Ο Στάρμερ έχασε το κόμμα του, κρατά όμως την εξουσία

Από τις 12 Μαΐου, η πρωθυπουργία του Κιρ Στάρμερ έπαψε να είναι βιώσιμη. Εκείνη την ημέρα τουλάχιστον 81 βουλευτές των Εργατικών ζητούσαν ανοιχτά να φύγει, ενώ η πρώτη υπουργός, η Miatta Fahnbulleh, έσπασε δημόσια τη γραμμή λέγοντας ότι ο πρωθυπουργός είχε χάσει την εμπιστοσύνη του κόσμου (Independent, Politics.co.uk). Από τότε ζούμε ένα παράδοξο. Μια εξουσία που έχει τελειώσει πολιτικά, αλλά συνεχίζεται τυπικά.

Το κλειδί βρίσκεται στους κανόνες των Εργατικών. Το κομματικό καταστατικό δεν προβλέπει αυτόματη εκθρόνιση του αρχηγού όταν χτίζεται δυναμική εναντίον του. Χρειάζεται τυπική διαδικασία υποψηφιοτήτων και εσωκομματικής εκλογής (Labour Rule Book). Όσο αυτή δεν ενεργοποιείται, ο Στάρμερ μένει στη Ντάουνινγκ Στριτ ως πρωθυπουργός χωρίς κόμμα: τυπικά νόμιμος, πολιτικά κενός.

Η πιο καθαρή ένδειξη ότι το τέλος είναι οριστικό ήρθε στις 14 Μαΐου. Ο Γουές Στρίτινγκ παραιτήθηκε από υπουργός Υγείας και στην επιστολή του έγραψε ρητά προς τον Στάρμερ: «είναι σαφές ότι δεν θα οδηγήσετε το κόμμα στις επόμενες εκλογές» (Independent). Δεν είναι διαρροή ούτε ερμηνεία. Είναι ανοιχτή ρήξη από έναν άνθρωπο που μέχρι πρότινος κρατούσε αποστάσεις από κάθε αμφισβήτηση (The Times).

Η σιωπή των αγορών

Εδώ βρίσκεται η πιο ενδιαφέρουσα αντίθεση. Από τη μία, η ανοιχτή επιστολή ενός ισχυρού υπουργού που λέει στον πρωθυπουργό ότι τελείωσε. Από την άλλη, οι αγορές μένουν ήρεμες. Όταν επί Λιζ Τρας οι επενδυτές φοβήθηκαν δημοσιονομική εκτροπή, πούλησαν μαζικά τα gilts, τα ομόλογα με τα οποία δανείζεται το βρετανικό κράτος, ωθώντας την Τράπεζα της Αγγλίας σε έκτακτη παρέμβαση για «σοβαρό κίνδυνο στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα» (Bank of England, UK Debt Management Office).

Τίποτα αντίστοιχο δεν τεκμηριώνεται σήμερα. Αυτή η απουσία πανικού δεν σημαίνει αδιαφορία. Σημαίνει ότι οι αγορές δεν φοβούνται την αποχώρηση Στάρμερ καθαυτή. Φοβούνται μια χαοτική διαδοχή ή μια στροφή προς πιο δαπανηρή οικονομική γραμμή. Όσο η μετάβαση μοιάζει ελεγχόμενη, τα ομόλογα δεν κινούνται. Παραδόξως, αυτή ακριβώς η ηρεμία αφαιρεί την πίεση που θα ανάγκαζε το κόμμα να ανοίξει αμέσως τον εμφύλιο.

Ποιον περιμένουν

Ο άνθρωπος γύρω από τον οποίο οργανώνεται η επόμενη μέρα είναι ο Άντι Μπέρναμ, δήμαρχος του Greater Manchester με απευθείας εκλογική εντολή (GMCA). Το πρόβλημά του είναι θεσμικό. Δεν είναι βουλευτής, και για να γίνει πρωθυπουργός χρειάζεται έδρα στο βρετανικό κοινοβούλιο μέσω αναπληρωματικής εκλογής (UK Parliament). Το εμπόδιο αυτό το είχαμε επισημάνει ήδη όταν το όνομά του άρχισε να κυκλοφορεί ως διάδοχος (To Brief). Μια νίκη του θα μετατόπιζε το κέντρο βάρους των Εργατικών από το κοινοβουλευτικό, κεντρώο κατεστημένο προς ένα μπλοκ δημάρχων, συνδικάτων και περιφερειακής εξουσίας (Labour).

Προσοχή όμως στο αφήγημα της «ομαλής διαδοχής». Δεν υπάρχει τεκμηριωμένη, ρητή στήριξη του Στρίτινγκ προς τον Μπέρναμ, ούτε επιβεβαιωμένη συμφωνία. Αν ο Στρίτινγκ τελικά δεν κατέβει, αυτό μπορεί να σημαίνει αποφυγή ανοιχτής σύγκρουσης. Μπορεί όμως να είναι και μια προσωρινή ανακωχή ανάμεσα σε πτέρυγες που εξακολουθούν να διαφωνούν για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS), την οικονομία και το ποιος ελέγχει το κόμμα.

Και εδώ είναι το πραγματικό διακύβευμα για την Αθήνα. Δεν είναι ποιος θα καθίσει στη Ντάουνινγκ Στριτ, αλλά αν το Λονδίνο παραμένει προβλέψιμος εταίρος στην ευρωπαϊκή ασφάλεια όσο καταναλώνεται στα εσωτερικά του. Η Βρετανία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος στρατιωτικός παίκτης της ηπείρου και βασικός στυλοβάτης της στήριξης προς το Κίεβο. Διατηρεί επίσης κυρίαρχες βάσεις στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια της Κύπρου, εδάφη μέσα σε κράτος-μέλος της ΕΕ (SBA Administration). Μια κυβέρνηση που έχει τελειώσει πολιτικά αλλά δεν φεύγει αφήνει αυτά τα μέτωπα στον αυτόματο πιλότο. Για μια χώρα που ζει δίπλα στην πιο ασταθή γειτονιά της Ευρώπης, ένας σύμμαχος χωρίς εσωτερική πυξίδα είναι το πιο ανησυχητικό από όλα.