«Προστάτευσα την κυβέρνηση» λέει ο Δημητριάδης – η Βουλή μπλοκάρει νέα ακρόαση

Ο Γρηγόρης Δημητριάδης δεν διέψευσε. Ο πρώην γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού, που παραιτήθηκε το 2022 στο αποκορύφωμα του σκανδάλου των παρακολουθήσεων, δήλωσε δημόσια ότι «τα πήρε όλα πάνω του» για να προστατεύσει «την κυβέρνηση, τις μυστικές υπηρεσίες, την παράταξή μου, αλλά πάνω από όλα την πατρίδα» (Το Ποντίκι). Παραδέχτηκε, δηλαδή, ότι λειτούργησε ως ασπίδα για να κρατήσει το πολιτικό κόστος του Predator, του κατασκοπευτικού λογισμικού που παρακολούθησε τηλέφωνα δημοσιογράφων και πολιτικών, μακριά από το Μαξίμου. Και λίγες μέρες μετά, στις 8 Ιουλίου, η κυβερνητική πλειοψηφία απέκλεισε τη νέα εξέτασή του στη Βουλή (To Brief). Το τι ακριβώς κάλυψε, ποιος αποφάσισε και αν ο πρωθυπουργός γνώριζε, έμεινε θολό (TheTOC).

Ένας «κώδικας τιμής» απέναντι στο Σύνταγμα

Η σιωπή «για λόγους τιμής» μπορεί να είναι σεβαστή προσωπική στάση. Δεν είναι όμως θεσμική άμυνα όταν το ζήτημα αφορά την ΕΥΠ, υποκλοπές και τον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας. Το Σύνταγμα δεν αναγνωρίζει ιδιωτικές ομερτά. Το άρθρο 66 δίνει στις κοινοβουλευτικές επιτροπές τη δυνατότητα να καλούν όποιο πρόσωπο κρίνουν χρήσιμο, ενώ το άρθρο 43Α του Κανονισμού της Βουλής προβλέπει υποχρεωτική ακρόαση όταν το ζητούν τα 2/5 των μελών της Επιτροπής Θεσμών (Fantomas).

Το εργαλείο αυτό υπάρχει ακριβώς για να προστατεύει τη μειοψηφία από μια κυβέρνηση που δεν θέλει να εξηγηθεί. Η ΝΔ βρήκε τον τρόπο να το παρακάμψει. Αντί να συζητήσει αν ενεργοποιείται το 2/5, μετέφερε τη μάχη ένα βήμα νωρίτερα, υποστηρίζοντας ότι Δημητριάδης και Ταλ Ντίλιαν δεν είναι πλέον «δημόσια πρόσωπα» και δεν έχουν κάτι ουσιώδες να προσθέσουν (Enikos). Με μια στενή, πλειοψηφική ερμηνεία του ποιος θεωρείται ελέγξιμος, ένα πρώην κεντρικό πρόσωπο της επιτελικής εξουσίας μετακινήθηκε, πρακτικά, από το πεδίο της δημόσιας λογοδοσίας στο πεδίο της ιδιωτικής σιωπής (Ethnos).

Γιατί η σιωπή δεν κλείνει την υπόθεση

Το επιχείρημα «το θέμα έχει τελειώσει» έχει ένα πρόβλημα: οι θεσμοί δεν συμφωνούν. Το Συμβούλιο της Επικρατείας υποχρέωσε την ΕΥΠ είτε να διαβιβάσει στον δημοσιογράφο Θανάση Κουκάκη τον φάκελο της άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών του, είτε να εξηγήσει τη νόμιμη καταστροφή του. Δεν δέχτηκε ότι η επίκληση απορρήτου αρκεί για να κλείσει το ζήτημα (Zougla). Αυτό είναι το διακύβευμα για κάθε πολίτη: αν ένας παρακολουθηθείς δεν μπορεί ποτέ να μάθει τι έγινε και ποιος το ενέκρινε, το δικαίωμα στο απόρρητο μένει θεωρητικό.

Την ίδια στιγμή, οκτώ θύματα του Predator κατέθεσαν στις 7 Ιουλίου τις πρώτες αστικές αγωγές, διεκδικώντας 7,6 εκατ. ευρώ από την Intellexa και δεκατρία φυσικά πρόσωπα (in.gr). Η δικαστική πίεση, δηλαδή, συνεχίζεται εκεί όπου η κοινοβουλευτική μπλοκάρεται. Και το κράτος συνεχίζει να επιμένει ότι ούτε αγόρασε ούτε χρησιμοποίησε το λογισμικό, παρότι ένα δικαστήριο έχει ήδη καταδικάσει τέσσερις για τη χρήση του (BBC).

Η πίεση δεν έρχεται πια μόνο από την αντιπολίτευση. Το ΠΑΣΟΚ κρατά το ισχυρότερο θεσμικό πάτημα, γιατί ο Νίκος Ανδρουλάκης ήταν παρακολουθούμενος αρχηγός κόμματος (News247). Ακόμη και ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, που καταγγέλλει ότι παρακολουθήθηκε ο ίδιος, προσέφυγε στον Άρειο Πάγο, ανοίγοντας ρήγμα μέσα στη δεξιά βάση.

Η δημόσια ομολογία και το κοινοβουλευτικό μπλόκο λειτουργούν μαζί. Ο Δημητριάδης απονομιμοποιεί τον νέο έλεγχο, η πλειοψηφία τον αποτρέπει στην πράξη. Αποδεικτικό έγγραφο συντονισμού δεν υπάρχει, αλλά το μοτίβο είναι συνεπές με μια στρατηγική αμοιβαίας προστασίας. Η πλειοψηφία που ελέγχεται αποφασίζει ποιος θα την ελέγξει, και αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα.