Ο Λυμπερόπουλος νέος πρόεδρος του Αρείου Πάγου ως το 2030

Το Υπουργικό Συμβούλιο επικύρωσε σήμερα την αλλαγή φρουράς στην κορυφή της ελληνικής Δικαιοσύνης. Πρόεδρος του Αρείου Πάγου ορίστηκε ο μέχρι σήμερα αντιπρόεδρος Παναγιώτης Λυμπερόπουλος, και εισαγγελέας ο αντεισαγγελέας Ευάγγελος Μπακέλας (Iefimerida, Ethnos). Διαδέχονται την Αναστασία Παπαδοπούλου και τον Κωνσταντίνο Τζαβέλλα, που αποχωρούν στις 30 Ιουνίου λόγω ορίου ηλικίας. Ο νέος πρόεδρος έχει μπροστά του τετραετή θητεία, έως το 2030 (Protothema), ασυνήθιστα μεγάλη για τα δεδομένα της Μεταπολίτευσης.

Η εικόνα της διαδικασίας που τον οδήγησε εκεί έχει ενδιαφέρον. Στην ακρόαση της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής (του διακομματικού οργάνου που γνωμοδοτεί πριν την κυβερνητική επιλογή), από τους 27 δικαστές που είχαν κληθεί εμφανίστηκαν μόλις 11. Πέντε αντιπρόεδροι απουσίαζαν και δύο από αυτούς απέστειλαν επιστολές επικαλούμενοι τον σεβασμό στην επετηρίδα και σε αρχαιότερους συναδέλφους (TheOpinion). Για τον Μπακέλα η Διάσκεψη άναψε το πράσινο φως, σε μια διαδικασία που χαρακτηρίστηκε από «πρωτοφανή αποχή υποψηφίων» (Newsit).

Οι δύο πρώτοι σε κάθε φίλτρο

Η κυβέρνηση δεν πήγε κόντρα στις προτιμήσεις του σώματος. Στην εσωτερική ψηφοφορία των ανώτατων δικαστικών, ο Λυμπερόπουλος είχε προηγηθεί με 58 ψήφους έναντι 48 του Σωκράτη Πλαστήρα, ενώ ο Μπακέλας με 18 έναντι 16 του Βασίλειου Φλωρίδη στον εισαγγελικό κλάδο (Protothema). Βγήκε πρώτος και στη Διάσκεψη, με 15 ψήφους. Με βιογραφικά δεδομένα: στο δικαστικό σώμα από το 1993, αρεοπαγίτης το 2023, αντιπρόεδρος με προεδρία στο Ε’ Ποινικό Τμήμα και καθήκοντα εκπροσώπου Τύπου (Newsbomb). Ο Μπακέλας μπήκε στο εισαγγελικό σώμα τον Ιούνιο 1991 και έγινε αντεισαγγελέας Αρείου Πάγου τον Ιούλιο 2024.

Εδώ όμως είναι η ουσία. Το άρθρο 90 του Συντάγματος κρατά την τελική επιλογή στην εκτελεστική εξουσία: ο διορισμός ολοκληρώνεται με προεδρικό διάταγμα ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου (Σύνταγμα). Η ψήφος των δικαστών και η γνώμη της Διάσκεψης λειτουργούν ως φίλτρα προτίμησης, όχι ως όργανα διορισμού (Capital). Η κυβέρνηση ακολούθησε τα φίλτρα, αλλά κράτησε τον αποφασιστικό λόγο.

Γι’ αυτό η τετραετία αποκτά βαρύτητα. Η Παπαδοπούλου είχε μόλις μονοετή ορίζοντα πριν την αποχώρησή της (Athens Voice), και το σύστημα παράγει συχνά σύντομες θητείες επειδή οι επιλεγόμενοι βρίσκονται κοντά στο όριο συνταξιοδότησης. Επειδή ο Λυμπερόπουλος είναι νεότερος, μπορεί να εξαντλήσει πλήρη παραμονή ως το 2030 (LiFO). Μεγαλύτερη θητεία σημαίνει διοικητική συνέχεια, λιγότερες ετήσιες εναλλαγές στην κορυφή. Σημαίνει όμως και κάτι λιγότερο ουδέτερο: η επιλογή μιας κυβέρνησης αποτυπώνεται στην κορυφή της Δικαιοσύνης για τέσσερα χρόνια, όχι για ένα.

Τι παραλαμβάνουν

Η νέα ηγεσία δεν κληρονομεί προσωπικά «όλα τα σκάνδαλα», αλλά ένα συγκεκριμένο μέτωπο που καίει. Στις 24 Ιουνίου η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου απέρριψε ως απαράδεκτη την προσφυγή της Λάουρα Κοβέσι με 72-10, χωρίς να κρίνει την ουσία της σύγκρουσης αρμοδιοτήτων (Euronews, To Brief). Πίσω από αυτό βρίσκεται η απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου να ανανεώσει τη θητεία τριών εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων για δύο χρόνια αντί για πέντε, παρότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) είχε αποφασίσει πενταετία (To Vima). Το ζήτημα έκλεισε δικονομικά στην Αθήνα, αλλά μπορεί να μεταφερθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Εκεί είναι και το ανοιχτό ερώτημα που παραδίδεται μαζί με τη σκυτάλη. Η σταθερότητα μιας τετραετίας ακούγεται καθησυχαστική, ώσπου να θυμηθείς ότι ο θεσμός που θα την απολαύσει είναι ο ίδιος που, λίγες μέρες πριν, έκλεισε την πόρτα στην Ευρωπαία εισαγγελέα. Τι ακριβώς σταθεροποιείται, λοιπόν, εξαρτάται από το ποιον ρωτάς.