Εγκαταστάθηκε παντού. Πού λειτουργεί η αυτόματη πέδηση;

Οι ευρωβουλευτές της Επιτροπής Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ολοκλήρωσαν σήμερα την αποστολή τους για τα Τέμπη. Έφυγαν με δύο αριθμούς, που τους απέδωσαν στη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ). Το ETCS, το σύστημα που επιτηρεί την ταχύτητα και φρενάρει αυτόματα το τρένο, είναι εγκατεστημένο στον άξονα Αθήνα–Θεσσαλονίκη κατά 100% και λειτουργικό κατά 75% (News247). Ο επιβάτης θέλει να ξέρει ό,τι βρίσκεται ανάμεσα στους δύο αριθμούς: σε ποια χιλιόμετρα και σε ποια τρένα η αυτόματη προστασία ισχύει στην πράξη.

Τι σημαίνει το «75%»

Το ποσοστό το ανέφερε στη συνέντευξη Τύπου η επικεφαλής της αποστολής, η αντιπρόεδρος της επιτροπής Ντολόρς Μοντσεράτ. Η κάλυψη δεν συμφωνεί ούτε στη λέξη: άλλα μέσα έγραψαν «λειτουργικό» και άλλα «αδειοδοτημένο» (Αυγή). Η διαφορά μετράει. Για να ταξιδέψει κάποιος με ενεργή αυτόματη προστασία χρειάζονται τρία πράγματα μαζί: εγκεκριμένος εξοπλισμός στη γραμμή, συμβατός και εγκεκριμένος εξοπλισμός μέσα στο τρένο και πραγματική χρήση του στην κυκλοφορία. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί ούτε τι ακριβώς μετράει το ποσοστό ούτε σε ποιο σύνολο αναφέρεται.

Το πιο συγκεκριμένο στοιχείο αφορά τη γραμμή. Στις 3 Σεπτεμβρίου ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης επικαλέστηκε τις αποφάσεις ΡΑΣ 67/2026 και 68/2026 (Κυβέρνηση). Σύμφωνα με την κυβέρνηση, οι αποφάσεις εγκρίνουν τη θέση σε λειτουργία σταθερών εγκαταστάσεων ETCS επιπέδου 1 στα τμήματα Λάρισα–Πλατύ και Οινόη–Τιθορέα (media.gov.gr). Κατά το in.gr, η πρώτη απόφαση πάρθηκε την 1η Σεπτεμβρίου και καλύπτει περίπου 119 χιλιόμετρα, χωρίς τους δύο ακραίους σταθμούς. Τα πλήρη κείμενα των δύο αποφάσεων δεν έχουν εντοπιστεί δημόσια.

«Σταθερές εγκαταστάσεις» σημαίνει εξοπλισμό στις γραμμές, όχι στα τρένα. Τον Απρίλιο η ΡΑΣ είχε ζητήσει από τη Hellenic Train να τεκμηριώσει ότι το ETCS των οχημάτων της λειτουργεί (ΤΑ ΝΕΑ). Από τότε δεν έχει δημοσιοποιηθεί η κατάσταση ανά συρμό. Όπου το σύστημα δεν λειτουργεί, την ασφάλεια την κρατούν η σηματοδότηση, η τηλεδιοίκηση και οι γραπτές εντολές προς το προσωπικό. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, ρεπορτάζ που επικαλέστηκε εγκυκλίους του ΟΣΕ περιέγραφε γύρω από τον Δομοκό κλειστά σήματα, τηλεγραφήματα «γραμμής ελευθέρας» και περιορισμούς στις διασταυρώσεις τρένων (SDNA).

Δύο αναγνώσεις της ίδιας προόδου

Η κυβέρνηση βλέπει στις εγκρίσεις απόδειξη ότι η αποκατάσταση μετά τα Τέμπη προχωρά. Υποστηρίζει επίσης ότι ο άξονας έχει πλέον σηματοδότηση και τηλεδιοίκηση σε όλο το μήκος του (Κυβέρνηση). Και τα δύο συστήματα βοηθούν τον μηχανοδηγό, αλλά κανένα δεν φρενάρει το τρένο στη θέση του.

Η αποστολή άκουσε αυτή τη θέση από πρώτο χέρι. Συναντήθηκε με συγγενείς θυμάτων, με τον υπουργό Χρίστο Δήμα και άλλα κυβερνητικά στελέχη, με τη ΡΑΣ και με τη Hellenic Train (Ατζέντα ΕΚ, in.gr). Η Μοντσεράτ αναγνώρισε πρόοδο, αλλά εξέφρασε ανησυχία για τον ρυθμό εφαρμογής και την ελλιπή ανάπτυξη του ETCS (Euronews). Είπε ακόμη ότι για την άδεια λειτουργίας σε όλο τον άξονα απομένουν δύο τμήματα, χωρίς να τα κατονομάσει (ΣΚΑΪ). Δεν προκύπτει ότι εννοούσε τα τμήματα που εγκρίθηκαν τον Σεπτέμβριο. Ούτε ταυτίζεται αυτή η εκκρεμότητα με τον ορίζοντα του 2030, που αφορά την ολοκλήρωση σε όλο το δίκτυο (Αυγή).

Το επόμενο βήμα είναι ένα κείμενο της επιτροπής με τα ευρήματα. Κατά το News247, μπορεί να παρουσιαστεί και να ψηφιστεί σε τρεις με τέσσερις μήνες, αν και επίσημη ημερομηνία δεν έχει ανακοινωθεί. Η έκθεση θα ασκήσει πολιτική πίεση, αλλά δεν πιστοποιεί την ασφάλεια του δικτύου ούτε αποδίδει ποινικές ευθύνες. Οι ευθύνες κρίνονται στη Λάρισα, όπου την ίδια μέρα οι συγγενείς ζητούσαν πρόσθετη διερεύνηση (To Brief).

Αυτό που ζητείται είναι συγκεκριμένο και έχει αποδέκτες. Η ΡΑΣ, ο ΟΣΕ και η Hellenic Train δεν έχουν δημοσιοποιήσει κατάλογο με τα τμήματα όπου το ETCS έχει εγκριθεί και χρησιμοποιείται, ούτε με τους συρμούς που κυκλοφορούν με ενεργό σύστημα. Μέχρι να τον δημοσιεύσουν, το «75%» μένει ένα ποσοστό που κανένας επιβάτης δεν μπορεί να αντιστοιχίσει με το δικό του δρομολόγιο.