Ρεκόρ τουρισμού, μεγαλύτερο έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο

Ο τουρισμός έφερε φέτος περισσότερα χρήματα από ποτέ, κι όμως ο λογαριασμός της χώρας με το εξωτερικό χειροτέρεψε. Στο πρώτο πεντάμηνο του 2026 οι ταξιδιωτικές εισπράξεις έφτασαν τα 5,32 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 25,8%, με τις αφίξεις ξένων επισκεπτών να ανεβαίνουν 20,9% (CNA). Την ίδια στιγμή, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, δηλαδή η συνολική διαφορά ανάμεσα σε όσα εισπράττει η Ελλάδα από τον έξω κόσμο και όσα του πληρώνει, διευρύνθηκε κατά 1,6 δισ. ευρώ και έφτασε τα 8,9 δισ. ευρώ (Newsit). Το ίδιο μοτίβο το είχαμε δει και στο τετράμηνο, όταν οι εισπράξεις έτρεχαν με 36,9% (To Brief). Το ερώτημα είναι απλό: πώς γίνεται να μπαίνουν περισσότερα τουριστικά ευρώ και ταυτόχρονα να μεγαλώνει η τρύπα;

Πού πήγε το κέρδος του τουρισμού

Η απάντηση κρύβεται σε δύο σκέλη του εξωτερικού λογαριασμού που ο μέσος αναγνώστης δεν βλέπει ποτέ στα πρωτοσέλιδα. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών δεν είναι μόνο ο τουρισμός. Είναι το άθροισμα τεσσάρων πραγμάτων: αγαθά, υπηρεσίες, πρωτογενή εισοδήματα και δευτερογενή εισοδήματα (Bank of Greece).

Ο Μάιος δείχνει καθαρά τι έγινε. Αγαθά και υπηρεσίες μαζί πέρασαν σε πλεόνασμα 185,4 εκατ. ευρώ, από έλλειμμα 369,6 εκατ. έναν χρόνο πριν, χάρη ακριβώς στον τουρισμό. Όμως το έλλειμμα στα πρωτογενή εισοδήματα υπερδιπλασιάστηκε στα 750,7 εκατ. ευρώ (ProtoThema, IMF). Τα πρωτογενή εισοδήματα είναι, με απλά λόγια, οι αποδόσεις του κεφαλαίου που περνούν τα σύνορα: τόκοι, μερίσματα και κέρδη. Όταν ένας ξένος μέτοχος, πιστωτής ή επενδυτής εισπράττει κέρδη από ελληνικές τράπεζες, ομόλογα ή επιχειρήσεις, το ποσό αυτό γράφεται ως πληρωμή προς το εξωτερικό και αφαιρείται από τον λογαριασμό. Ο τουρίστας αφήνει χρήματα εδώ, αλλά ένα μέρος της αξίας φεύγει ξανά έξω ως απόδοση κεφαλαίου σε μη κατοίκους.

Το δεύτερο χτύπημα ήρθε από τα δευτερογενή εισοδήματα, δηλαδή τις τρέχουσες μεταβιβάσεις που δεν αντιστοιχούν σε πώληση προϊόντος ή υπηρεσίας, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Εδώ η μεταβολή είναι εντυπωσιακή: το σκέλος αυτό γύρισε από πλεόνασμα 514,8 εκατ. ευρώ το 2025 σε έλλειμμα 394,9 εκατ. ευρώ το 2026, μια επιδείνωση περίπου 909,7 εκατ. ευρώ, καθώς μειώθηκαν οι καθαρές εισροές από την ΕΕ (Newsit). Έτσι, παρά το πλεόνασμα σε αγαθά και υπηρεσίες, το μηνιαίο έλλειμμα του Μαΐου εκτοξεύτηκε στα 960,2 εκατ. ευρώ.

Γιατί αυτό δεν διορθώνεται εύκολα

Η σημασία δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια. Μια χώρα με δικό της νόμισμα που αντιμετωπίζει επίμονο εξωτερικό έλλειμμα μπορεί να υποτιμήσει: κάνει φθηνότερες τις εξαγωγές και τον τουρισμό της, ακριβότερες τις εισαγωγές. Η Ελλάδα δεν έχει αυτό το εργαλείο, διότι η νομισματική πολιτική του ευρώ καθορίζεται για όλη την ευρωζώνη, όχι για την Αθήνα (ECB). Η προσαρμογή περνά από πιο αργούς δρόμους, την παραγωγικότητα, το κόστος ανά μονάδα προϊόντος, τη μετατόπιση προς κλάδους που εξάγουν καλύτερα (European Commission, OECD).

Η αδυναμία υποτίμησης κάνει την εξάρτηση από τις ευρωπαϊκές εισροές ακόμη πιο κρίσιμη, κι αυτές τώρα στερεύουν. Το Ταμείο Ανάκαμψης, το μαξιλάρι που για χρόνια στήριζε το εξωτερικό ισοζύγιο μέσω των καθαρών ευρωπαϊκών εισροών, εξαντλείται. Ο τουρισμός καλείται πλέον να καλύψει όχι μόνο τις εισαγωγές ενέργειας και τροφίμων, αλλά και τη μειούμενη ροή κονδυλίων και τις αυξανόμενες πληρωμές αποδόσεων προς ξένους ιδιοκτήτες ελληνικών περιουσιακών στοιχείων.

Το +25,8% όμως είναι ονομαστική αύξηση εσόδων, σε τρέχουσες τιμές. Με αφίξεις +20,9%, ο κύριος οδηγός είναι περισσότεροι επισκέπτες, όχι δραματικά υψηλότερη δαπάνη ανά ταξιδιώτη (Bank of Greece). Και το headline των 5,32 δισ. μετρά ακαθάριστο τζίρο, όχι πόση αξία τελικά μένει εδώ αφού πληρωθούν πλατφόρμες, εισαγόμενες εισροές, ενοίκια και μερίσματα (To Brief).

Ο τουρισμός φέτος δούλεψε όσο ποτέ. Απλώς δεν φτάνει πια για να κρύψει ότι δύο άλλες κάνουλες, τα ευρωπαϊκά κονδύλια και οι αποδόσεις που φεύγουν στο εξωτερικό, τραβούν τον λογαριασμό της χώρας προς τα κάτω γρηγορότερα απ' όσο τον σπρώχνει προς τα πάνω ο τουρισμός.