» στις πολιτείες που προσέφυγαν (Reuters). Το υπουργείο ανέβηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο αφού, δύο μέρες νωρίτερα, το 1ο Εφετείο αρνήθηκε με ψήφους 2-1 να παγώσει την ίδια απόφαση (Fox News). Απέναντι στέκεται ένα μπλοκ 23 πολιτειών και της Ουάσιγκτον, με την Καλιφόρνια επικεφαλής (Democracy Docket).

Για να καταλάβει κανείς το διακύβευμα, χρειάζεται να δει τι κάνει το διάταγμα της 31ης Μαρτίου. Δεν δημιουργεί ομοσπονδιακό εκλογικό μητρώο. Βάζει όμως τέσσερις ομοσπονδιακές υπηρεσίες μέσα στα κρίσιμα σημεία της εκλογικής μηχανής: το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας και η Κοινωνική Ασφάλιση φτιάχνουν λίστες «επιβεβαιωμένων πολιτών», το Ταχυδρομείο (USPS) καθορίζει ποια ψηφοδέλτια διακινούνται, και το υπουργείο Δικαιοσύνης αναλαμβάνει τις διώξεις (White House). Η πιο επιθετική πρόβλεψη: το Ταχυδρομείο δεν θα μεταφέρει ψηφοδέλτια από πρόσωπα εκτός λίστας (Lawfare).

Ποιος ορίζει τους κανόνες

Ο νομικός πυρήνας είναι μια πρόταση του Συντάγματος, η ρήτρα των εκλογών (Elections Clause). Για τις εκλογές του Κογκρέσου, οι πολιτείες ορίζουν αρχικά τους κανόνες και το Κογκρέσο μπορεί να τους αλλάξει με νόμο. Ο πρόεδρος δεν έχει αυτόνομη εκλογική εξουσία χωρίς ρητή νομοθετική εξουσιοδότηση (SCOTUS filing). Οι πολιτείες λένε ότι το διάταγμα είναι ultra vires, δηλαδή πέρα από τη νόμιμη αρμοδιότητα της εκτελεστικής εξουσίας. Η κυβέρνηση απαντά κυρίως διαδικαστικά: το διάταγμα δεν εφαρμόζεται αυτομάτως (δεν είναι self-executing), οι υπηρεσίες ακόμη σχεδιάζουν, άρα τα δικαστήρια μπλόκαραν πρόωρα κάτι υποθετικό (CBS).

Τα κατώτερα δικαστήρια δεν πείστηκαν. Είδαν πιεστικές προθεσμίες και κίνδυνο σύγχυσης πριν από τις κάλπες, καθώς οι πολιτείες θα έπρεπε ήδη να ξοδέψουν πόρους και να προσαρμόσουν διαδικασίες (ABC).

Αυτό δένει με το ευρύτερο μοτίβο Trump 2.0. Δεν παίρνει ο Λευκός Οίκος ολόκληρη την εκλογική διοίκηση με μία κίνηση. Μεταφέρει τα σημεία τριβής της κάλπης σε ομοσπονδιακούς μοχλούς: ποιος εγγράφεται, ποιος βγαίνει από τους καταλόγους, αν μια επιστολική ψήφος θεωρείται έγκυρη, ποια πολιτεία τιμωρείται χρηματοδοτικά αν δεν ευθυγραμμιστεί (Brennan Center). Τρεις μέρες νωρίτερα, στις 24 Ιουλίου, 25 πολιτείες μήνυσαν την κυβέρνηση επειδή παρακρατούσε το 20% ορισμένων ομοσπονδιακών κονδυλίων αν δεν άλλαζαν την εκλογική τους διοίκηση (Detroit News).

Τι σημαίνει για τον ψηφοφόρο

Αν το Δικαστήριο έδινε προσωρινό «πράσινο φως», δεν θα έχανε αύριο κανείς αυτόματα το δικαίωμα ψήφου. Αυξάνεται όμως απότομα η τριβή εκεί όπου το σύστημα είναι ήδη ευάλωτο: νέες εγγραφές, πολιτογραφημένοι πολίτες, γυναίκες με αλλαγμένο επώνυμο, στρατιωτικοί και απόδημοι που εξαρτώνται από την επιστολική ψήφο. Το ομοσπονδιακό έντυπο εγγραφής βασίζεται σήμερα σε δήλωση ιθαγένειας υπό ποινικές συνέπειες, όχι σε υποχρεωτική προσκόμιση διαβατηρίου (EAC). Το βάρος πέφτει στους τοπικούς εκλογικούς υπαλλήλους, με περισσότερες απορρίψεις, ενστάσεις και εκκρεμείς εγγραφές (ResponsiveGov).

Το timing δεν είναι ουδέτερο. Ο ίδιος ο Τραμπ φέρεται να είπε σε Ρεπουμπλικανούς ότι ένας αυστηρός νόμος για την επιστολική ψήφο θα «εγγυόταν τις ενδιάμεσες», ενώ κατονόμασε ως «Hold Outs», δηλαδή αντιδραστικούς, πέντε γερουσιαστές, ανάμεσά τους τον Mitch McConnell (Politico). Η αντίσταση στη Γερουσία είναι αριθμητική, όχι ιδεολογική: το SAVE America Act πέρασε από τη Βουλή αλλά δεν έχει δρόμο στη Γερουσία (The Guardian). Γι' αυτό ο Λευκός Οίκος διάλεξε τη δικαστική οδό. Ό,τι δεν περνά με νόμο, επιχειρεί να το επιβάλει με διάταγμα και επείγουσα αίτηση αναστολής.

Το ερώτημα που έχει τώρα μπροστά του το Ανώτατο Δικαστήριο δεν είναι αν οι κατάλογοι πρέπει να είναι καθαροί. Είναι αν ο πρόεδρος μπορεί να αλλάξει τους κανόνες της ψήφου λίγες εβδομάδες πριν κριθεί ποιος ελέγχει το Κογκρέσο, χωρίς να περιμένει το ίδιο το Κογκρέσο να ψηφίσει.