Το παζάρι του υπουργού Εξωτερικών Γεραπετρίτη με τον Λίβυο πολέμαρχο Χαφτάρ

Ενώ ο πόλεμος στο Ιράν κλιμακώνεται (To Brief) και οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν εσωτερικές ρωγμές για τη στρατηγική τους στη Μέση Ανατολή (To Brief), η Αθήνα ανοίγει δεύτερο μέτωπο realpolitik στη Λιβύη.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης εγκαινίασε χθες το Γενικό Προξενείο στη Βεγγάζη και κάθισε απέναντι από τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ (Newsbeast), έναν μη αναγνωρισμένο πολέμαρχο που κανένα κράτος δεν θεωρεί επίσημα κυβέρνηση. Η Αθήνα κάνει αυτή τη συζήτηση διότι ο Χαφτάρ ελέγχει τα λιμάνια από όπου αναχώρησαν 20.000 άνθρωποι προς την Κρήτη μέσα στο 2025, τετραπλάσιοι σε σχέση με το 2024 (Global Detention Project).

Γιατί τώρα

Από το 2020 η Αθήνα χρησιμοποιούσε τον Χαφτάρ ως αντίβαρο στην κυβέρνηση Τρίπολης, που υπέγραψε το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η Βουλή του Τομπρούκ αρνούνταν να κυρώσει τη συμφωνία και η Ελλάδα στηριζόταν σε αυτή την άρνηση ως νομικό επιχείρημα. Το 2025 όμως ο Χαφτάρ πούλησε εκδούλευση στην Τουρκία. Ο γιος του, Σαντάμ Χαφτάρ, επισκέφθηκε την Άγκυρα (Tο Βήμα), και η ίδια Βουλή που μπλόκαρε το μνημόνιο συγκρότησε επιτροπή για πιθανή αναθεώρηση. Το μήνυμα ήταν σαφές: η ανατολική Λιβύη ζητούσε καλύτερα ανταλλάγματα. Αυτό σήμανε συναγερμό στην Αθήνα, και εξηγεί τη χθεσινή χειραψία.

Τι μπορεί να δώσει ο Χαφτάρ

Ο Χαφτάρ δεν έχει τη διεθνή αναγνώριση για να υπογράψει οριοθέτηση ΑΟΖ (Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης) με την Ελλάδα (iefimerida). Το μόνο χαρτί που μπορεί να παίξει είναι αρνητικό: να συνεχίσει να μπλοκάρει το τουρκολιβυκό. Παράλληλα ελέγχει τα λιμάνια αναχώρησης μεταναστών. Η Αθήνα προσφέρει εξοπλισμό και εκπαίδευση ακτοφυλακής. Η ΕΕ ετοιμάζει Κέντρο Θαλάσσιου Συντονισμού στη Βεγγάζη για αναχαιτίσεις (Global Detention Project). Τα κέντρα κράτησης στη Λιβύη φιλοξενούν πάνω από 12.000 ανθρώπους σε συνθήκες που ο ΟΗΕ περιγράφει ως «συστηματικά βασανιστήρια και σεξουαλική βία» (OHCHR). Η «συνεργασία στο μεταναστευτικό» στηρίζεται σε αυτή ακριβώς την υποδομή.

Τα τρυπάνια μετράνε περισσότερο από τις υπογραφές

Ενώ Αθήνα και Άγκυρα παλεύουν για το ποιος ελέγχει τα διπλωματικά χαρτιά στη Λιβύη, τα τετελεσμένα δημιουργούνται στο νερό. Η Chevron υπέγραψε τον Φεβρουάριο συμβάσεις για οικόπεδα νότια της Κρήτης που επικαλύπτονται με τη ζώνη του τουρκολιβυκού μνημονίου (iefimerida). Αν η ίδια εταιρεία δραστηριοποιηθεί και στα λιβυκά οικόπεδα, θα χαράξει στην πράξη μια μέση γραμμή που κανείς δεν υπέγραψε σε χαρτί. Η Άγκυρα χαρακτηρίζει ήδη την κίνηση «οπορτουνιστική» (Haberturk), χωρίς να μπορεί να αντιδράσει δημόσια, αφού η δική της σχέση με τον Χαφτάρ τρέχει παράλληλα.

Ο Γεραπετρίτης πηγαίνει Τρίπολη την 1η Απριλίου (iefimerida). Ταυτόχρονη εμπλοκή με δύο αντίπαλα κέντρα εξουσίας, σε μια χώρα χωρίς εκλογές από το 2014.