Ο εξωδικαστικός μηχανισμός επιτρέπει ήδη εκτέλεση χωρίς διαταγή πληρωμής

Στις 30 Οκτωβρίου η κυβέρνηση απέσυρε το άρθρο 23 του νομοσχεδίου για το ιδιωτικό χρέος. Το άρθρο θα επέτρεπε σε τράπεζες και funds να κινήσουν αναγκαστική εκτέλεση με βάση μια απευθείας ρύθμιση δανείου, χωρίς να ζητήσουν πρώτα από δικαστή διαταγή πληρωμής (ΥΠΕΘΟΟ). Την ίδια δυνατότητα την έχουν ήδη από τις 25 Ιουνίου 2026 για τις ρυθμίσεις που κλείνουν μέσω της κρατικής πλατφόρμας του εξωδικαστικού μηχανισμού (ν. 5313/2026, άρθρο 15). Όποιος ρύθμισε εκεί το χρέος του και μείνει πίσω στις δόσεις θα μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του στο δικαστήριο μόνο αφού έχει αρχίσει η εκτέλεση εναντίον του.

Δύο δρόμοι προς το ίδιο αποτέλεσμα

Όταν ένας δανειολήπτης σταματά να πληρώνει, ο πιστωτής συνήθως ζητά από το δικαστήριο διαταγή πληρωμής. Ο οφειλέτης μπορεί να την προσβάλει πριν κινηθεί οτιδήποτε εναντίον του. Ο εκτελεστός τίτλος (έγγραφο πάνω στο οποίο μπορεί να στηριχθεί αναγκαστική εκτέλεση) παρακάμπτει αυτό το στάδιο.

Αυτό θα έκανε το άρθρο 23 για τη διμερή ρύθμιση, δηλαδή τη συμφωνία που υπογράφει ο οφειλέτης απευθείας με την τράπεζα ή με τον servicer (την εταιρεία που διαχειρίζεται το δάνειο για λογαριασμό του κατόχου του). Ο πιστωτής θα μπορούσε να καταγγείλει τη ρύθμιση μόλις οι καθυστερήσεις ξεπερνούσαν αθροιστικά την αξία τριών δόσεων, ακόμη και μη διαδοχικών. Τότε θα διεκδικούσε την αρχική απαίτηση, μείον όσα είχαν πληρωθεί (Ναυτεμπορική). Την απόσυρση και την αντιπαράθεση που ακολούθησε τις εξηγήσαμε νωρίτερα σήμερα (To Brief).

Η διάταξη του Ιουνίου αφορά άλλη διαδικασία. Το άρθρο 15 του ν. 5313/2026 πρόσθεσε μια παράγραφο 3 στο άρθρο 27 του νόμου για τον εξωδικαστικό μηχανισμό (ν. 4738/2020). Σύμφωνα με αυτήν, η σύμβαση αναδιάρθρωσης που καταχωρίζεται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα γίνεται εκτελεστός τίτλος για τις απαιτήσεις των τραπεζών και των λοιπών χρηματοδοτικών φορέων που περιλαμβάνει. Δεσμεύει επίσης τους εγγυητές και τους συνοφειλέτες που την υπέγραψαν (Taxheaven). Οι οφειλές προς την Εφορία και τα Ταμεία δεν γίνονται αυτομάτως τέτοιος τίτλος.

Αν ο οφειλέτης καθυστερήσει πάνω από τρεις δόσεις, ή ποσό πάνω από το 3% της οφειλής του προς έναν πιστωτή, η ρύθμιση παύει να ισχύει για εκείνον τον πιστωτή. Η παλιά απαίτηση επανέρχεται, μείον όσα έχουν πληρωθεί (Lawspot). Ο κανόνας ισχύει και για συμβάσεις που υπογράφηκαν πριν από τον Ιούνιο, αρκεί η αθέτηση να έρθει μετά (BankingNews).

Το πεδίο εφαρμογής είναι μεγάλο. Έως τον Σεπτέμβριο είχαν υπογραφεί μέσω της πλατφόρμας 70.244 ρυθμίσεις, για αρχικές οφειλές 21,21 δισ. ευρώ (Οικονομικός Ταχυδρόμος). Ο αριθμός μετρά ρυθμίσεις και όχι μοναδικούς οφειλέτες. Κανείς δεν έχει δημοσιεύσει πόσες από αυτές αθετήθηκαν ή έφτασαν σε εκτέλεση.

Τι σημαίνει για μια οικογένεια

Ας πούμε ότι μια οικογένεια ρύθμισε μέσω της πλατφόρμας το στεγαστικό της και φέτος το φθινόπωρο έμεινε πίσω τέσσερις δόσεις. Πριν από τον Ιούνιο, ο servicer θα χρειαζόταν διαταγή πληρωμής, και η οικογένεια θα μπορούσε να την προσβάλει πριν από οποιαδήποτε άλλη κίνηση. Σήμερα ο servicer μπορεί να καταγγείλει τη ρύθμιση και να της επιδώσει επιταγή προς εκτέλεση με βάση την ίδια τη σύμβαση.

Αυτό δεν σημαίνει αυτόματη κατάσχεση: η οφειλή πρέπει να έχει γίνει απαιτητή και ο πιστωτής πρέπει να τηρήσει τα νόμιμα βήματα. Η οικογένεια μπορεί να ασκήσει ανακοπή. Η ανακοπή όμως δεν σταματά από μόνη της την εκτέλεση· χρειάζεται και χωριστή αίτηση αναστολής (Εφετείο Πειραιώς). Η άμυνα του οφειλέτη, δηλαδή, έρχεται πλέον αφού έχει ξεκινήσει η εκτέλεση και όχι πριν.

Ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας Δημήτρης Μαρκόπουλος υπερασπίστηκε αυτή τη λογική για το άρθρο 23. Είπε ότι ο οφειλέτης έχει ήδη συναινέσει με την υπογραφή του, ότι η διάταξη δεν επέτρεπε άμεσο πλειστηριασμό και ότι λιγότερα στάδια σημαίνουν λιγότερες καθυστερήσεις και έξοδα (ΕΡΤnews). Κανείς όμως δεν έχει υπολογίσει δημόσια πόσο χρόνο ή χρήμα γλιτώνει αυτή η παράκαμψη. Ούτε υπάρχει στοιχείο ότι η εξοικονόμηση φτάνει στον δανειολήπτη. Όποια κι αν είναι, την κερδίζει πρώτος ο κάτοχος της απαίτησης, δηλαδή η τράπεζα ή το fund που αγόρασε το δάνειο.

Η τροπολογία και οι απόντες servicers

Η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Μιλένα Αποστολάκη ανακοίνωσε ότι το κόμμα θα καταθέσει τροπολογία για να καταργηθεί η παράγραφος 3 του άρθρου 27 (ΠΑΣΟΚ). Υποστηρίζει ότι η απόσυρση του άρθρου 23 δεν αρκεί, αφού η ίδια συνέπεια μένει σε ισχύ για τις συμβάσεις του εξωδικαστικού. Ως σήμερα δεν έχει δημοσιοποιηθεί κατατεθειμένο κείμενο ούτε αριθμός της τροπολογίας. Η κυβέρνηση μιλά γενικά για νέους κανόνες στα funds, αλλά για τη διάταξη του εξωδικαστικού δεν έχει τοποθετηθεί.

Οι εταιρείες που θα χρησιμοποιούσαν αυτούς τους τίτλους δεν έχουν ακουστεί στη Βουλή. Οι servicers απουσίασαν από την ακρόαση της 30ής Οκτωβρίου. Ο Νίκος Παππάς του ΣΥΡΙΖΑ ζήτησε με επιστολή από τον πρόεδρο της Επιτροπής Οικονομικών, Γιώργο Κοτρωνιά, να γίνει το απόγευμα της 3ης Νοεμβρίου έκτακτη συνεδρίαση αποκλειστικά για αυτούς, πριν φτάσει το νομοσχέδιο στην Ολομέλεια (The Press Project). Η Επιτροπή δεν έχει δημοσιεύσει απάντηση στο αίτημα.

Η εκτέλεση χωρίς διαταγή πληρωμής, που η κυβέρνηση απέσυρε για τις απευθείας ρυθμίσεις, ισχύει ήδη από τον Ιούνιο για όσους ρύθμισαν το χρέος τους μέσω της πλατφόρμας του ίδιου του κράτους.