Ο Τσίπρας ζητά «καθαρή λύση» και στριμώχνει ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ

Με πενήντα τομεάρχες σε έξι πυλώνες και μια «σκιώδη κυβέρνηση» χωρίς ούτε έναν βουλευτή, η ΕΛΑΣ (Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη) του Αλέξη Τσίπρα έστησε ένα οργανόγραμμα που μοιάζει με υπουργικό συμβούλιο εν αναμονή (To Brief). Πίσω όμως από τα ονόματα υπάρχει μια φράση που αλλάζει τους όρους σε ολόκληρο τον προοδευτικό χώρο: η αξίωση για πρωτιά και «καθαρή λύση». Είναι λιγότερο συνταγματικός όρος, περισσότερο πολιτικός εκβιασμός ηγεμονίας.

Η «καθαρή λύση» δεν σημαίνει ότι ο Τσίπρας μπορεί να προκαλέσει απευθείας δεύτερες εκλογές. Αν η ΕΛΑΣ βγει πρώτη χωρίς απόλυτη πλειοψηφία, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας του δίνει την πρώτη διερευνητική εντολή, διάρκειας έως τριών ημερών, για να δοκιμάσει αν σχηματίζει κυβέρνηση εμπιστοσύνης. Αν αποτύχει, η χώρα δεν πάει αυτόματα σε κάλπη: ακολουθούν εντολές στο δεύτερο και τρίτο κόμμα και μετά σύσκεψη αρχηγών, όπως ορίζει το άρθρο 37 του Συντάγματος (Hellenic Parliament, Dnews). Ο πρώτος αρχηγός, δηλαδή, δεν προκηρύσσει τίποτα μόνος του.

Γιατί η φράση έχει βάρος

Το βάρος της το δίνει το εκλογικό σύστημα. Με την ενισχυμένη αναλογική, το πρώτο κόμμα κλειδώνει 20 μπόνους έδρες μόλις φτάσει το 25%. Από εκεί και πάνω παίρνει ακόμα μία έδρα ανά 0,5%, έως το ταβάνι των 50 εδρών όταν πιάσει περίπου το 40% (Hellenic Parliament). Μια δεύτερη κάλπη, άρα, μπορεί να ενισχύσει δραματικά τον πρώτο. Η απειλή δεύτερων εκλογών λειτουργεί ως μοχλός πίεσης. Ο Τσίπρας το είπε ωμά, ότι αν η ΕΛΑΣ βγει πρώτη θα επιδιώξει κυβέρνηση «με βάση το πρόγραμμά μας, χωρίς εκπτώσεις» και, αλλιώς, «θα πάμε σε δεύτερες εκλογές για να διεκδικήσουμε εντολή καθαρής λύσης» (News247).

Μεταφρασμένο για ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ, το μήνυμα είναι: ή κυβέρνηση υπό την πρωτοκαθεδρία και το πρόγραμμα της ΕΛΑΣ, ή ρισκάρετε νέα κάλπη που ευνοεί τον πρώτο και σας αφήνει ακόμη πιο αδύναμους. Δεν είναι πρόσκληση σε ισότιμη συνεργασία. Είναι δίλημμα.

Προς τον ΣΥΡΙΖΑ η στόχευση ήταν ευθεία. Ο Τσίπρας δήλωσε ότι η νέα προσπάθεια «δεν θα γεννηθεί μέσα στη Βουλή», ότι εν ενεργεία βουλευτές είναι ευπρόσδεκτοι μόνο αν παραιτηθούν και ότι «ρεζερβέ θέσεις» δεν υπάρχουν για κανέναν (SDNA, Ethnos). Με αυτό κόβει το σενάριο της άνετης κοινοβουλευτικής συγκόλλησης που ήλπιζε η γραμμή Φάμελλου περί συμπόρευσης. Προς το ΠΑΣΟΚ η στόχευση είναι πιο έμμεση αλλά εξίσου σαφής: όταν λέει ότι δεν επέστρεψε «για να καταγράφει ποσοστά» αλλά για να κυβερνήσει, αφαιρεί από τη Χαριλάου Τρικούπη τον ρόλο του αυτονόητου κορμού της εναλλακτικής.

Το πάτημα και το αγκάθι

Δημοσκοπικά, ο Τσίπρας έχει πάτημα. Η Interview έδωσε στην ΕΛΑΣ 14,5% έναντι 12,3% του ΠΑΣΟΚ και 0,5% του ΣΥΡΙΖΑ (CNN Greece), ενώ η RealPolls τον ανέβασε στο 18,2% στην πρόθεση ψήφου, έναντι 8,9% του ΠΑΣΟΚ (LiFO). Η διεκδίκηση πρωτοκαθεδρίας στον προοδευτικό χώρο τεκμηριώνεται, λοιπόν, στους αριθμούς.

Η εικόνα κυβερνησιμότητας χτίζεται και πέρα από τα ποσοστά. Οι 50 τομεάρχες λειτουργούν ως μίμηση κυβερνητικής αρχιτεκτονικής (Newsbeast), η ιδρυτική διακήρυξη έδωσε επτά δεσμεύσεις (Alpha TV), και ακολούθησαν πέντε πρώτες προτάσεις για ρεύμα, κόκκινα δάνεια, πρόσβαση στην τριτοβάθμια και ΕΣΥ (Newsit).

Ωστόσο, αυτές οι προτάσεις δεν συνοδεύονται από κοστολόγηση, χρονοδιάγραμμα ή δημοσιονομικά ισοδύναμα. Τα όργανα παραμένουν προσωρινά, με συνέδριο μετά τις εκλογές, και τα πρόσωπα επιλέγονται εκ των άνω (Dnews). Η στελέχωση δείχνει πρώην κυβερνητικά πρόσωπα και τεχνοκράτες, όχι ακόμη συνδικάτα, νεολαία ή συλλογικότητες στη λήψη αποφάσεων (Fortune Greece).

Ο Τσίπρας ζητά να κριθεί ως άμεση κυβερνητική εναλλακτική με βάση μια εντολή που δεν υπάρχει ακόμη και ένα πρόγραμμα που μετατίθεται για τη ΔΕΘ. Η αξίωση πρωτιάς είναι πραγματική. Το ερώτημα αν πίσω της υπάρχει ελέγξιμο σχέδιο διακυβέρνησης ή ανασύνθεση κορυφών γύρω από ένα πρόσωπο, μένει ανοιχτό.