DOJ: 24 αγωγές αφαίρεσης υπηκοότητας σε 15 ημέρες

Το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ κατέθεσε αστικές αγωγές για να ακυρώσει πολιτογραφήσεις που φέρονται να προέκυψαν από απάτη. Η διαδικασία είναι δικαστική, με βαρύ φορτίο απόδειξης, και οι κατηγορίες δεν έχουν ακόμη κριθεί.

Το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης ξεκίνησε την πιο επιθετική εκστρατεία αφαίρεσης υπηκοότητας από πολιτογραφημένους πολίτες στην ιστορία του. Ο ρυθμός είναι αυτό που ξεχωρίζει: 24 νέες αγωγές κατατέθηκαν σε ομοσπονδιακά δικαστήρια μεταξύ 20 Ιουλίου και 3 Αυγούστου 2026, μέσα σε δεκαπέντε μέρες (DOJ). Για σύγκριση: ιστορικά η ομοσπονδιακή κυβέρνηση κινούσε περίπου 7 έως 11 τέτοιες υποθέσεις τον χρόνο, δηλαδή λιγότερες από μία τον μήνα (TRAC, Brennan Center). Συνολικά, από τις 20 Ιανουαρίου 2025, το υπουργείο έχει καταθέσει 123 αγωγές αποπολιτογράφησης (DOJ).

Σημαντική διευκρίνιση: οι 24 αυτοί άνθρωποι δεν έχασαν την υπηκοότητά τους. Το υπουργείο δεν αφαιρεί διαβατήρια με μια υπογραφή. Κατέθεσε αγωγές και ζητά από ομοσπονδιακούς δικαστές να ακυρώσουν παλιές πολιτογραφήσεις. Το ίδιο το δελτίο τύπου γράφει ρητά ότι πρόκειται για «μόνο ισχυρισμούς» (allegations only) και ότι «δεν έχει εκδοθεί δικαστική κρίση» για την ευθύνη, δηλαδή καμία κατηγορία δεν έχει ακόμη κριθεί (DOJ).

Από την κατάθεση αγωγής μέχρι την αφαίρεση υπηκοότητας

Η διαδρομή είναι μακριά και δύσκολη για την κυβέρνηση. Η νομική βάση είναι το άρθρο 8 U.S.C. §1451(a). Επιτρέπει ανάκληση μόνο σε δύο περιπτώσεις: όταν η πολιτογράφηση «αποκτήθηκε παράνομα» ή όταν προήλθε από «απόκρυψη ουσιώδους γεγονότος ή εκούσια ψευδή δήλωση» (Cornell LII).

Οι νέες υποθέσεις δεν είναι μία ομοιογενής ομάδα «εγκληματιών». Άλλες αφορούν απάτη κατά την ίδια την πολιτογράφηση. Άλλες απόκρυψη ή ψευδείς δηλώσεις στην αίτηση. Άλλες πλαστές ταυτότητες, και κάποιες σοβαρά αδικήματα.

Το Ανώτατο Δικαστήριο έθεσε επιπλέον φραγμό. Στην υπόθεση Maslenjak έκρινε ότι μια μεταγενέστερη καταδίκη δεν αφαιρεί από μόνη της υπηκοότητα (Justia). Το κράτος πρέπει να δείξει ότι ο άνθρωπος ήταν ήδη ακατάλληλος όταν πολιτογραφήθηκε ή ότι απέκρυψε στοιχείο που επηρέασε την απόκτηση της ιθαγένειας.

Το βάρος απόδειξης είναι ασυνήθιστα υψηλό. Η κυβέρνηση πρέπει να πείσει τον δικαστή με «σαφείς, αδιαμφισβήτητες και πειστικές αποδείξεις» (clear, unequivocal, and convincing evidence), ένα κριτήριο που τα δικαστήρια περιγράφουν ως σχεδόν αντίστοιχο της ποινικής βεβαιότητας (CRS). Ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα να απαντήσει, να προσκομίσει στοιχεία και να έχει δικηγόρο. Αν η κυβέρνηση κερδίσει, ο δικαστής ακυρώνει την πολιτογράφηση, το άτομο επιστρέφει στο προηγούμενο μεταναστευτικό του καθεστώς και μπορεί στη συνέχεια να βρεθεί σε ξεχωριστή διαδικασία απέλασης.

Το σημείο όπου η ισότητα σπάει

Επειδή η διαδικασία είναι αστική, όχι ποινική, λείπει μια εγγύηση που θεωρούμε δεδομένη: δεν υπάρχει αυτόματος διορισμός συνηγόρου για όποιον δεν έχει να πληρώσει. Δεν υπάρχει ένορκο δικαστήριο, ούτε προθεσμία παραγραφής, οπότε η κυβέρνηση μπορεί να ανοίγει φακέλους δεκαετιών (The Conversation). Το NPR, εξετάζοντας 34 δημόσια γνωστές υποθέσεις, βρήκε ανθρώπους χωρίς νομική εκπροσώπηση και αποφάσεις που ήρθαν με ελάχιστη παρουσία του κατηγορούμενου στο δικαστήριο (NPR).

Αυτό δημιουργεί μια πραγματική ασυμμετρία. Σε αντίθεση με την ιθαγένεια λόγω γέννησης, που το Ανώτατο Δικαστήριο πρόσφατα επιβεβαίωσε (To Brief), η πολιτογραφημένη υπηκοότητα μπορεί να ανακληθεί. Ο γεννημένος Αμερικανός δεν υπόκειται ποτέ σε τέτοια διαδικασία. Ο πολιτογραφημένος μένει εκτεθειμένος σε αναδρομικό έλεγχο της ίδιας του της ιδιότητας του πολίτη.

Και εδώ βρίσκεται το κενό που ο αριθμός των αγωγών κρύβει. Οι καταθέσεις δεν ισούνται με αφαιρέσεις. Η παρακολούθηση απαιτεί διάσπαρτο έλεγχο σε ομοσπονδιακά δικαστήρια, φάκελο προς φάκελο. Το πιο πρόσφατο μερικό tally μιλά για «τουλάχιστον 19» κυβερνητικές νίκες μέχρι τα τέλη Ιουλίου, με στόχο τουλάχιστον 250 αγωγές έως τον Οκτώβριο (USA Today). Ο αναπληρωτής γενικός εισαγγελέας Todd Blanche δήλωσε ότι οι υποθέσεις «είναι μόνο η αρχή».

Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν το εργαλείο είναι νόμιμο. Καμία δημόσια αρχή δεν διατηρεί ενιαίο μετρητή των τελεσίδικων αφαιρέσεων. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι ποιος κρατά τον πραγματικό απολογισμό όσων χάνουν την ιθαγένειά τους.