Ρωσία και Ουκρανία συμφωνούν μόνο σε ανταλλαγή αιχμαλώτων

Στις 11 Νοεμβρίου, στο Αμπού Ντάμπι, ο Τζάρεντ Κούσνερ, απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ότι η Ρωσία και η Ουκρανία συμφώνησαν κατ' αρχήν σε μεγάλη ανταλλαγή αιχμαλώτων. Οι επικεφαλής των δύο αντιπροσωπειών το επιβεβαίωσαν, αλλά αριθμός, ημερομηνία και κατάλογοι ονομάτων δεν ανακοινώθηκαν (AP, Kyiv Independent). Είναι το πρώτο απτό αποτέλεσμα των τριμερών συνομιλιών από τον γύρο της Γενεύης τον Φεβρουάριο (AP μέσω ABC News), μετά από περίπου εννέα μήνες χωρίς τριμερή συνάντηση (To Brief). Σήμερα ο Κούσνερ και ο δεύτερος Αμερικανός απεσταλμένος, ο Στιβ Γουίτκοφ, αναμένονται στον Πούτιν στη Μόσχα (Bloomberg).

Τη συμφωνία την επιβεβαίωσαν τρεις άνθρωποι, και κανείς τους δεν είπε πόσους αιχμαλώτους αφορά. Ο Κούσνερ τη χαρακτήρισε «τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική απελευθέρωση» και είπε ότι ο αριθμός θα κλειδώσει την επόμενη μέρα (DW Українською). Ο Ρώσος επικεφαλής Βλαντίμιρ Μεντίνσκι είπε ότι οι παράμετροι θα ανακοινωθούν σύντομα. Ο Ουκρανός Ρουστέμ Ουμέροφ είπε ότι οι ομάδες δουλεύουν ακόμη στις λεπτομέρειες (BBC News Україна).

Τα νούμερα που κυκλοφόρησαν, 1.000 ή 1.500 αιχμάλωτοι από κάθε πλευρά, ήταν σενάρια που ανέφερε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι πριν κλείσει ο γύρος. Δεν είναι συμφωνημένοι όροι (Слово і Діло). Ο Ρώσος στρατηγός Αλεξάντρ Ζόριν εκτίμησε ότι η ανταλλαγή μπορεί να γίνει σε δύο έως τρεις εβδομάδες. Αυτό είναι πρόβλεψη, όχι χρονοδιάγραμμα (AP).

Ανάμεσα στην ανακοίνωση και στη λίστα έχουν ήδη βρει χώρο οι επιτήδειοι. Οι ουκρανικές αρχές προειδοποιούν τις οικογένειες για απατεώνες που ζητούν χρήματα για να «βάλουν» έναν αιχμάλωτο σε κατάλογο. Τις καλούν να δίνουν στοιχεία μόνο στο Συντονιστικό Επιτελείο για τους αιχμαλώτους πολέμου και στο Εθνικό Γραφείο Πληροφοριών (Περιφέρεια Κιέβου).

Υπάρχει προηγούμενο. Στον γύρο του Αμπού Ντάμπι της 4ης και 5ης Φεβρουαρίου συμφωνήθηκε ανταλλαγή 157 αιχμαλώτων από κάθε πλευρά, ενώ η ειρήνη δεν προχώρησε καθόλου (AP μέσω ABC News). Η απλούστερη εξήγηση είναι ότι το ανθρωπιστικό σκέλος κινείται επειδή δεν κοστίζει σε καμία πλευρά ούτε ένα χιλιόμετρο γης.

Η Μόσχα δεν δίνει γη ούτε εκεχειρία

Μετά τον γύρο ο Μεντίνσκι είπε ότι η ιδέα της «ανταλλαγής εδαφών», δηλαδή αμοιβαίων εδαφικών παραχωρήσεων, «τίθεται περιοδικά από διάφορες πλευρές». Ο ίδιος, πρόσθεσε, δεν βλέπει τέτοια δυνατότητα (Fontanka, Expert). Στη συνέντευξη Τύπου ήταν ακόμη σαφέστερος: «κάθε σπιθαμή» γης που η Μόσχα θεωρεί δική της θα επιστραφεί στη Ρωσία (RBC).

Το Κίεβο ζητά να σταματήσουν οι μάχες στην υφιστάμενη γραμμή, με συγκεκριμένες εγγυήσεις ότι δεν θα ακολουθήσει νέα επίθεση (Informator). Ο Ζελένσκι πρότεινε παύση των πληγμάτων σε ενεργειακές υποδομές και εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα. Σύμφωνα με τη δική του περιγραφή, που δεν επιβεβαιώθηκε ανεξάρτητα, οι Ρώσοι απάντησαν ότι δεν είχαν εντολή να δεσμευτούν (Hromadske Radio).

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ απορρίπτει την άμεση εκεχειρία που προτείνουν ευρωπαϊκές χώρες. Υποστηρίζει ότι θα έδινε στην Ουκρανία χρόνο να ανασυγκροτηθεί, και γι' αυτό, κατά τη Μόσχα, πρέπει πρώτα να υπάρξει συνολική διευθέτηση (Fontanka). Κατά τον Λαβρόφ, τη ρωσική γραμμή θα την ορίσει ο Πούτιν, αφού ακούσει τον Μεντίνσκι και τους Αμερικανούς απεσταλμένους (RBC). Ο Κούσνερ είπε ότι στη Μόσχα θα διερευνήσουν και τη συμμετοχή των Ευρωπαίων, πριν πάνε στο Δουβλίνο να ενημερώσουν τον Ζελένσκι (RTÉ). Ως τα ξημερώματα της Πέμπτης καμία από τις δύο συναντήσεις δεν είχε επιβεβαιωθεί.

Οι Ευρωπαίοι στην άλλη αίθουσα

Οι σύμβουλοι εθνικής ασφαλείας των μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών, οι θεσμοί της ΕΕ και το ΝΑΤΟ συναντήθηκαν στο Αμπού Ντάμπι μόνο με Ουκρανούς και Αμερικανούς. Η κοινή τους δήλωση ζητά «αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας» και ευρύτερες συνομιλίες με ευρωπαϊκή συμμετοχή. Δεν λέει όμως ποιος εγγυάται τι (Κοινή δήλωση).

Το Axios μεταδίδει, επικαλούμενο ανώνυμες πηγές, ότι η Ουάσιγκτον θέλει Ευρωπαίους στον επόμενο γύρο. Ζήτησε επίσης από τη Μόσχα νέα πρόταση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, με «συμμετρικά βήματα», δηλαδή ρωσικές κινήσεις αποκλιμάκωσης αντίστοιχες με όσες θα αναλάμβανε η άλλη πλευρά (Axios). Ο Μεντίνσκι, αντίθετα, δηλώνει ότι η Μόσχα δεν έχει λάβει καμία ευρωπαϊκή ειρηνευτική πρόταση και αμφισβητεί τι θα συζητούσε μαζί τους (Ukrainska Pravda).

Εδώ μπαίνει η Ελλάδα. Οι αποφάσεις της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια παίρνονται από τις κυβερνήσεις, συχνά ομόφωνα. Όπου απαιτείται ομοφωνία, καμία ευρωπαϊκή εγγύηση για το Κίεβο δεν περνά χωρίς ελληνική ψήφο. Η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42(7) της Συνθήκης είναι η ευρωπαϊκή εκδοχή του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ (επίθεση σε έναν, επίθεση σε όλους), αλλά καλύπτει μόνο τα κράτη μέλη και όχι την Ουκρανία (EUR-Lex). Από αυτόν τον γύρο, πάντως, δεν προέκυψε νέα ελληνική δέσμευση.

Και τον Φεβρουάριο και τώρα, οι τριμερείς έδωσαν ανθρώπους και όχι σύνορα, δηλαδή το μόνο που δεν στοιχίζει στη Μόσχα ούτε ένα χωριό. Το αν θα δώσει κάτι παραπάνω θα το απαντήσει ο Πούτιν στους δύο Αμερικανούς που αναμένεται να δει σήμερα.