Στους 6.125 οι νεκροί στη Βενεζουέλα, «πάγωσαν» οι αγνοούμενοι

Οι δίδυμοι σεισμοί της 24ης Ιουνίου γύρω από το Καράκας παραμένουν μια καταστροφή που ακόμη μετριέται. Τη Δευτέρα 3 Αυγούστου ο Χόρχε Ροδρίγκες, πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης της Βενεζουέλας, ανέβασε τον επίσημο απολογισμό στους 6.125 νεκρούς (France 24, Reuters/MarketScreener), σε συνέχεια όσων είχαμε δει όταν ο αριθμός ξεπερνούσε τους 5.000 (To Brief). Το ίδιο δελτίο, όμως, έπαψε να δίνει εθνικό αριθμό αγνοουμένων. Και εδώ κρύβεται το πραγματικό διακύβευμα: στη μετασεισμική Βενεζουέλα, όποιος καταγράφεται υπάρχει για το κράτος και δικαιούται στέγη, βοήθεια, αποζημίωση. Όποιος μένει ακαταμέτρητος, χάνεται και διοικητικά.

Ότι ο αριθμός των νεκρών ανεβαίνει έξι εβδομάδες μετά δεν είναι μυστήριο. Το ίδιο δελτίο ανέφερε ότι έχει απομακρυνθεί μόλις το 16,5% των ερειπίων και ότι 60.992 άνθρωποι έχουν λάβει νοσοκομειακή περίθαλψη (La Vanguardia, El Comercio). Στη Λα Γκουάιρα συνεχίζονται ανασύρσεις σορών, κατεδαφίσεις επικίνδυνων κτιρίων και απομάκρυνση μπάζων. Η άνοδος προκύπτει κυρίως από νέες ανασύρσεις και από καθυστερημένες ιατροδικαστικές ταυτοποιήσεις, με το κράτος να ζητά ακόμη εθελοντικές εξετάσεις DNA για εκατοντάδες σορούς που δεν έχουν αναγνωριστεί (El País, La Nación/ANSA).

Όσο ανεβαίνει ο αριθμός, στενεύει η εικόνα

Το πιο αποκαλυπτικό δεν είναι πόσο ανέβηκε ο απολογισμός, αλλά πόσα άλλα στοιχεία έπαψαν να συνοδεύουν τον αριθμό. Η πληρέστερη εικόνα δόθηκε στη συνέντευξη Τύπου της 11ης Ιουλίου: μαζί με τους τότε 4.333 νεκρούς, ο Ροδρίγκες ανακοίνωσε τραυματίες, καταυλισμούς, κατεστραμμένα κτίρια και 315 μη ταυτοποιημένες σορούς. Στα δελτία που ακολούθησαν, το πακέτο συρρικνώθηκε γύρω από το ένα νούμερο. Οι τραυματίες, οι άστεγοι και οι καταυλισμοί σταμάτησαν να επικαιροποιούνται, ενώ οι αγνοούμενοι δεν δόθηκαν ποτέ ως εθνικός αριθμός μετά την πρώτη εβδομάδα (AP, in.gr/Reuters). Η τελευταία επίσημη τιμή για τους αγνοούμενους έμεινε στους 157, όπως την είχε δώσει η κυβέρνηση στις 25 Ιουνίου.

Αυτό το κενό έγινε αντικείμενο δημόσιας καταγγελίας. Η Provea, η βενεζουελάνικη οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων με πάνω από τρεις δεκαετίες δράσης, κατήγγειλε στις 3 Αυγούστου ότι είχαν περάσει 39 ημέρες χωρίς επικαιροποίηση του αριθμού των αγνοουμένων, με το σύνθημα ότι «η πληροφορία σώζει ζωές» και ότι η διαφάνεια είναι υποχρέωση του κράτους (Infobae/EFE, La Nación/ANSA). Η ίδια η Provea δεν επικυρώνει τους πολύ υψηλότερους αριθμούς που κυκλοφορούν, ακόμη και για 29.000 ή 50.000 αγνοούμενους. Πρόκειται για καταγραφές πολιτών και ΜΚΟ, όχι για επίσημο ή ανεξάρτητα ελεγμένο δεδομένο. Το τεκμηριωμένο εύρημα, δηλαδή, δεν είναι κάποιος κρυφός αριθμός. Είναι το ίδιο το κενό επίσημης καταγραφής.

Γιατί μετρά ποιος μετριέται

Ο Ροδρίγκες υπερασπίζεται τη σιωπή με ένα επιχείρημα που δεν είναι παράλογο. Η κατηγορία «αγνοούμενος» είναι ασταθής: υπάρχουν διπλοεγγραφές, μετακινήσεις πληθυσμού και άνθρωποι που τελικά βρίσκονται. Ο κυβερνήτης της Λα Γκουάιρα παραδέχθηκε ότι δεν υπάρχει ακόμη ενοποιημένο μητρώο (Bloomberg Línea). Το πρόβλημα είναι ότι, έναν μήνα μετά, δεν έχει παρουσιαστεί δημόσιο ενιαίο μητρώο, ούτε μεθοδολογία, ούτε ανεξάρτητος έλεγχος. Γι' αυτό και η Διαμερικανική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ζήτησε ρητά «δημόσια, έγκαιρη, προσβάσιμη και επαληθεύσιμη» πληροφορία (Blu Radio/CIDH, DW).

Το κενό αυτό δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια. Η πρόσβαση στη βοήθεια περνά από την καταγραφή. Το κράτος συνέδεσε τη στέγη με βιομετρικό μητρώο και υποσχέθηκε στεγαστικά δάνεια με επιδότηση έως 80%, τη στιγμή που οι ζημιές αποτιμώνται σε τουλάχιστον 19,6 δισ. δολάρια (World Bank). Όσο ο μετρητής των νεκρών ανεβαίνει και οι αγνοούμενοι μένουν εκτός στατιστικής, η οικογένεια που ψάχνει ακόμη έναν δικό της κάτω από τα μπάζα δεν χάνει μόνο το πένθος της, χάνει και τη θέση της στη λίστα των δικαιούχων.