«Απαράδεκτη» η προσφυγή Κοβέσι από τον Άρειο Πάγο

Στις 24 Ιουνίου ο Άρειος Πάγος έβγαλε ταυτόχρονα δύο παράλληλες αποφάσεις. Από τη μία, έδωσε στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία τρεις επιπλέον εισαγγελείς που η ίδια ζητούσε. Από την άλλη, απέρριψε την προσφυγή της Λάουρα Κοβέσι για τη θητεία τριών ήδη υπηρετούντων εισαγγελέων (To Brief), χωρίς όμως να αγγίξει το επίμαχο ερώτημα. Η δεύτερη απόφαση είναι αυτή που μετράει, γιατί αφήνει τη σύγκρουση Αθήνας και Βρυξελλών ανέπαφη και τη στέλνει ένα σκαλί ψηλότερα.

Πάμε με τη σειρά. Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο επέλεξε ομόφωνα τρεις νέους εντεταλμένους Ευρωπαίους εισαγγελείς, τον εισαγγελέα Εφετών Δημήτρη Ζημιανίτη και τους εισαγγελείς Πρωτοδικών Δημήτρη Νομικό και Δημήτρη Αποστολά, ανεβάζοντας το ελληνικό κλιμάκιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας από 10 σε 13 θέσεις (Euronews, Newsit). Η ενίσχυση αυτή ήταν ακριβώς το αίτημα που είχε υποβάλει η Κοβέσι τον Απρίλιο, λόγω του φόρτου στις υποθέσεις ευρωπαϊκών κονδυλίων. Σε αυτό το κομμάτι, η ελληνική πλευρά είπε «ναι».

Τι σημαίνει «απαράδεκτη»

Το «όχι» ήρθε στο δεύτερο μέτωπο. Η Διοικητική Ολομέλεια απέρριψε με 72 ψήφους έναντι 10 την προσφυγή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για την ανανέωση της θητείας της Πόπης Παπανδρέου, της Χαρίκλειας Θάνου και του Διονυσίου Μουζάκη, τους οποίους το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο είχε ανανεώσει στις 11 Μαΐου για δύο χρόνια αντί για πέντε (News247). Εδώ είναι το κρίσιμο σημείο που εύκολα χάνεται: το δικαστήριο δεν αποφάνθηκε ότι η διετία είναι σωστή και η πενταετία λάθος. Σταμάτησε νωρίτερα, στο δικονομικό φίλτρο.

Έκρινε δηλαδή την προσφυγή απαράδεκτη. Κατά το ελληνικό υπηρεσιακό δίκαιο των δικαστικών λειτουργών, δικαίωμα να προσφύγουν σε τέτοια ζητήματα έχουν μόνο οι ίδιοι οι θιγόμενοι εισαγγελείς, και μάλιστα όταν υπάρχει μειοψηφία στην αρχική κρίση. Επειδή η απόφαση του Μαΐου ήταν ομόφωνη, ούτε οι τρεις εισαγγελείς δεν θα είχαν, με αυτή τη λογική, ανοιχτό ένδικο δρόμο, πόσο μάλλον η Κοβέσι «αντ’ αυτών» (Euronews). Με απλά λόγια, ο Άρειος Πάγος είπε ότι η συγκεκριμένη προσφυγή δεν ήταν ο νομικά επιτρεπτός τρόπος για να κριθεί το ζήτημα, όχι ότι το ζήτημα κρίθηκε.

Έτσι, ο πυρήνας της διαφωνίας μένει άθικτος: μπορεί ένα εθνικό όργανο να «κόψει» στα δύο χρόνια μια ανανέωση που το Κολέγιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας είχε αποφασίσει πενταετή; Ο Κανονισμός 2017/1939 ορίζει ρητά ανανεώσιμη πενταετή θητεία για τους εντεταλμένους εισαγγελείς (EUR-Lex). Η ελληνική πλευρά αντιτείνει ότι οι ίδιοι παραμένουν εθνικοί εισαγγελικοί λειτουργοί και ότι ο εφαρμοστικός νόμος δίνει ρόλο στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Ποιο επιχείρημα υπερισχύει, κανείς ακόμη δεν το έχει κρίνει.

Πού πάει τώρα η μάχη

Η απόρριψη «ανοίγει τον δρόμο για το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο», αλλά όχι αυτόματα και όχι μέσω της Κοβέσι. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν μπορεί μόνη της να σύρει κράτος μέλος στο Λουξεμβούργο. Η καθαρότερη διαδρομή περνά από την Κομισιόν, που θα μπορούσε να κινήσει διαδικασία παράβασης βάσει του άρθρου 258 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ, αν κρίνει ότι παραβιάζεται ο Κανονισμός ή η αρχή της ειλικρινούς συνεργασίας (EUR-Lex). Εναλλακτικά, χρειάζεται νέα εθνική δίκη που να γεννήσει προδικαστικό ερώτημα προς το ευρωπαϊκό δικαστήριο (EUR-Lex). Το μπαλάκι, πρακτικά, περνά στις Βρυξέλλες. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ήδη ενημερώσει την Κομισιόν ότι οι ελληνικές εξελίξεις μπορεί να υπονομεύουν την ανεξαρτησία της (IEU Monitoring).

Γιατί να ενδιαφέρει αυτό τον πολίτη; Επειδή οι τρεις αυτοί εισαγγελείς δεν χειρίζονται αφηρημένα ζητήματα. Έχουν συνδεθεί με τις πιο ευαίσθητες δικογραφίες ευρωπαϊκού χρήματος, από τον ΟΠΕΚΕΠΕ μέχρι το σκέλος της Σύμβασης 717 που αγγίζει τα Τέμπη (To Vima). Το ερώτημα ποιος ελέγχει τη διάρκεια της εντολής τους είναι, στην ουσία, ερώτημα για το αν αυτές οι έρευνες προχωρούν με σταθερούς ευρωπαϊκούς κανόνες ή με εθνικά φίλτρα.

Η κυβέρνηση κρατά γραμμή θεσμικής αποστασιοποίησης. Ο Γιώργος Φλωρίδης επιμένει ότι η κυβέρνηση «δεν έχει καμία εμπλοκή» στις υπηρεσιακές κρίσεις, που ανήκουν στον Άρειο Πάγο (Iefimerida). Το ΠΑΣΟΚ, διά της Ευαγγελίας Λιακούλη, μίλησε για «βαθιά ανησυχητική» εικόνα διαρκούς έντασης με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (LarissaPress).

Στο τέλος, η εικόνα είναι παράδοξη. Η Αθήνα έδωσε τρεις παραπάνω εισαγγελείς και ταυτόχρονα ύψωσε ένα δικονομικό τείχος γύρω από το πραγματικό ζήτημα. Η πενταετία δεν χάθηκε ούτε κερδήθηκε, απλώς μετατέθηκε σε ένα δικαστήριο που δεν βρίσκεται στην Ελλάδα.