Πληθωρισμός 5,0%: Ανοίγει η ψαλίδα με την Ευρωζώνη

Η ψαλίδα με την υπόλοιπη Ευρωζώνη ανοίγει αντί να κλείνει. Τον Μάιο, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα σκαρφάλωσε στο 5,0%, την ώρα που στην Ευρωζώνη βρισκόταν στο 3,2% (Eurostat). Ο εναρμονισμένος δείκτης (HICP), που επιτρέπει τη σύγκριση μεταξύ των χωρών, δείχνει ότι η απόσταση διευρύνεται. Η διαφορά των 1,8 μονάδων δεν είναι στατιστικό ατύχημα: στα επτά τελευταία στοιχεία η Ελλάδα ήταν συνεχώς πάνω από τον μέσο όρο, με την απόσταση να μεγαλώνει από τις 1,6 μονάδες του Απριλίου. Για ένα νοικοκυριό αυτό σημαίνει κάτι απλό: όποιος δεν παίρνει ονομαστική αύξηση γύρω στο 5%, χάνει αγοραστική δύναμη. Αύξηση 3% ισοδυναμεί με πραγματική μείωση περίπου 2%.

Η ανατομία αυτής της απόκλισης έχει αλλάξει. Πριν λίγους μήνες η ακρίβεια ερχόταν κυρίως «απ' έξω»: καύσιμα, φυσικό αέριο, εισαγόμενες πρώτες ύλες. Αυτό το κομμάτι εξακολουθεί να υπάρχει (η ενέργεια τρέχει στο 10,9% στην Ευρωζώνη, πολύ πάνω από τα τρόφιμα στο 2,0% (Eurostat)), και εξηγεί γιατί όλη η Ευρώπη ξαναζεσταίνεται. Όμως η Ελλάδα δεν ακολουθεί απλώς τον μέσο όρο, αποκλίνει. Και η απόκλιση τιμολογείται πλέον μέσα στη χώρα.

Από τα ράφια στο τραπέζι του εστιατορίου

Η Τράπεζα της Ελλάδος το έχει επισημάνει: ο ελληνικός πληθωρισμός μένει υψηλότερος επειδή ο πληθωρισμός των υπηρεσιών είναι επίμονα υψηλός (Bank of Greece). Εδώ είναι η ουσία. Όταν αγοράζεις ένα προϊόν στο ράφι, αγοράζεις κάτι που μπορεί να παραχθεί ξανά γρήγορα. Όταν αγοράζεις μια υπηρεσία (δωμάτιο ξενοδοχείου, τραπέζι σε εστιατόριο, ακτοπλοϊκή θέση, ενοίκιο), αγοράζεις εργασία, χρόνο και τοπική χωρητικότητα που δεν αυξάνονται με την ταχύτητα της ζήτησης. Γι' αυτό η ΕΚΤ παρακολουθεί τις υπηρεσίες ως τον πιο «κολλητικό» δείκτη εγχώριας πίεσης (ECB).

Στην Ελλάδα αυτό το κανάλι έχει ένα ισχυρό καύσιμο: τον τουρισμό. Η ΤτΕ κατέγραψε ισχυρές ταξιδιωτικές εισπράξεις και αφίξεις (Bank of Greece). Όση ζήτηση «καταπίνει» η αγορά της φιλοξενίας, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η δυνατότητα μετακύλισης των τιμών. Έτσι, το ίδιο εξωτερικό σοκ που χτυπά όλη την Ευρώπη μετατρέπεται στην Ελλάδα σε διαρκή εγχώρια πίεση. Οι εξωτερικοί παράγοντες εξηγούν την αφετηρία· οι υπηρεσίες εξηγούν την επιμονή.

Εδώ φαίνεται γιατί τα εργαλεία της κυβέρνησης δείχνουν παρωχημένα. Τα πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και οι έλεγχοι της ΔΙΜΕΑ πιέζουν επιλεγμένα λιανικά περιθώρια σε βασικά αγαθά στα ράφια. Δεν αγγίζουν όμως εστίαση, ξενοδοχεία, ενοίκια ή μεταφορές (ERTNews). Όταν η πίεση μετατοπίζεται εκεί, ένα μέτρο σχεδιασμένο για το σούπερ μάρκετ χτυπά σε λάθος στόχο. Η Κομισιόν ήδη αναθεώρησε την ανάπτυξη της Ελλάδας προς τα κάτω, στο 1,8% για το 2026 (To Brief), δείχνοντας ότι το πρόβλημα δεν λύνεται με επικοινωνία.

Το παράδοξο: το κράτος εισπράττει, τα νοικοκυριά συνθλίβονται

Το βάρος δεν μοιράζεται ίσα. Το ΔΝΤ σημειώνει ότι τα φτωχότερα νοικοκυριά ξοδεύουν δύο έως τρεις φορές μεγαλύτερο μερίδιο του εισοδήματός τους σε ενέργεια και τρόφιμα από τα πλουσιότερα (IMF). Ο προσωπικός τους πληθωρισμός είναι δηλαδή υψηλότερος από τον επίσημο δείκτη.

Την ίδια ώρα, υπάρχει ένας σιωπηλός ωφελημένος. Ο ΦΠΑ είναι φόρος επί της τελικής τιμής: όταν η τιμή ανεβαίνει, ανεβαίνει αυτόματα και η είσπραξη ανά μονάδα. Με το ονομαστικό ΑΕΠ να φτάνει τα 248,4 δισ. ευρώ το 2025 και τα έσοδα της γενικής κυβέρνησης τα 124,2 δισ. (ELSTAT SDDS), γίνεται σαφές πώς φουσκώνουν οι ονομαστικές βάσεις χωρίς καμία νέα πολιτική απόφαση.

Στις 17 Ιουνίου η Eurostat δημοσιεύει το πλήρες ελληνικό breakdown του Μαΐου, που θα δείξει πόσο ακριβώς ζυγίζουν πλέον οι υπηρεσίες έναντι των αγαθών (Eurostat). Μια πολιτική ελέγχων φτιαγμένη για το ράφι του σούπερ μάρκετ καλείται πλέον να κυνηγήσει μια ακρίβεια που έχει ήδη μετακομίσει στο συμβόλαιο του ενοικίου και στο τραπέζι του εστιατορίου.