Αιθιοπία: Μάχες Τιγκράι σε Αφάρ και Αμχάρα

Ο πόλεμος στη βόρεια Αιθιοπία δεν περιορίζεται πια στο Τιγκράι, αφού μάχες αναφέρονται και στις γειτονικές περιφέρειες Αφάρ και Αμχάρα (Reuters). Την ίδια ώρα το NetBlocks, που μετρά τη συνδεσιμότητα του διαδικτύου, καταγράφει περιφερειακή διακοπή, και το AFP δεν μπόρεσε να βρει τηλεφωνικά πηγές στο Τιγκράι (AFP). Κάθε νέο μέτωπο δοκιμάζει τη συμφωνία ειρήνης του 2022 (κείμενο της συμφωνίας). Προς το παρόν δεν μπορεί να βεβαιωθεί ούτε ποιος κρατά την πόλη Αμπάλα ούτε πόσοι άμαχοι σκοτώθηκαν.

Πού πολεμούν

Μέχρι χθες η είδηση ήταν η κατάληψη αεροδρομίων μέσα στο ίδιο το Τιγκράι (To Brief). Στις 24 Σεπτεμβρίου αναφέρθηκαν μάχες γύρω από το Γιαλλό της Αφάρ και στη Βόρεια Γουόλο της Αμχάρα. Κοντά στη Λαλιμπέλα ακούστηκαν βαρέα όπλα και ανεστάλησαν οι πτήσεις, χωρίς να επιβεβαιωθεί ότι οι μάχες μπήκαν στην πόλη (Reuters). Η ACLED, οργάνωση που καταγράφει ένοπλες συγκρούσεις, προσθέτει τουλάχιστον τέσσερις ακόμη θέσεις μάχης στην Αμχάρα, για καμία από τις οποίες δεν βρέθηκε δεύτερη ανεξάρτητη επιβεβαίωση (ACLED).

Το πιο θολό σημείο είναι η Αμπάλα, διοικητική έδρα της Αφάρ κοντά στα σύνορα με το Τιγκράι. Στις 24 Σεπτεμβρίου το Al Jazeera μετέδωσε τοπικές αναφορές ότι δυνάμεις του Τιγκράι κατέλαβαν την πόλη (Al Jazeera). Την επομένη, ανώνυμη ανθρωπιστική πηγή του AFP περιέγραψε σφοδρές ολονύχτιες συγκρούσεις και υποστήριξε ότι ο ομοσπονδιακός στρατός απέκρουσε την είσοδό τους (AFP). Οι δύο αναφορές μπορεί να περιγράφουν διαφορετικές φάσεις της ίδιας μάχης. Ποιος κρατά σήμερα την πόλη δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Η διασταύρωση δυσκολεύει επειδή η περιοχή έχει μείνει σχεδόν χωρίς επικοινωνίες. Τα στοιχεία του NetBlocks, όπως μεταδόθηκαν, δεν προσδιορίζουν ποιες πόλεις επηρεάζονται, για πόσο διάστημα ή σε ποια έκταση. Σύμφωνα με το BBC, η κρατική Ethio Telecom είχε αναστείλει υπηρεσίες, ενώ η ανταγωνίστρια Safaricom συνέχιζε να λειτουργεί. Ποιος προκάλεσε τη διακοπή δεν έχει τεκμηριωθεί.

Τι άφησε ανοιχτό η συμφωνία του 2022

Η συμφωνία υπογράφηκε στην Πρετόρια στις 2 Νοεμβρίου 2022 από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και το TPLF (Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τιγκράι). Προβλέπει μόνιμη παύση εχθροπραξιών, αφοπλισμό των δυνάμεων του Τιγκράι και αποχώρηση ξένων και μη ομοσπονδιακών δυνάμεων από την περιφέρεια. Τις αμφισβητούμενες περιοχές τις παραπέμπει στο Σύνταγμα, χωρίς να ορίζει ποιος τις ελέγχει (κείμενο της συμφωνίας).

Ο αφοπλισμός, οι εδαφικές διεκδικήσεις και η επιστροφή των εκτοπισμένων εκκρεμούν ακόμη. Επιπλέον, ούτε η γειτονική Ερυθραία ούτε οι ένοπλες δυνάμεις της Αμχάρα υπέγραψαν (Crisis Group). Γι' αυτό η Αμχάρα είναι το πιο εύφλεκτο νέο μέτωπο, αφού εκεί πολεμούν ένοπλοι που η συμφωνία δεν δεσμεύει. Δεν έχει πάντως τεκμηριωθεί ότι κάποια συγκεκριμένη εδαφική διαφορά πυροδότησε τις νέες επιχειρήσεις.

Και οι δύο πλευρές παρουσιάζουν τον πόλεμο ως άμυνα. Ο ομοσπονδιακός στρατός μιλά για «αντεπίθεση» μετά από επιθέσεις του TPLF στη Βόρεια Γουόλο, ενώ η διοίκηση του Τιγκράι μιλά για «αμυντικές επιχειρήσεις». Ο αντιπρόεδρος του TPLF Αμανουέλ Ασεφά δήλωσε στις 24 Σεπτεμβρίου ότι η πλευρά του βρίσκεται σε «ολοκληρωτικό πόλεμο» (AFP μέσω Ahram). Η ανεξάρτητη χρονολόγηση καταγράφει ομοσπονδιακά πλήγματα με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στις 22 Σεπτεμβρίου (Crisis Group). Την επομένη ακολούθησαν ευρείες χερσαίες επιθέσεις του TPLF και της Fano, ένοπλης πολιτοφυλακής της Αμχάρα (ACLED). Επειδή είχαν προηγηθεί μικρότερες συγκρούσεις, η σειρά αυτή δεν δείχνει ποιος έριξε το πρώτο πυρ. Όποια πλευρά πείσει ότι αμύνθηκε θα πείσει και ότι δεν παραβίασε πρώτη την ειρήνη.

Η διπλωματία δεν έχει ξεπεράσει τις δηλώσεις. Η Αφρικανική Ένωση ανέθεσε στον μεσολαβητή Ολουσεγκούν Ομπασάντζο επείγουσα επαφή με τις πλευρές (Αφρικανική Ένωση). Ο Αμερικανός πρέσβης στην Αιθιοπία Έρβιν Μασίνγκα καταδίκασε την επίθεση, την οποία απέδωσε στο TPLF, και προειδοποίησε άλλες ένοπλες ομάδες να μην εμπλακούν (AP). Η Ουάσινγκτον, δηλαδή, φοβάται ότι τα μέτωπα θα αποκτήσουν κι άλλους πολεμιστές. Αποτέλεσμα των επαφών του Ομπασάντζο ή νέα παύση πυρός δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Το ανθρώπινο κόστος δεν μπορεί ακόμη να μετρηθεί αξιόπιστα. Ο μόνος συγκεκριμένος αριθμός αμάχων αφορά πλήγματα της 22ας Σεπτεμβρίου στην Αλαμάτα. Σύμφωνα με τις αρχές του Τιγκράι, σκοτώθηκαν 14 άνθρωποι και τραυματίστηκαν 22, ενώ η ACLED σημειώνει ότι ο πραγματικός αριθμός θυμάτων παραμένει άγνωστος (ACLED). Ο στρατός ανακοίνωσε 272 νεκρούς αντιπάλους στη Βόρεια Γουόλο, ισχυρισμό που δεν έχει επαληθευτεί και που δεν αφορά αμάχους (Al Jazeera). Για τις τελευταίες ημέρες δεν έχει δημοσιοποιηθεί ανεξάρτητος απολογισμός νεκρών ή νέων εκτοπισμένων. Η σιωπή των δικτύων είναι πλέον μέρος του ίδιου του πολέμου: από τη βόρεια Αιθιοπία φτάνουν λιγότερα απ' όσα συμβαίνουν, και οι νεκροί και οι εκτοπισμένοι αυτών των ημερών θα μετρηθούν μόνο όταν επιστρέψει το σήμα.