Τραμπ: τέσσερις νέες εξαιρέσεις από την υπηκοότητα γέννησης

Στις 6 Αυγούστου 2026 ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε δύο νέα προεδρικά διατάγματα που ξαναπιάνουν ένα ζήτημα το οποίο έχασε πριν λίγες εβδομάδες: ποιος γεννιέται πολίτης των ΗΠΑ. Δεν πρόκειται πια για μετωπική κατάργηση της υπηκοότητας λόγω γέννησης (το «jus soli», τον κανόνα ότι όποιος γεννιέται στο έδαφος μιας χώρας γίνεται αυτομάτως πολίτης της). Πρόκειται για μια πολύ στενότερη κίνηση: η κυβέρνηση προσθέτει νέες εξαιρέσεις στον κανόνα, χτισμένες γύρω από τα όρια που άφησε ανοιχτά το ίδιο το Ανώτατο Δικαστήριο.

Για να καταλάβει κανείς τι άλλαξε, χρειάζεται η σειρά των γεγονότων. Την πρώτη μέρα της δεύτερης θητείας του, στις 20 Ιανουαρίου 2025, ο Τραμπ υπέγραψε το διάταγμα 14160. Αυτό στερούσε την αυτόματη υπηκοότητα από παιδιά γεννημένα στις ΗΠΑ όταν η μητέρα ήταν παράτυπα ή προσωρινά παρούσα και ο πατέρας δεν ήταν πολίτης ούτε μόνιμος κάτοικος. Τα δικαστήρια το πάγωσαν αμέσως. Στις 30 Ιουνίου 2026 το Ανώτατο, στην υπόθεση Trump v. Barbara, απέρριψε τον πυρήνα του: τα παιδιά αυτά «υπόκεινται στη δικαιοδοσία» των ΗΠΑ και είναι πολίτες από τη γέννησή τους βάσει της 14ης Τροπολογίας (SCOTUSblog). Ο πρόεδρος του Δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς σημείωσε ότι λέξεις όπως «νόμιμος» ή «προσωρινός» δεν υπάρχουν καν στο κείμενο της ρήτρας (NPR).

Τι ακριβώς στοχεύουν τα νέα κείμενα

Το πρώτο διάταγμα, «Continuing to Protect the Meaning and Value of American Citizenship», δεν ξαναχτυπά όλα τα παιδιά μεταναστών. Απαριθμεί τέσσερις στενές κατηγορίες όπου η κυβέρνηση λέει ότι δεν πρέπει να αναγνωρίζεται υπηκοότητα.

• Παιδιά με γονέα «εχθρό αλλοδαπό» ή συνδεδεμένο με τρομοκρατική οργάνωση.
• Παιδιά ξένων κρατικών υπαλλήλων με διπλωματική ασυλία.
• Παιδιά όπου υπήρξε εμπορική συναλλαγή ή απάτη για απόκτηση υπηκοότητας.
• Γεννήσεις σε εδάφη όπου η υπηκοότητα δεν δίνεται από ομοσπονδιακό νόμο.

Η εφαρμογή ανατίθεται στα υπουργεία Εξωτερικών, Δικαιοσύνης, Εσωτερικής Ασφάλειας και στην υπηρεσία Κοινωνικής Ασφάλισης, με δημόσιες οδηγίες εντός 30 ημερών (Λευκός Οίκος, JURIST).

Εδώ κρύβεται η πραγματική μηχανική. Το διάταγμα δεν διατάζει τις πολιτείες να σταματήσουν να εκδίδουν ληξιαρχικές πράξεις γέννησης. Λέει στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες κάτι άλλο: να μη μετατρέπουν αυτό το χαρτί σε απόδειξη υπηκοότητας. Χωρίς διαβατήριο, χωρίς αριθμό Κοινωνικής Ασφάλισης, χωρίς ομοσπονδιακό έγγραφο (Fragomen). Το παιδί γεννιέται και καταγράφεται, αλλά το κράτος αρνείται να το πιστοποιήσει ως πολίτη στις καλυπτόμενες περιπτώσεις.

Το δεύτερο κείμενο, «Ending Birth Tourism», είναι το παράλληλο εργαλείο. Επειδή η μάχη για το ποιος είναι πολίτης χάθηκε στο δικαστήριο, η κυβέρνηση μεταφέρει την πίεση εκεί που έχει μεγάλη διακριτική ευχέρεια: τις βίζες. Πριν καν γεννηθεί το παιδί, το υπουργείο Εξωτερικών μπορεί να αρνηθεί ή να ανακαλέσει θεώρηση εισόδου. Οι συνοριακές αρχές μπορούν να αρνηθούν είσοδο. Και το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας μπορεί να κινήσει διαδικασία απομάκρυνσης, αν κρίνει ότι ο σκοπός του ταξιδιού είναι η γέννα (Λευκός Οίκος).

Πόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα

Η κλίμακα προηγείται της ρητορικής. Δεν υπάρχει επίσημη ομοσπονδιακή καταμέτρηση του «τουρισμού γέννας», γιατί το κρίσιμο στοιχείο είναι η πρόθεση του ταξιδιού. Οι ερευνητικές εκτιμήσεις κινούνται από 5.000 έως 26.000 γεννήσεις τον χρόνο (PolitiFact). Απέναντι σε περίπου 3,7 εκατομμύρια γεννήσεις στις ΗΠΑ το 2024, ακόμη και το άνω άκρο μένει κάτω από 1% (BBC, USA Today). Το φαινόμενο υπάρχει, αλλά οι αριθμοί δεν στηρίζουν εικόνα δημογραφικής απειλής. Στηρίζουν διοικητικό επιχείρημα κατά κατάχρησης.

Οι οργανώσεις πολιτικών δικαιωμάτων βλέπουν κάτι μεγαλύτερο. Η ACLU δηλώνει ότι το Ανώτατο έχει ήδη κρίνει το ζήτημα και ότι η νέα προσπάθεια θα έχει την ίδια τύχη (ACLU). Το βαθύτερο επιχείρημά τους είναι ότι ένα σύστημα υπηκοότητας βασισμένο στους γονείς αναγκάζει νοσοκομεία, σχολεία και υπηρεσίες παροχών να ελέγχουν το καθεστώς των γονιών αντί να θεωρούν το παιδί πολίτη (American Immigration Council). Το ίδιο μοτίβο φάνηκε ήδη στην ανοιχτή επιχείρηση αποπολιτογράφησης που τρέχει παράλληλα (To Brief). Η υπηκοότητα παύει να μοιάζει οριστικό καθεστώς και γίνεται πεδίο διαρκούς κρατικής επανεξέτασης.

Ως τις 8 Αυγούστου δεν είχε δημοσιοποιηθεί νέα προσφυγή με συγκεκριμένο δικαστήριο εναντίον των κειμένων της 6ης Αυγούστου, ενώ η εφαρμοστική οδηγία των υπηρεσιών εκκρεμεί (Time). Μέχρι τότε, για τη συντριπτική πλειονότητα των γεννήσεων το καθεστώς δεν αλλάζει. Η κρίσιμη μάχη δεν θα κριθεί στο κείμενο των διαταγμάτων, αλλά στην πρώτη άρνηση διαβατηρίου σε αμερικανόπουλο. Εκεί θα δοκιμαστεί αν το Ανώτατο εννοούσε αυτό που έγραψε τον Ιούνιο.