Το ΔΝΤ προειδοποιεί για εκτίναξη του ευρωπαϊκού χρέους στο 130% του ΑΕΠ – και η Ελλάδα, παρά την καλή της πορεία, κινδυνεύει να χάσει κονδύλια

Στις 9 Ιουνίου 2026, η επικεφαλής του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα είπε ότι το μέσο δημόσιο χρέος των κρατών-μελών της ΕΕ μπορεί να ξεπεράσει το 130% του ΑΕΠ έως το 2040, «χωρίς δράση πολιτικής» (IMF). Αυτό που ακούγεται μακρινό καθορίζει ήδη τη μάχη για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Και για την Ελλάδα, που μειώνει σταθερά το δικό της χρέος, εδώ κρύβεται η πιο σκληρή ειρωνεία της επόμενης επταετίας.

Μια διευκρίνιση πριν προχωρήσουμε: το 130% είναι απλός μέσος όρος των 27 χωρών, όχι ο σταθμισμένος δείκτης της ΕΕ ως ενιαίας οικονομίας, που σήμερα βρίσκεται στο 82,1% (Eurostat). Δεν είναι, επίσης, βέβαιη πρόβλεψη, αλλά σενάριο «αν δεν αλλάξει τίποτα». Αυτό που το κάνει σοβαρό είναι ότι οι πιέσεις πίσω του είναι μόνιμες. Το ΔΝΤ υπολογίζει πρόσθετες δαπάνες για γήρανση, Υγεία, ενεργειακή μετάβαση και άμυνα της τάξης του 4,5% έως 5,5% του ΑΕΠ ετησίως ως το 2040 (IMF Note). Δεν πρόκειται για προσωρινό σοκ που περνά. Είναι ένα νέο, διαρκές βάρος.

Γιατί αυτό γίνεται μάχη διανομής

Όταν κάθε εθνική κυβέρνηση βλέπει τα δικά της έξοδα να ανεβαίνουν, μπαίνει στις διαπραγματεύσεις των Βρυξελλών με λιγότερο περιθώριο και μεγαλύτερη απροθυμία να βάλει χρήματα στο κοινό ταμείο. Εδώ ακριβώς δένει η προειδοποίηση του ΔΝΤ με τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, το επταετές «ταβάνι» δαπανών της ΕΕ, εγκρίνεται με ομοφωνία, άρα κάθε αύξηση εισφορών περνά από κυβερνήσεις που ήδη πιέζονται (European Parliament). Από το 2028 προστίθεται και ο λογαριασμός του κοινού δανεισμού της πανδημίας: οι αποπληρωμές του NextGenerationEU κινούνται περίπου στα 20-30 δισ. ευρώ τον χρόνο και, αν μείνουν μέσα στα ίδια στενά όρια, εκτοπίζουν χώρο από τη Συνοχή και την Κοινή Αγροτική Πολιτική (European Commission). Πριν καν συζητηθεί νέα δαπάνη για άμυνα ή βιομηχανία, ένα κομμάτι του προϋπολογισμού είναι ήδη δεσμευμένο για παλιό χρέος.

Η Ελλάδα είναι όντως η εξαίρεση. Η Κομισιόν βλέπει το χρέος στο 146,1% το 2025, 140,7% το 2026 και 134,4% το 2027, χάρη σε πρωτογενή πλεονάσματα, ονομαστική ανάπτυξη και ένα εξαιρετικά ευνοϊκό προφίλ δανείων με μακρές λήξεις και χαμηλά επιτόκια (European Commission). Η πτώση είναι πραγματική και στηρίζεται κυρίως σε εγχώρια επίδοση, όχι σε λογιστικό τρικ (IMF Greece).

Όμως η καλή πορεία του χρέους δεν ακυρώνει την εξάρτηση από τα κοινά κονδύλια. Εδώ είναι το σημείο που το headline νούμερο δεν δείχνει. Η Ελλάδα ήταν ο μεγαλύτερος καθαρός ωφελούμενος της ΕΕ το 2024, με περίπου 3,5 δισ. ευρώ καθαρό όφελος (Cohesion Data Greece). Μια οριζόντια συμπίεση 10% σε ΚΑΠ και Συνοχή, για να καλυφθούν οι νέες πιέσεις, θα μεταφραζόταν σε απώλεια τάξης μεγέθους 3,4 δισ. ευρώ σε σχέση με τους τρέχοντες φακέλους (Commission CAP Greece). Είναι μια αριθμητική που είχε ήδη φανεί στη μάχη του προϋπολογισμού (To Brief).

Το νέο σχέδιο, εξάλλου, μετατοπίζει βάρος από τη Συνοχή προς ανταγωνιστικότητα, άμυνα και εξωτερική δράση, ενώ χαλαρώνει τη «θωράκιση» των κονδυλίων, δηλαδή την υποχρεωτική δέσμευσή τους σε συγκεκριμένες περιφέρειες, μέσα σε εθνικά σχέδια (Bruegel). Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη κι αν φτάσουν τα χρήματα στην Αθήνα, η μάχη για το ποιος τα παίρνει, περιφέρειες, μικροί αγρότες ή δημόσιες επενδύσεις, μεταφέρεται μέσα στη χώρα.

Η άμυνα, που τραβά τα φώτα, παραμένει ακόμη μικρότερη από τις κοινωνικές δαπάνες: 343 δισ. ευρώ ή 1,9% του ΑΕΠ το 2024 για όλη την ΕΕ (European Defence Agency). Το αληθινό διακύβευμα δεν είναι ένας τομέας, αλλά ποιος πληρώνει το σύνολο. Η Ελλάδα μπορεί να εμφανίζεται «ενάρετη» στο χρέος και ταυτόχρονα να βγαίνει χαμένη από την ανακατανομή. Το στοίχημα δεν είναι ο δείκτης χρέους που πέφτει. Είναι ποια ροή ευρωπαϊκών πόρων θα επιζήσει όταν κλείσει το παζάρι του 2028-2034.