Η Κομισιόν ρίχνει την ανάπτυξη στο 1,8%

Η Κομισιόν μόλις αναθεώρησε την ανάπτυξη της Ελλάδας προς τα κάτω, στο 1,8% για το 2026 (από 2,2%), και τον πληθωρισμό απότομα προς τα πάνω, στο 3,7% (από 2,3%) (Reuters/KFGO, European Commission). Όταν ο πληθωρισμός τρέχει διπλάσιος από την ανάπτυξη, το πορτοφόλι του νοικοκυριού χάνει αγοραστική δύναμη ενώ τα ετήσια ποσοστά παραμένουν θετικά. Και η Κομισιόν συνδέει ρητά τη χειροτέρευση με το ενεργειακό σοκ που γεννά η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Πώς το Ορμούζ φτάνει στο σούπερ μάρκετ

Από τα Στενά του Ορμούζ περνά περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) (LSEG, DownToEarth). Η Ελλάδα δεν αγοράζει από το Ιράν, αλλά αυτό δεν την σώζει. Όταν αυξάνεται το ασφάλιστρο κινδύνου στους ναύλους και ανεβαίνει το Brent, ακριβαίνουν παράλληλα όλες οι ροές, ασχέτως προέλευσης.

Η αλυσίδα μετάδοσης έχει δύο ταχύτητες. Το πρώτο κύμα χτυπά τα καύσιμα και το ρεύμα. Το ακριβό diesel ανεβάζει το κόστος στα μεταφορικά, τις ψυκτικές αλυσίδες και τα υλικά συσκευασίας (πλαστικό, γυαλί). Γι' αυτό τα πρώτα που πιέζονται στα ράφια είναι κατεψυγμένα, γαλακτοκομικά, κρέας, ψάρια και ποτά. Η αργή ταχύτητα περνά από τα λιπάσματα: φυσικό αέριο, αμμωνία, αζωτούχα λιπάσματα, κόστος παραγωγού, τελική τιμή τροφίμων με καθυστέρηση μηνών. Σύμφωνα με τον FAO, η Μέση Ανατολή καλύπτει σημαντικό μερίδιο των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας και αμμωνίας, άρα κάθε αναταραχή στο Ορμούζ ανεβάζει το κόστος της επόμενης σοδειάς (S&P Global).

Γιατί η ελληνική αγορά είναι πιο ευάλωτη στο σοκ

Τον Απρίλιο ο ελληνικός εναρμονισμένος πληθωρισμός (HICP, ο κοινός ευρωπαϊκός δείκτης) έτρεξε στο 4,6%, έναντι 3,0% στην ευρωζώνη (Eurostat). Η ψαλίδα διπλασιάστηκε μέσα σε λίγους μήνες, από 0,8 σε 1,6 ποσοστιαίες μονάδες (To Brief).

Πρώτον, η Ελλάδα είναι καθαρός εισαγωγέας ενέργειας. Δεύτερον, στη χονδρική αγορά ρεύματος η οριακή τιμή σε κρίσιμες ώρες ακόμη καθορίζεται από ακριβές μονάδες φυσικού αερίου, παρά την άνοδο των ΑΠΕ. Τρίτον, νησιωτικότητα και ακριβά logistics ανεβάζουν τη βάση κόστους. Τέταρτον, υπάρχει τεκμηριωμένη τοπική συγκέντρωση: στην υπόθεση Μασούτης-Κρητικός η Επιτροπή Ανταγωνισμού εντόπισε 37 από 60 τοπικές αγορές όπου η νέα οντότητα θα ξεπερνούσε το 50% (Euro2day). Σε αγορές με λίγους πωλητές, το ενεργειακό κόστος μετακυλίεται πιο εύκολα στον καταναλωτή.

Η Τράπεζα της Ελλάδος περιγράφει ακριβώς αυτό: εξωτερικό σοκ που πιέζει τα πραγματικά εισοδήματα και κάνει τις πληθωριστικές πιέσεις επίμονες (Bank of Greece).

Γιατί ο πληθωρισμός τρώει την ανάπτυξη

Το ενεργειακό σοκ λειτουργεί σαν εξωτερικός φόρος: περισσότερα ευρώ φεύγουν στο εξωτερικό για πετρέλαιο, αέριο και ηλεκτρισμό, άρα λιγότερα μένουν για εγχώρια κατανάλωση και επένδυση. Αυτή είναι η μηχανική με την οποία το 3,7% του πληθωρισμού «καταπίνει» το 1,8% της ανάπτυξης. Η Κομισιόν λέει ξεκάθαρα ότι διαβρώνεται το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα και περιορίζεται η κατανάλωση, ενώ από το 2027 προστίθεται και η εξασθένιση της ώθησης του Ταμείου Ανάκαμψης (European Commission).

Η σωρευτική εικόνα είναι πιο σκληρή απ' ό,τι λένε τα ετήσια ποσοστά. Από το 2020 ως τα τέλη του 2025, οι τιμές τροφίμων στην Ελλάδα ανέβηκαν 34,9% και της στέγασης/ενέργειας 28,3% (MacroPolis). Ένα νέο 3,7% πάνω σε αυτή τη βάση δεν είναι «μικρό».

Τι λείπει από τη συζήτηση

Ο HICP είναι εθνικός μέσος όρος. Δεν λέει ποιο εισοδηματικό κλιμάκιο πληρώνει υψηλότερο προσωπικό πληθωρισμό. Τα ελληνικά νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος δαπανούν περίπου 23% της κατανάλωσής τους σε τρόφιμα, σχεδόν διπλάσιο μερίδιο από τα νοικοκυριά υψηλού εισοδήματος. Όταν τα τρόφιμα ακριβαίνουν ταχύτερα από τον μέσο όρο, ο πραγματικός πληθωρισμός είναι πολύ διαφορετικός για κάποιον με μισθό €1.000 από κάποιον με €3.000.

Το ΔΝΤ έχει δείξει ότι τα στοχευμένα μέτρα ενεργειακής στήριξης στο φτωχότερο 40% κοστίζουν περίπου 0,9% του ΑΕΠ, έναντι 2,5% για τα οριζόντια ευρωπαϊκά πακέτα του 2022 (IMF/UN). Χωρίς όμως δείκτη πληθωρισμού ανά εισόδημα από την ΕΛΣΤΑΤ, η στόχευση γίνεται πρακτικά στα τυφλά. Η βαθύτερη απάντηση είναι η μείωση της ενεργειακής εξάρτησης: η ΕΕ μείωσε μετά το 2022 την εξάρτηση από τη Ρωσία, αλλά η αντικατάστασή της με αμερικανικό LNG φέρνει νέο γεωπολιτικό ρίσκο (CSIS).

Όσο η ΕΛΣΤΑΤ δημοσιεύει μόνο τον εθνικό μέσο όρο και όχι πληθωρισμό ανά εισοδηματικό δεκατημόριο, η πραγματική διάβρωση των μισθών των €1.000 παραμένει αόρατη στις επίσημες προβλέψεις. Η Κομισιόν θα συνεχίσει να γράφει 3,7% για όλους. Στο ταμείο του σούπερ μάρκετ ο αριθμός θα είναι άλλος, και κανείς δεν θα τον μετράει.