Η Moody's βλέπει πολιτικό όριο στα ελληνικά υπερπλεονάσματα ως το 2027

Τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα μειώνουν ταχύτατα το χρέος, αλλά πιέζουν νοικοκυριά που ήδη δίνουν το 35,5% του εισοδήματός τους για στέγη. Ενόψει του 2027, η αριθμητική του χρέους συγκρούεται με την αριθμητική των ψηφοφόρων.

Δύο αριθμοί δεν κολλάνε μεταξύ τους. Το ελληνικό κράτος έκλεισε το 2025 με πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ, πολύ πάνω από τον στόχο του 3,7% (Τράπεζα της Ελλάδος). Την ίδια στιγμή, τα νοικοκυριά ξοδεύουν κατά μέσο όρο το 35,5% του εισοδήματός τους για στέγαση, σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 19,2% (Sofokleous10/ΙΟΒΕ-Eurostat), και τον Ιούνιο το 69% δήλωνε ότι η χώρα πάει σε λάθος κατεύθυνση (Dnews). Αυτή ακριβώς την απόσταση περιγράφει, σύμφωνα με αναδημοσιεύσεις της έκθεσής της στις 26 Ιουνίου, η Moody's: τα υπερπλεονάσματα της Ελλάδας δεν είναι πολιτικά βιώσιμα επ' αόριστον. Ο οίκος είχε ήδη τον Μάιο προειδοποιήσει ότι ο πολιτικός κίνδυνος επιστρέφει στη χώρα (Capital).

Αυτός ο αυστηρός πιστωτικός φακός παραδέχεται ρητά κάτι ασυνήθιστο: η στρατηγική μείωσης του χρέους πατά σε πλεονάσματα που η κοινωνία ίσως δεν αντέξει ως τις εκλογές του 2027. Η ένταση ανάμεσα στους δείκτες και την καθημερινότητα δεν είναι καινούργια (To Brief), αλλά τώρα μπαίνει στο λεξιλόγιο των αγορών.

Γιατί το χρέος πέφτει τόσο γρήγορα

Πρώτα η μηχανική. Το πρωτογενές πλεόνασμα είναι τα έσοδα μείον οι δαπάνες, πριν πληρωθούν οι τόκοι του χρέους. «Υπερπλεόνασμα» δεν είναι θεσμικός όρος, σημαίνει απλώς αποτέλεσμα πάνω από τον στόχο. Όταν αυτό συνδυάζεται με ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη (πραγματική ανάπτυξη συν πληθωρισμός), ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ πέφτει με δύο τρόπους ταυτόχρονα: το κράτος δανείζεται λιγότερο και ο παρονομαστής μεγαλώνει.

Το αποτέλεσμα είναι θεαματικό. Το χρέος υποχώρησε στο 146,1% του ΑΕΠ από 154,2%, κυρίως χάρη στα υψηλά πλεονάσματα και την ονομαστική μεγέθυνση (Τράπεζα της Ελλάδος). Η Κομισιόν προβλέπει συνέχεια της πτώσης στο 140,7% το 2026 και 134,4% το 2027 (European Commission). Εδώ μπαίνει το ερώτημα της Moody's: αν η κυβέρνηση δεν μπορεί πολιτικά να κρατά τόσο σφιχτή γραμμή, η ταχεία αποκλιμάκωση δυσκολεύει. Η κοινωνική κόπωση γίνεται, με αυτή τη λογική, πιστωτικός κίνδυνος.

Πόσο πραγματικό είναι το «μαξιλάρι»

Προσοχή όμως στα headline νούμερα. Το πεντάμηνο του 2026 εμφάνισε πλεόνασμα 3,638 δισ. ευρώ έναντι στόχου 1,243 δισ. Αφαιρώντας μεταθέσεις πληρωμών και έκτακτους παράγοντες, η καθαρή υπέρβαση έπεφτε στα μόλις 234 εκατ. ευρώ (ProtoThema). Δεν είναι δηλαδή κάθε πλεόνασμα δομικό. Ένα μέρος του είναι απλώς ζήτημα χρονισμού.

Μια υποχώρηση των πλεονασμάτων δεν σημαίνει εκτροχιασμό. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι το χρέος μπορεί να πέσει προς το 110% του ΑΕΠ ως το 2031 ακόμη και με πρωτογενή πλεονάσματα γύρω στο 2,75% (IMF). Η χαλάρωση φέρνει πιο αργή πτώση και μικρότερο περιθώριο ασφαλείας απέναντι στο επόμενο σοκ, όχι κρίση. Το ίδιο το υπουργείο Οικονομικών εξάλλου προβλέπει το πλεόνασμα να πέσει από 4,9% σε 3,2% το 2026, ακριβώς επειδή ενσωματώνει φοροελαφρύνσεις και μέτρα στήριξης (ProtoThema).

Ποιος σηκώνει το βάρος

Το ζήτημα δεν είναι μόνο λογιστικό, είναι διανεμητικό. Η Ελλάδα παραμένει, μαζί με την Ιταλία, από τις μόνες χώρες της ΕΕ όπου το πραγματικό εισόδημα ανά κάτοικο το 2024 ήταν χαμηλότερο απ' ό,τι το 2004 (Eurostat). Το τρίτο τρίμηνο του 2025 κατέγραψε τη μεγαλύτερη πτώση αποταμίευσης στην ΕΕ, κατά 1,8 μονάδες (Eurostat), σημάδι ότι η κατανάλωση στηρίζεται σε λεπτότερο μαξιλάρι. Οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες, εξάλλου, παρακολουθούν την πολυετή πορεία των καθαρών δαπανών, οπότε μια προσωρινή υπεραπόδοση δεν μετατρέπεται εύκολα σε μόνιμη παροχή (EUR-Lex).

Η ίδια η Moody's Analytics έχει σκιαγραφήσει τέσσερα εκλογικά σενάρια για τη χώρα (OT). Το δίλημμα μένει ανοιχτό: το κράτος αντέχει το υπερπλεόνασμα περισσότερο απ' όσο αντέχει η κοινωνία την αφαίρεση αγοραστικής δύναμης. Κι όσο πλησιάζει το 2027, η αριθμητική του χρέους και η αριθμητική των ψηφοφόρων τραβούν προς αντίθετες κατευθύνσεις.