Η ακρίβεια μετακομίζει από την ενέργεια στα ενοίκια

Η Τράπεζα της Ελλάδος επιμένει ότι ο πληθωρισμός θα κλείσει το 2026 στο 3,8%, παρότι ο ετήσιος ρυθμός υποχώρησε στο 3,9% τον Ιούνιο. Για το νοικοκυριό, η είδηση κρύβει μια αντίφαση: η ανακούφιση που υπόσχεται το «έπεσαν οι τιμές» δεν φτάνει στην τσέπη, γιατί η ακρίβεια άλλαξε διεύθυνση. Έφυγε από το ρεύμα και τη βενζίνη και ρίζωσε στα ενοίκια, την εστίαση και τον τουρισμό, εκεί δηλαδή που οι τιμές κατεβαίνουν πολύ πιο δύσκολα.

Η Ελλάδα προβλέπεται στο 3,8% για φέτος από την ΤτΕ και στο 3,7% από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ η ευρωζώνη μένει στο 3,0% (Bank of Greece, European Commission). Οι θεσμοί σχεδόν συμπίπτουν, και αυτό είναι το κρίσιμο: η απόσταση των 0,7 έως 0,8 μονάδων από την Ευρώπη δεν είναι στατιστικός θόρυβος ενός μοντέλου, αλλά επίμονη εγχώρια απόκλιση. Το επιβεβαιώνει και ο Μάιος, όταν ο ελληνικός εναρμονισμένος δείκτης έτρεχε στο 4,9% έναντι 3,2% στην ευρωζώνη, πριν υποχωρήσει τον Ιούνιο (Eurostat), σε συνέχεια της αποκλιμάκωσης που είχε ήδη καταγραφεί (To Brief).

Γιατί η ακρίβεια «κόλλησε»

Ένα μέρος της ιστορίας παραμένει το ενεργειακό σοκ: η ΤτΕ βλέπει τον ενεργειακό πληθωρισμό στο 11,1% για φέτος, πάνω από το 8,4% της ευρωζώνης (iEnergeia). Η ενέργεια όμως είναι από τη φύση της ασταθής, πέφτει γρήγορα όταν αλλάζει η διεθνής τιμή. Το πρόβλημα είναι το άλλο κομμάτι: οι υπηρεσίες, που έτρεχαν στο 5,7% τον Μάιο, με τον πυρήνα του πληθωρισμού (χωρίς ενέργεια και τρόφιμα) στο 3%.

Εδώ μπαίνει η λέξη που εξηγεί τα πάντα: «κολλώδης». Οι οικονομολόγοι δεν εννοούν απλώς «υψηλός», εννοούν ότι αργεί να κατέβει. Και αργεί για έναν απλό λόγο: οι υπηρεσίες παράγονται εδώ, με ανθρώπινη εργασία και τοπικά κόστη. Ένα καύσιμο φθηναίνει αν πέσει το διεθνές πετρέλαιο. Ένα ενοίκιο, ένα τραπέζι εστιατορίου ή ένα δωμάτιο ξενοδοχείου δεν ξανατιμολογούνται προς τα κάτω εύκολα, γιατί κουμπώνουν σε μισθούς, ετήσια συμβόλαια και ισχυρή τουριστική ζήτηση που δεν αφήνει τις τιμές να πέσουν. Όταν ένας τιμοκατάλογος ανέβει, σπάνια γυρίζει πίσω λίγους μήνες μετά.

Το κέντρο βάρους αυτής της πίεσης είναι η στέγη. Στην Ελλάδα το στεγαστικό κόστος απορροφά περίπου το 36% του διαθέσιμου εισοδήματος, έναντι 19% στην ΕΕ, ενώ σχεδόν 28,9% του πληθυσμού ζει σε νοικοκυριά που δίνουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγη, όταν στην ΕΕ το ποσοστό είναι 8,2% (Eurostat). Όταν η ακρίβεια μεταφέρεται από τον λογαριασμό του ρεύματος στο μίσθωμα, η πίεση γίνεται μόνιμη. Γι' αυτό η μετατόπιση δεν είναι ουδέτερη: μεταφέρει εισόδημα από τον ενοικιαστή στον ιδιοκτήτη και από τον καταναλωτή υπηρεσιών σε όποιον έχει διαπραγματευτική ισχύ στην τιμή.

Τι σημαίνει για το δάνειό σας

Εδώ μπαίνει η ΕΚΤ, η κεντρική τράπεζα του ευρώ που ορίζει τα επιτόκια για όλη τη ζώνη με στόχο πληθωρισμό 2%. Ο επίμονος πληθωρισμός υπηρεσιών τη δυσκολεύει: όσο ο δείκτης αυτός μένει ψηλά, φοβάται ότι μια πρόωρη μείωση θα αναζωπυρώσει τη ζήτηση. Η Κριστίν Λαγκάρντ επισήμανε τον Ιούνιο ότι ο πληθωρισμός υπηρεσιών ανέβηκε από 3,0% σε 3,5%, ενώ η ΕΚΤ είχε ήδη αυξήσει τα επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης τον Ιούνιο (ECB). Δεν έχει προδεσμευτεί για νέα αύξηση, βλέπει όμως ανοδικούς κινδύνους και δεν δείχνει βιασύνη να χαλαρώσει.

Για ένα ελληνικό νοικοκυριό αυτό μεταφράζεται άμεσα: η δόση του κυμαινόμενου στεγαστικού δύσκολα θα ελαφρύνει γρήγορα, με τα νέα στεγαστικά της ευρωζώνης ήδη στο 3,4% και τα επιχειρηματικά στο 3,6% τον Απρίλιο (ECB). Η Ελλάδα δεν έχει δικά της επιτόκια, άρα το ακριβό χρήμα το πληρώνει χωρίς να έχει λόγο στην απόφαση.

Το πικρό συμπέρασμα το δίνει η ίδια η αγορά εργασίας: την περίοδο 2019-2025 ο μέσος πραγματικός μισθός αυξήθηκε μόλις 0,3%, με την αγοραστική δύναμη στο 68,5% του ευρωπαϊκού μέσου όρου (GSEE). Οι ονομαστικές αυξήσεις μοιάζουν γενναίες στο χαρτί, αλλά δεν καλύπτουν την απόσταση που χωρίζει την ελληνική ακρίβεια από την ευρωπαϊκή. Κι όσο αυτή η απόσταση τρέφεται από ενοίκια και υπηρεσίες αντί για ενέργεια, θα κρατήσει πολύ περισσότερο.