Εντολή Νετανιάχου για 70% έλεγχο στη Γάζα

Από 47% σε 36%, και σύντομα 30%. Αυτός είναι ο διαθέσιμος χώρος για τους 1,7 εκατομμύρια Παλαιστίνιους που έχουν στριμωχτεί σε περίπου 1.600 σημεία εκτοπισμού μέσα στη Λωρίδα της Γάζας (OCHA). Πέντε εβδομάδες μετά την εκεχειρία, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ανακοίνωσε στις 28 Μαΐου ότι έδωσε εντολή στον στρατό να επεκτείνει τον ισραηλινό έλεγχο στο 70% της Γάζας, παραδεχόμενος δημόσια ότι η διαταγή υπερβαίνει τους όρους της συμφωνίας (Times of Israel, Reuters/Internazionale). Η λέξη «εκεχειρία» επιβιώνει στη ρητορική. Στο έδαφος, μετράει κάτι άλλο.

Από Yellow σε Orange: η γραμμή που μετακινείται

Η εκεχειρία είχε ορίσει την «Yellow Line», η οποία άφηνε περίπου 53% της Λωρίδας υπό ισραηλινό έλεγχο. Στις 8 Μαρτίου, ο ισραηλινός στρατός άρχισε να στέλνει σε διεθνείς οργανώσεις, μέσω WhatsApp, χάρτες με μια νέα «Orange Line»: μια ζώνη επιπλέον 11%, όπου κάθε κίνηση απαιτεί ισραηλινό συντονισμό (EFE). Καμία επίσημη ανακοίνωση. Καμία τροποποίηση κειμένου. Μόνο ένας νέος χάρτης, που μετέτρεψε τον πραγματικό έλεγχο σε περίπου 64%.

Το κείμενο της εκεχειρίας δεν δίνει στο Ισραήλ ρητό «freedom of action» ή ρήτρα «επικείμενης απειλής» (Ahram). Αυτό που λειτουργεί στο πεδίο είναι μονομερής επιχειρησιακή ερμηνεία. Ο IDF αποφασίζει ποιος είναι ύποπτος κοντά στη γραμμή, ποιος στόχος της Χαμάς πρέπει να χτυπηθεί, ποιο τμήμα εδάφους χρειάζεται «buffer» (Le Monde). Δεν υπάρχει ανεξάρτητος επιτηρητής στο πεδίο, ούτε μηχανισμός τύπου EUBAM Rafah. Αξιωματούχοι του ΟΗΕ έχουν δηλώσει ότι η γραμμή είναι ασαφής και μετακινείται, ενώ καταγράφονται θάνατοι αμάχων κοντά σε αυτή (UN News).

Ασαφής γραμμή, φυλάκια, αναχώματα

Η ασαφής γραμμή, τα νέα αναχώματα και η απουσία ουδέτερης επιτήρησης μετατρέπουν την προσωρινή γραμμή εκεχειρίας σε μόνιμο όριο κατοχής. Το ICRC υπενθυμίζει ότι η κατοχή κρίνεται από τον πραγματικό έλεγχο στο έδαφος, όχι από την επίσημη ανακοίνωση προσάρτησης (ICRC/Cambridge). Το Διεθνές Δικαστήριο είχε ήδη κρίνει το 2024 παράνομη τη συνεχιζόμενη ισραηλινή παρουσία στα Παλαιστινιακά Εδάφη, καλώντας τρίτα κράτη να μη στηρίζουν τη διατήρηση της κατάστασης (gov.ie).

Από την ισραηλινή πλευρά, η λογική είναι η «θηλιά» γύρω από τη Χαμάς. Ο Νετανιάχου και ο υπουργός Άμυνας Κατζ μιλούν για διαρκή πίεση, για security zones, για αποτροπή ανασύνταξης (JNS). Το 70% λειτουργεί πολιτικά ως ενδιάμεση λύση: μετρήσιμος στόχος χωρίς επίσημη επανακατοχή, συμβατή με την ατζέντα της σκληρής δεξιάς για «εθελοντική μετανάστευση» Παλαιστινίων (JNS).

Τι σημαίνει 30%

Ενώ ο διαθέσιμος χώρος συμπιέζεται από το σημερινό 40% προς το 30% της Λωρίδας, η πρόσβαση σε νερό κόβεται από επιμέρους περιστατικά στο πεδίο (UN News). Όταν δύο συμβεβλημένοι οδηγοί σκοτώθηκαν και έκλεισε το σημείο διανομής Al Mansoura, πάνω από 250.000 άνθρωποι έμειναν χωρίς πρόσβαση (UNOG). Κανένα νοσοκομείο δεν λειτουργεί πλήρως (WHO EMRO). Αίγυπτος, Κατάρ, Τουρκία, Ιορδανία και Σαουδική Αραβία απορρίπτουν το σχέδιο και ζητούν πλήρη αποχώρηση και παλαιστινιακή αυτοδιάθεση (MOFA Pakistan).

Η στρατηγική των ελαστικών συνόρων δημιουργεί άμεσο πολιτικό πρόβλημα για την Αθήνα. Όταν ο Γιώργος Γεραπετρίτης μιλούσε στις 28 Μαΐου για «universal respect for International Law» στη Λεμεσό (MFA Greece), το σχέδιο της διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης (ISF) ήταν ήδη η συμμαχία που ξηλωνόταν: η Ινδονησία είχε παγώσει τη δέσμευσή της για 8.000 στρατιώτες, ακριβώς επειδή το Ισραήλ υπονομεύει την «επόμενη μέρα» (To Brief). Αν η συζήτηση για ελληνική συμμετοχή σε ISF ή Board of Peace ξανανοίξει, το ερώτημα γίνεται πρακτικό. Σε ποιον χάρτη θα κληθεί η Αθήνα να συγκατατεθεί; Στον χάρτη του Οκτωβρίου, ή στον χάρτη που γράφεται κάθε εβδομάδα με νέα WhatsApp μηνύματα προς τις ΜΚΟ;