Αδιέξοδο στη Γενεύη: Το δημοψήφισμα Ζελένσκι και τα 425 ρωσικά πλήγματα

Στη Γενεύη, ο τρίτος γύρος τριμερών διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ρωσίας-Ουκρανίας τελείωσε χωρίς κοινή ανακοίνωση, χωρίς κατάπαυση πυρός, χωρίς εδαφική συμφωνία. Ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Βίτκοφ μίλησε για «ουσιαστική πρόοδο» (Le Monde). Η Ρωσία, μέσω TASS, είπε μόνο «πολύ τεταμένες» (France24). Η απόσταση ανάμεσα σε αυτές τις δύο αφηγήσεις δείχνει ότι ο κάθε παίκτης μιλά σε διαφορετικό κοινό — ο Βίτκοφ στον Τραμπ που θέλει deal μέχρι τον Ιούνιο, η Μόσχα στο εσωτερικό της κοινό που δεν πρέπει να δει υποχωρήσεις.

Δύο τραπέζια, ένα αδιέξοδο

Η πολιτική ομάδα εργασίας (Μεντίνσκι-Ουμέροφ) «κόλλησε» από την πρώτη μέρα (RBC Ukraine). Η αιτία εξηγεί πολλά: τη Μόσχα δεν την εκπροσωπεί πλέον ο στρατηγός Κοστιούκοφ (στρατιωτική νοοτροπία, τεχνοκρατική γλώσσα), αλλά ο Βλαντίμιρ Μεντίνσκι — ιδεολόγος που στον προηγούμενο γύρο ανέπτυξε ιστορικές αξιώσεις ανατρέχοντας στον πρίγκιπα Ρούρικ. Η αλλαγή σημαίνει ότι η Ρωσία δεν διαπραγματεύεται λεπτομέρειες κατάπαυσης πυρός — διαπραγματεύεται «μεγάλα ζητήματα»: εδάφη, καθεστώς, σφαίρα επιρροής. Απαιτεί ολόκληρη την επαρχία Ντονέτσκ, συμπεριλαμβανομένου του 10% που κατέχει ακόμη η Ουκρανία. Η μόνη πρόοδος σημειώθηκε στη στρατιωτική ομάδα, για ένα αμερικανικό σύστημα παρακολούθησης κατάπαυσης πυρός με drones.

Παράλληλα, η Ζαχάροβα δήλωνε ότι «η Ρωσία αποδεικνύει τη βούλησή της για ειρήνη» — την ίδια ώρα που η Ρωσία εξαπέλυε 396 drones και 29 πυραύλους κατά ουκρανικών πόλεων (AP). Ο Πεσκόφ σιώπησε μετά την πρώτη μέρα, επικαλούμενος «κλειστές διαπραγματεύσεις». Η αντίφαση είναι σκόπιμη: το μπαράζ στέλνει μήνυμα στον Ζελένσκι ότι ο χρόνος κοστίζει σε ζωές, η σιωπή στέλνει μήνυμα στον Τραμπ ότι η Μόσχα είναι «σοβαρή».

Το δημοψήφισμα ως ασπίδα

Απέναντι σε αυτό το αδιέξοδο, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι κάθε συμφωνία θα περάσει από δημοψήφισμα (President.gov.ua). Με το 52% των Ουκρανών να απορρίπτει κατηγορηματικά την εκχώρηση του Ντονμπάς (Pravda/KIIS), η κίνηση λέει στον Τραμπ: «Δεν αρνούμαι εγώ, αρνείται ο λαός μου». Αυτό κάνει τον Ζελένσκι πολιτικά θωρακισμένο — κανείς δεν μπορεί να τον κατηγορήσει ότι «εμπόδισε» την ειρήνη. Αλλά ταυτόχρονα του αφαιρεί το ελιγμό: δεν μπορεί να κάνει αντιπρόταση για εδάφη χωρίς να ρισκάρει να τον καταψηφίσει ο ίδιος του ο λαός. Αν ο Τραμπ βαρεθεί, η Ουκρανία μένει μόνη.

Το χρονόμετρο μετρά αντίστροφα. Ο Τραμπ θέλει συμφωνία πριν τον Ιούνιο, πριν ο πόλεμος γίνει εκλογικό βάρος (To Brief). Εκεί βρισκόταν και η λογική του οικονομικού track Ντμίτριεφ-Βίτκοφ — η «πραγματική διαπραγμάτευση» πίσω από τη σκηνή. Στη Γενεύη, αυτό το κανάλι παρέμεινε σιωπηλό. Η Ρωσία, παρά τις πτωτικές πετρελαϊκές εισπράξεις και τις στρατιωτικές απώλειες που σε κάποιους μήνες ξεπέρασαν τις νέες στρατολογήσεις, δεν δείχνει βιασύνη. Αντίθετα, το TASS μίλησε για «μεγάλα θέματα που απαιτούν μεγάλους συμβιβασμούς» — χωρίς να κατονομάσει ούτε έναν.

Τι σημαίνει για την Αθήνα

Το ερώτημα δεν είναι αν θα επιτευχθεί ειρήνη στη Γενεύη. Είναι τι είδους ειρήνη. Αν η Ρωσία κρατήσει εδάφη που κατέλαβε με τη βία και αυτό γίνει αποδεκτό ως «ρεαλιστική λύση», δημιουργείται ένα προηγούμενο: τα τετελεσμένα νομιμοποιούνται. Η Τουρκία κατέχει το 37% της Κύπρου εδώ και μισό αιώνα — μια κατοχή που το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει κρίνει παράνομη (ECHR, Loizidou v. Turkey). Αν ο κόσμος αποδεχθεί ότι τα σύνορα αλλάζουν με τη βία στην Ουκρανία, το μόνο που προστατεύει τα ελληνικά συμφέροντα στο Αιγαίο και την Κύπρο είναι η δυτική βούληση να εφαρμόζει τους κανόνες που η ίδια θέτει. Και αυτή η βούληση, στη Γενεύη, δοκιμάζεται.