346 εκατ. παγωμένων κεφαλαίων από ΔΝΤ για σεισμόπληκτους της Βενεζουέλας

Πρώτα οι αριθμοί, ωμοί. Ο επίσημος απολογισμός των διπλών σεισμών της 24ης Ιουνίου γύρω από το Καράκας έφτασε τους 4.734 νεκρούς, όπως ανακοίνωσε ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Χόρχε Ροδρίγκες, με σχεδόν 17.000 τραυματίες και άλλους τόσους άστεγους (Newsbomb). Η εικόνα του πεδίου έχει περάσει από τη διάσωση στη διαχείριση των νεκρών: μαζικοί ενταφιασμοί στη Λα Γκουάιρα, την πιο χτυπημένη πολιτεία, και ο ΟΗΕ να στέλνει 10.000 σάκους μεταφοράς σορών (Euronews). Ο απολογισμός είχε ήδη ανέβει από τους 2.600 στους 4.300 νεκρούς σε λίγες ημέρες (To Brief), και η καταστροφή δεν έχει σταματήσει να παράγει θύματα.

Τότε ακριβώς η μεταβατική κυβέρνηση ανακοίνωσε κάτι που ακούγεται σαν οικονομική ανάσα: την άντληση 346 εκατ. δολαρίων από το ΔΝΤ για στέγη, νοσοκομεία και υποδομές. Εδώ όμως βρίσκεται η πραγματική είδηση: δεν είναι νέο δάνειο. Το Ταμείο δεν δίνει ούτε ένα δολάριο φρέσκο χρήμα.

Τι είναι πραγματικά αυτά τα λεφτά

Για τον Έλληνα αναγνώστη, η λέξη «ΔΝΤ» κουβαλά το βάρος των μνημονίων, των όρων και των αξιολογήσεων. Εδώ δεν ισχύει τίποτα από αυτά. Τα 346 εκατ. δεν είναι ούτε δάνειο ούτε πρόγραμμα διάσωσης, αλλά πρόσβαση της Βενεζουέλας στα δικά της αποθεματικά που τηρεί στο Ταμείο, τα λεγόμενα Ειδικά Τραβηκτικά Δικαιώματα (SDRs, ένα διεθνές αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο κάθε κράτους-μέλους). Όταν στο briefing της 25ης Ιουνίου ρωτήθηκε ευθέως αν πρόκειται για «their assets» και όχι για ειδική χορήγηση του Ταμείου, η εκπρόσωπος του ΔΝΤ Julie Kozack απάντησε μονολεκτικά: «Yes» (IMF). Το Bloomberg το περιέγραψε ως χρήση αποθεματικών που η χώρα ήδη κατέχει, από ένα συνολικό απόθεμα SDRs περίπου 4,5 δισ. δολαρίων (Bloomberg).

Το κλειδί είναι θεσμικό, όχι λογιστικό. Από το 2019 αυτά τα λεφτά ήταν πρακτικά παγωμένα, όχι επειδή τα κρατούσε κάποιος, αλλά επειδή το ΔΝΤ δεν αναγνώριζε ποιος εκπροσωπεί νόμιμα τη Βενεζουέλα. Τον Απρίλιο του 2026, «καθοδηγούμενο από τις θέσεις μελών που εκπροσωπούν την πλειοψηφία της ψήφου του», το Ταμείο ανακοίνωσε επανέναρξη των συναλλαγών με τη μεταβατική διοίκηση της acting president Ντέλσι Ροδρίγκες (IMF). Μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο και τη σταθεροποίηση του σχήματος Ροδρίγκες, το Ταμείο απέκτησε αναγνωρισμένο συνομιλητή. Και μαζί, η χώρα ξανακέρδισε πρόσβαση σε περίπου SDR 3,6 δισ. (4,9 δισ. δολάρια) (IMF).

Με απλά λόγια: η πολιτική αλλαγή δεν ξεκλείδωσε αυτόματα χρήμα. Ξεκλείδωσε τον αναγνωρισμένο εκπρόσωπο, κι αυτός ξεκλείδωσε τα λεφτά. Ο σεισμός έδωσε απλώς τον πρώτο επείγοντα λόγο να χρησιμοποιηθούν.

Ένα ταμειακό μαξιλάρι, όχι λύση

Βάλτε τώρα τα δύο νούμερα δίπλα δίπλα. Ο ΟΗΕ εκτιμά τις άμεσες φυσικές ζημιές στα 37 δισ. δολάρια, εκ των οποίων 24 δισ. σε κτίρια και 13 δισ. σε υποδομές, χωρίς καν να μετρά τη διακοπή υπηρεσιών και την ίδια την ανοικοδόμηση (UN News). Νωρίτερα, το UNDP είχε μιλήσει για 6,7 δισ. δολάρια μόνο σε άμεσες απώλειες (UNDP). Τα 346 εκατ. είναι κάτω από 1% της νεότερης εκτίμησης. Πρόκειται για πρώτη ρευστότητα, όχι για απάντηση στον λογαριασμό της καταστροφής.

Γι' αυτό η κίνηση διαβάζεται πολιτικά περισσότερο παρά οικονομικά: είναι η πρώτη ορατή χρήση βενεζουελάνικων κεφαλαίων που ξαναέγιναν προσβάσιμα μετά τη μετάβαση. Και ανοίγει το ερώτημα που το ΔΝΤ δεν ελέγχει. Το Ταμείο δεν αποφασίζει ποιο χωριό ή ποιος εργολάβος πληρώνεται· αυτό το κρίνει το ίδιο το κράτος. Η Amnesty ζήτησε ήδη αμεροληψία και ουδετερότητα στην ανταπόκριση (Amnesty), προειδοποίηση που αποκτά βάρος όταν το κράτος γίνεται η αποκλειστική πύλη σε στέγη και υλικά. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί ούτε μητρώο δικαιούχων, ούτε αναλυτική κατανομή, ούτε ανεξάρτητος μηχανισμός ελέγχου.

Η ελληνική παρουσία μένει ανθρωπιστική: δεύτερο κλιμάκιο του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού με νοσηλευτικό εξοπλισμό στη Λα Γκουάιρα (Euronews). Στο πεδίο, εθελοντές. Στο ταμείο, 346 εκατ. δικά της δολάρια για ζημιές 37 δισ., που θα τα μοιράσει ένα εξαντλημένο κράτος χωρίς κανέναν να βλέπει πού πάνε.