Δεύτερη αύξηση επιτοκίων φέτος: περίπου 21 ευρώ στη δόση

Περίπου 20,85 ευρώ τον μήνα. Τόσο μπορεί να προσθέσει, ενδεικτικά, στη δόση ενός κυμαινόμενου στεγαστικού δανείου 150.000 ευρώ η σημερινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Το Διοικητικό της Συμβούλιο, που συνεδρίασε στο Βερολίνο, αύξησε για δεύτερη φορά φέτος τα βασικά επιτόκια κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες. Από τις 16 Σεπτεμβρίου, το επιτόκιο στο οποίο οι τράπεζες τοποθετούν χρήματα στην κεντρική τράπεζα ανεβαίνει στο 2,50% (ΕΚΤ). Αν πληρώνετε στεγαστικό με κυμαινόμενο επιτόκιο, αυτή η κίνηση καταλήγει, αργά ή γρήγορα, στη δική σας δόση, κάτι που ήταν ήδη ορατό καθώς η αύξηση πλησίαζε (To Brief).

Η Κριστίν Λαγκάρντ, που παρουσίασε την απόφαση μαζί με τον αντιπρόεδρο Μπόρις Βούιτσιτς, τη χαρακτήρισε ομόφωνη και «no-brainer», δηλαδή προφανή επιλογή (Reuters). Μαζί με την πρώτη αύξηση του Ιουνίου, τα επιτόκια έχουν ανέβει φέτος συνολικά κατά μισή ποσοστιαία μονάδα (Ahram). Γιατί, όμως, ακριβαίνει το χρήμα μέσα σε μια ενεργειακή κρίση, τη στιγμή που τα ακριβά καύσιμα ήδη πιέζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις;

Η αιτία μένει έξω, η διάχυση είναι ο στόχος

Η απάντηση κρύβεται σε μια διάκριση που η ίδια η ΕΚΤ τεκμηρίωσε λίγες μέρες πριν. Ανάλυση δύο οικονομολόγων της, στις 1 Σεπτεμβρίου, αποδίδει σχεδόν όλη τη φετινή αναζωπύρωση, από 1,7% τον χειμώνα σε 3,2% την άνοιξη, σε ένα σοκ ενεργειακής προσφοράς συνδεδεμένο με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ (ΕΚΤ, Euronews). Τα επιτόκια όμως δεν φέρνουν φθηνότερο πετρέλαιο ούτε αέριο· αυτό είναι δουλειά της δημοσιονομικής πολιτικής, και η κυβέρνηση μόλις παρουσίασε σχέδιο περίπου 5 δισ. ευρώ για να ρίξει την τιμή του ρεύματος (To Brief). Αυτό που μπορεί να κάνει η ΕΚΤ είναι να εμποδίσει το σοκ να «κολλήσει»: να μην περάσει η ακριβή ενέργεια στους μισθούς, στις προσδοκίες και στις τιμές όλων των υπόλοιπων προϊόντων. Ακριβαίνοντας τον δανεισμό, φρενάρει τη ζήτηση και δείχνει ότι δεν θα αφήσει τον πληθωρισμό να ριζώσει.

Εδώ βρίσκεται και η έκπληξη των νέων προβλέψεων. Η ΕΚΤ αναθεώρησε προς τα πάνω όχι μόνο τον πληθωρισμό (3,0% φέτος, με κορύφωση 3,6% στο τελευταίο τρίμηνο του 2026) αλλά και την ανάπτυξη, από 0,8% σε 0,9% για φέτος (προβολές ΕΚΤ, Morningstar). Μεταφρασμένο: η οικονομία αντέχει περισσότερο από όσο υπολόγιζε τον Ιούνιο, άρα υπάρχει περισσότερος χώρος για προληπτική σύσφιξη χωρίς να τιναχτεί η ανάκαμψη. Αυτός είναι ο πυρήνας του επιχειρήματος υπέρ της αύξησης.

Αν η διάχυση έχει ήδη αρχίσει, τα στοιχεία δεν το δείχνουν. Τον Αύγουστο ο συνολικός πληθωρισμός ήταν 3,3% και η ενέργεια στο 14,3%, αλλά ο πληθωρισμός χωρίς ενέργεια έμεινε στάσιμος στο 2,2% και οι υπηρεσίες υποχώρησαν στο 3,0% (Eurostat). Με άλλα λόγια, η φωτιά είναι στην ενέργεια· δεν φαίνεται ακόμη αυτοτροφοδοτούμενη σπείρα μισθών και τιμών. Η ΕΚΤ κινείται προληπτικά, όχι επειδή η σπείρα έχει ήδη ξεκινήσει.

Πόσο θα κοστίσει στην τσέπη

Λιγότερο αυτόματα απ' όσο ακούγεται. Η 16η Σεπτεμβρίου είναι η ημερομηνία που ισχύουν τα επιτόκια της ΕΚΤ, όχι η ημέρα που αλλάζει η δόση σας. Για ένα κυμαινόμενο δάνειο μετρούν ο δείκτης αναφοράς (συνήθως το Euribor, το επιτόκιο με το οποίο δανείζονται μεταξύ τους οι τράπεζες), η ημερομηνία αναπροσαρμογής της σύμβασης και το περιθώριο της τράπεζας (Capital.gr). Επειδή η αύξηση ήταν αναμενόμενη, μέρος της επίδρασης μπορεί να είχε ήδη περάσει στο Euribor, τον δείκτη που δημοσιεύει καθημερινά το EMMI (EMMI), πριν από την ανακοίνωση. Το ενδεικτικό επιπλέον ποσό, 20,85 ευρώ τον μήνα (ή 13,90 ευρώ για δάνειο 100.000 ευρώ), ισχύει μόνο αν το συνολικό επιτόκιο ανέβει πράγματι κατά 0,25 μονάδα, για παράδειγμα από 4% σε 4,25%, και μείνουν όλα τα άλλα σταθερά. Οι καταθέτες, από την άλλη, σπάνια βλέπουν την ίδια ταχύτητα προς τα πάνω: τον Ιούλιο τα νέα δάνεια είχαν μέσο επιτόκιο 4,67% και οι νέες καταθέσεις μόλις 0,39% (Τράπεζα της Ελλάδος).

Η σημερινή δόση είναι η αρχή· το πραγματικό κόστος θα το δείξει η επόμενη αναπροσαρμογή. Η Λαγκάρντ δήλωσε ρητά ότι δεν συζητήθηκε καμία μελλοντική πορεία και ότι κάθε απόφαση θα λαμβάνεται ξεχωριστά (Reuters). Οι αγορές δεν την πίστεψαν εντελώς: μετά την ανακοίνωση αύξησαν τα στοιχήματα για επιπλέον σύσφιξη περίπου 60 μονάδων βάσης έως τη συνεδρίαση του Απριλίου 2027, από περίπου 51 πριν (Reuters). Δέσμευση για νέα αύξηση δεν υπάρχει, και το τι θα γράψει τελικά η δόση σας εξαρτάται λιγότερο από τη Φρανκφούρτη και περισσότερο από τη δική σας σύμβαση. Την τιμή της ενέργειας που τον πυροδότησε, η ΕΚΤ δεν την αγγίζει.