Σουηδικές εκλογές: 176–173 υπέρ της αντιπολίτευσης

Στις εκλογές της Σουηδίας της 13ης Σεπτεμβρίου, με σχεδόν όλες τις ψήφους καταμετρημένες, το κεντροαριστερό μπλοκ της αντιπολίτευσης προηγείται με 176 έδρες έναντι 173 του κυβερνητικού συνασπισμού της δεξιάς, και η δημόσια τηλεόραση SVT κρίνει πλέον μη ανατρέψιμη την πλειοψηφία του (SVT). Αν επικυρωθεί, το αποτέλεσμα φέρνει αλλαγή κυβέρνησης, ύστερα από μια καταμέτρηση που για ημέρες γυρνούσε από τη μια πλευρά στην άλλη· η επίσημη επικύρωση, ωστόσο, εκκρεμεί ακόμη (To Brief).

Το βράδυ της 16ης Σεπτεμβρίου, το προγνωστικό εργαλείο του SVT υπολόγισε πιθανότητα άνω του 99,9% ότι τα τέσσερα κόμματα της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Ουλφ Κρίστερσον δεν μπορούν πλέον να φτάσουν στην πλειοψηφία, με μόλις έξι εκλογικές μονάδες σε ολόκληρη τη χώρα να μένουν αμέτρητες (Omni). Πρόκειται για μαθηματική πρόβλεψη πάνω σε προκαταρκτικά δεδομένα, όχι για ανακήρυξη αποτελέσματος από τις αρχές: εκκρεμεί ακόμη η καταμέτρηση περίπου 300.000 καθυστερημένων πρόωρων ψήφων και ψήφων εξωτερικού, αρκετών ώστε η τελευταία, οριακή έδρα να μην έχει ακόμη κριθεί (DN).

Πρώτη υποχώρηση των Σουηδών Δημοκρατών από το 2010

Οι Σοσιαλδημοκράτες παραμένουν το πρώτο κόμμα με 28% και 100 έδρες, ακολουθούν οι Μετριοπαθείς με 19,8% και 70, και οι ακροδεξιοί Σουηδοί Δημοκράτες με 17,6% και 62 (Valprognos2026). Το 2022 το κόμμα του Γίμι Όκεσον είχε πάρει 20,54% και 73 έδρες (Εκλογική Αρχή): χάνει περίπου τρεις μονάδες και 11 έδρες, πέφτει από τη δεύτερη στην τρίτη θέση και υποχωρεί εκλογικά για πρώτη φορά από την είσοδό του στο Κοινοβούλιο το 2010 (Guardian, Konrad-Adenauer-Stiftung). Ο ίδιος ο Όκεσον παραδέχτηκε ότι έχασε «μερικές μονάδες», αλλά χαρακτήρισε το κόμμα νικητή της εκστρατείας και απέδωσε την πτώση σε τακτική ψήφο προς τους Φιλελεύθερους, ερμηνεία που δεν στηρίζεται σε πλήρη στοιχεία ροών (Göteborgs-Posten).

Πρόκειται για πραγματικό εκλογικό φρένο, όχι για αναστροφή. Πριν από την κάλπη, ο Κρίστερσον είχε ανοίξει τον δρόμο ώστε οι Σουηδοί Δημοκράτες να αποκτήσουν για πρώτη φορά δικούς τους υπουργούς· μια κυβέρνηση Άντερσον όχι μόνο παγώνει αυτό το σχέδιο, αλλά κλείνει και τον κύκλο της δεξιάς κυβέρνησης που από το 2022 κυβερνούσε με τη στήριξή τους. Το κόμμα, όμως, κρατά 62 από τις 349 έδρες και έχει ήδη σφραγίσει την κυβερνητική πολιτική των τελευταίων ετών μέσω της συμφωνίας Tidö, της συνεννόησης που του έδινε βαρύνοντα λόγο στην ατζέντα χωρίς υπουργικές θέσεις (Tagesschau). Και το ίδιο ρεύμα δεν κινείται παντού προς την ίδια κατεύθυνση: μέσα στον ίδιο μήνα, στη γερμανική Σαξονία-Άνχαλτ, η «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) κέρδισε τις εκλογές και διεκδικεί την πρώτη ακροδεξιά κρατιδιακή κυβέρνηση της μεταπολεμικής Γερμανίας (To Brief).

Γιατί το 176 δεν φτάνει από μόνο του

Το αριθμητικό προβάδισμα δεν εγκαθιστά αυτομάτως κυβέρνηση Άντερσον. Η Σουηδία εφαρμόζει την «αρνητική κοινοβουλευτική αρχή»: ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου (Riksdag) προτείνει υποψήφιο πρωθυπουργό, και η πρόταση εγκρίνεται εφόσον δεν την καταψηφίσουν περισσότεροι από τους μισούς βουλευτές (Σύνταγμα, κεφ. 6). Σε ένα σώμα 349 εδρών, αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται τουλάχιστον 175 «όχι» για να μπλοκαριστεί ένας υποψήφιος· δεν απαιτούνται 175 «ναι», και οι αποχές δεν μετρούν ως αρνητικές ψήφοι (Riksdag). Οι 173 έδρες της δεξιάς δεν φτάνουν τα 175 ακόμη κι αν ψηφίσουν όλες εναντίον της Άντερσον· γι' αυτό μια διαφορά τριών μόλις εδρών μπορεί να αρκεί.

Η επίσημη επικύρωση από την Εκλογική Αρχή αναμένεται το Σαββατοκύριακο, αφού οι 21 περιφερειακές αρχές ξαναμετρήσουν όλους τους φακέλους και κατανεμηθούν οι έδρες (Valmyndigheten). Ακόμη κι αν κρατήσει το 176, η μάχη μετατοπίζεται από την κάλπη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων: το Κέντρο ή η Αριστερά μπορούν να ανεχθούν την ανάδειξη της Άντερσον απέχοντας, χωρίς υπουργούς και χωρίς δέσμευση για τις πολιτικές της. Αν η τελική καταμέτρηση ανατρέψει ξανά την ισορροπία ή οι συνομιλίες της αποτύχουν, ο δρόμος των Σουηδών Δημοκρατών προς τα υπουργεία ξανανοίγει. Γι' αυτό η Άντερσον δεν χρειάζεται 175 «ναι»· χρειάζεται να κρατήσει μαζί τέσσερα κόμματα από την Αριστερά ως το φιλελεύθερο Κέντρο ώστε να αποφύγει τα 175 «όχι».