Παραίτηση εδρών: ο όρος Τσίπρα που ακυρώνει τη συμπόρευση

Μετά τη συγκρότηση της «σκιώδους κυβέρνησης» που είδαμε τις προηγούμενες μέρες (To Brief), η ΕΛ.Α.Σ. πραγματοποίησε το Σάββατο την πρώτη Σύνοδο του Εθνικού Συμβουλίου της, με τον Αλέξη Τσίπρα να μιλά για «ηθική επανάσταση» και «νέα μεταπολίτευση». Η ουσιαστική είδηση όμως δεν ήταν στην ομιλία. Ήταν στη συνέντευξη που είχε προηγηθεί δύο μέρες νωρίτερα στον Alpha. Ο όρος που έθεσε ο Τσίπρας για όποιον θέλει να τον ακολουθήσει ακυρώνει πρακτικά τη γραμμή που είχε ψηφίσει με μεγάλη πλειοψηφία ο ΣΥΡΙΖΑ, αφήνοντας την Κουμουνδούρου να διαλέξει ανάμεσα σε αυτονομία και αυτοδιάλυση.

Στις 25 Ιουνίου, ο Τσίπρας ξεκαθάρισε ότι η ΕΛ.Α.Σ. «ιδρύθηκε για να καλύψει ένα υπαρκτό κενό, όχι για να συνεργαστούμε με υπάρχουσες δυνάμεις που έχουν κλείσει τον κύκλο τους» (News247, Dnews). Δεν αποκλείει κανέναν, είπε, αλλά υπό δύο όρους: «η προσπάθεια αυτή δεν θα γίνει στη Βουλή» και «δεν έχουμε προκρατημένες θέσεις» (ERT). Σε ένα ρεπορτάζ η διατύπωση γίνεται πιο σκληρή, ότι όποιος θέλει να παραιτηθεί από τη Βουλή θα είναι ευπρόσδεκτος (Pentapostagma). Η ακριβής φράση δεν διασταυρώθηκε αυτούσια αλλού, αλλά συμπυκνώνει το νόημα: όχι μεταγραφές στελεχών, ατομική ένταξη με κόστος.

Γιατί ο όρος είναι «τείχος», όχι λεπτομέρεια

Στην Ελλάδα η έδρα δεν ανήκει στο κόμμα. Το Σύνταγμα ορίζει ότι οι βουλευτές αντιπροσωπεύουν το Έθνος και ψηφίζουν κατά συνείδηση, ενώ η παραίτηση γίνεται μόνο με έγγραφη, αμετάκλητη δήλωση προς τον Πρόεδρο της Βουλής (Σύνταγμα). Ένας βουλευτής μπορεί να φύγει από το κόμμα του και να μείνει ανεξάρτητος χωρίς να χάσει την έδρα. Αν όμως παραιτηθεί, η έδρα δεν «μετακομίζει» στο νέο κόμμα: καλύπτεται από επιλαχόντα του παλιού συνδυασμού στην ίδια περιφέρεια (Iefimerida).

Αυτό σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο. Αν στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ προσχωρήσουν στην ΕΛ.Α.Σ. με τους όρους Τσίπρα, δεν μεταφέρουν ούτε μία έδρα μαζί τους. Το νέο σχήμα δεν αποκτά κοινοβουλευτική ισχύ, ούτε ευκολότερα Κοινοβουλευτική Ομάδα, χρόνο ομιλίας ή τα θεσμικά προνόμια που τη συνοδεύουν (Newsbeast). Είναι όρος αποκοπής, όχι συγχώνευσης. Και δεν είναι αυτοσχεδιασμός της στιγμής: τον ίδιο όρο είχε θέσει ο Τσίπρας ήδη από τον Απρίλιο, όταν προετοίμαζε το έδαφος για το νέο σχήμα (Protothema).

Η Κουμουνδούρου σε συναγερμό

Ο Σωκράτης Φάμελλος είχε επενδύσει στο ακριβώς αντίθετο. Η εισήγησή του για «συμπόρευση χωρίς αυτοδιάλυση», συντεταγμένη συνεργασία με προγραμματική βάση χωρίς ο ΣΥΡΙΖΑ να χαθεί ως αυτόνομο κόμμα, είχε εγκριθεί στην Κεντρική Επιτροπή με πλειοψηφία περίπου 75% (CNN Greece, Ethnos). Όλη η γραμμή στηριζόταν σε μια υπόθεση: ότι υπάρχει χώρος για κοινή εκλογική φόρμουλα. Το «όχι» Τσίπρα σε «δυνάμεις που έχουν κλείσει τον κύκλο τους» την κατέρριψε.

Η αντίδραση πέρασε γρήγορα από την πολιτική στην καταστατική πίεση. Ο Χρήστος Γιαννούλης δήλωσε ότι η στάση Τσίπρα «δεν συμβάλλει» σε νικηφόρο μέτωπο και ότι οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι «αποσυνάγωγοι» (Newsbomb). Ο Παύλος Πολάκης ανακοίνωσε ότι συγκεντρώθηκαν 73 υπογραφές για έκτακτη σύγκληση της Κεντρικής Επιτροπής, με επίκληση του ορίου 25% των μελών που υποχρεώνει σε σύγκληση εντός 15 ημερών (Enikos). Από αυτές, 65 στο βασικό αίτημα και 8 σε πιο αιχμηρό κείμενο, στην τροχιά των Παππά, Πολάκη, Δούρου (CNN Greece).

Γι' αυτό και ο Τσίπρας αντέχει να μην μαζέψει βουλευτές. Η ΕΛ.Α.Σ. είναι ήδη σταθερά δεύτερη στις δημοσκοπήσεις Ιουνίου, γύρω στο 14% με 15,5%, μπροστά από ένα ΠΑΣΟΚ που παλεύει στο 10% με 12% (Ta Nea, Newsbeast). Το «τείχος» των εδρών τον ωφελεί αφηγηματικά, χωρίς πραγματικό κόστος. Με τη ΝΔ να παραμένει 14 με 16 μονάδες μπροστά (Dimokratiki), η καθαρότητα της ρήξης τον συμφέρει περισσότερο από μερικούς βουλευτές που έτσι κι αλλιώς δεν μεταφέρουν ισχύ.

Έτσι η προσδοκία ενός ενιαίου αντιπολιτευτικού μετώπου διαλύεται όχι σε μια διαπραγμάτευση κορυφής, αλλά πάνω σε έναν συνταγματικό κανόνα για τις έδρες. Όποιο μονοπάτι κι αν διαλέξει τώρα, ο ΣΥΡΙΖΑ κινδυνεύει να κατέβει στις εκλογές ως κόμμα-δορυφόρος ενός αντιπάλου που ο ίδιος βοήθησε να γεννηθεί.