Το Κίεβο αναγνώρισε το drone της Λευκάδας

Χρειάστηκαν δύο επίσημα διαβήματα της Αθήνας, στις 28 και 29 Μαΐου, για να αναγνωρίσει τελικά το Κίεβο την ευθύνη του για το οπλισμένο θαλάσσιο drone που εντοπίστηκε κοντά στο Ακρωτήριο Δουκάτο της Λευκάδας. Στις 5 Ιουνίου, ο εκπρόσωπος του ουκρανικού υπουργείου Εξωτερικών Heorhii Tykhyi ζήτησε συγγνώμη και ευχαρίστησε την Ελλάδα για τη στήριξή της (Euronews, RBC Ukraine). Το ουσιαστικό συμπέρασμα για τον αναγνώστη είναι ότι η λογοδοσία μεταξύ συμμάχων δεν παράγεται αυτόματα. Επιβλήθηκε.

Το χρονολόγιο δείχνει πόση τριβή χρειάστηκε. Το drone εντοπίστηκε στις 7 Μαΐου και παραδόθηκε στις ελληνικές αρχές. Μέσα στον Μάιο, το Κίεβο κρατούσε αποστάσεις, υποστηρίζοντας ότι δεν είχε στοιχεία που να συνδέουν το αντικείμενο με ουκρανικούς χειριστές (Ukrinform, Militarnyi). Μόνο αφού το ελληνικό πόρισμα έφτασε στο υπουργείο Εξωτερικών και η Αθήνα προχώρησε σε γραπτά και προφορικά διαβήματα στην ουκρανική πρεσβεία και στο ουκρανικό ΥΠΕΞ μέσω του Έλληνα πρέσβη, η υπόθεση μετακινήθηκε. Στις 3 Ιουνίου το ελληνικό ΥΠΕΞ ανακοίνωσε δημόσια ότι αναμένει απάντηση (MFA). Δύο μέρες μετά ήρθε η συγγνώμη.

Είναι μια ελεγχόμενη συγγνώμη. Το Κίεβο εκφράζει «τη συγγνώμη του για το περιστατικό», αλλά το συνδέει αμέσως με τις συνθήκες που δημιουργεί η ρωσική επιθετικότητα (Ukrainska Pravda, UNN). Δεν συνοδεύεται από επιχειρησιακή ομολογία. Δεν δόθηκε διαδρομή, ούτε αρχεία καταγραφής πορείας (logs), ούτε αλυσίδα διοίκησης, ούτε τεχνική αιτία. Η μετατόπιση είναι από την πλήρη αποστασιοποίηση του Μαΐου σε μια πολιτική αποδοχή ευθύνης που σταματά εκεί που αρχίζουν τα τεχνικά ερωτήματα.

Το ίδιο μοτίβο, μία εβδομάδα μετά

Η Λευκάδα δεν είναι ελληνική ιδιορρυθμία. Είναι το ίδιο πρόβλημα που εκδηλώθηκε την ίδια εβδομάδα στη Ρουμανία, όταν ουκρανικό θαλάσσιο drone αυτοανατινάχθηκε μέσα στο λιμάνι της Κωνστάντζας. Το αντικείμενο εντοπίστηκε στις 06:20, η ουκρανική ενημέρωση για απώλεια ελέγχου ήρθε γύρω στις 10:00, και η έκρηξη σημειώθηκε στις 10:28, δεκαπέντε περίπου λεπτά μετά την προειδοποίηση (To Brief). Το Κίεβο απέδωσε την απώλεια σε ρωσικό ηλεκτρονικό πόλεμο, χωρίς να δημοσιευθεί ανεξάρτητο τεχνικό πόρισμα (Agerpres). Το κοινό στοιχείο με τη Λευκάδα είναι σαφές: απώλεια ελέγχου του μέσου και οριακή ή καθυστερημένη ειδοποίηση του συμμάχου στη δικαιοδοσία του οποίου κατέληξε.

Η Μόσχα έχει το δικό της όφελος από αυτή την ανάγνωση. Το ρωσικό πρακτορείο RIA μετέδωσε τη συγγνώμη συνδέοντάς τη με το ελληνικό διάβημα, στέλνοντας το μήνυμα ότι ακόμη και σύμμαχοι του Κιέβου αναγκάζονται να το πιέσουν (RIA). Δύο πράγματα όμως ισχύουν ταυτόχρονα. Η Ουκρανία έχει δικαίωμα αυτοάμυνας κατά της εισβολής βάσει του Άρθρου 51 του Χάρτη του ΟΗΕ. Οι σύμμαχοί της έχουν δικαίωμα σε τεχνικές δικλείδες ασφαλείας και έγκαιρη προειδοποίηση όταν οπλισμένα μέσα μπαίνουν στα δικά τους ύδατα (UN Charter).

Η διπλωματική νίκη δεν κλείνει το πρακτικό κενό. Το ελληνικό ΥΠΕΞ τεκμηρίωσε ότι το drone έθεσε σε κίνδυνο τη θαλάσσια κυκλοφορία, αμάχους και το περιβάλλον. Σε ανοιχτές πηγές, ωστόσο, δεν εντοπίζεται δημόσιο πρωτόκολλο προς ψαράδες, μαρίνες και παράκτιες κοινότητες για το τι κάνουν αν δουν ανάλογο αντικείμενο. Δεν εντοπίζεται ούτε δημοσιευμένη ναυτιλιακή οδηγία προειδοποίησης (NAVTEX) ειδικά για τη Λευκάδα. Υπάρχει αίτημα του βουλευτή Μιχάλη Κατρίνη να ενημερωθεί η αρμόδια επιτροπή της Βουλής, χωρίς δημόσια τεκμηρίωση ότι η ενημέρωση πραγματοποιήθηκε (News247). Έτσι, τη στιγμή που κλείνει το διπλωματικό σκέλος, η δημόσια ασφάλεια στις ελληνικές ακτές παραμένει χωρίς καταγεγραμμένο πρωτόκολλο ειδοποίησης για όσους κινούνται καθημερινά στη θάλασσα.