19 Έλληνες καταγγέλλουν κακοποίηση, η Αθήνα σιωπά

Δεκαεννέα Έλληνες ακτιβιστές προσγειώθηκαν στην Αθήνα μετά την κράτησή τους από τις ισραηλινές αρχές, κουβαλώντας μαρτυρίες για tasers, πλαστικές σφαίρες και στέρηση νερού. Η εικόνα έρχεται μία μέρα μετά το βίντεο που ανέβασε ο ίδιος ο Ισραηλινός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ από το Ασντόντ, με ακτιβιστές γονατιστούς και δεμένους (To Brief).

Η Φαίδρα Βόκαλη περιέγραψε συγκρατούμενους που δεν μπορούσαν να περπατήσουν από τους τραυματισμούς, στέρηση νερού, φαγητού και χαρτιού υγείας. Η Χριστίνη Ντέσι-Λούκα ήταν κατηγορηματική: «κανείς δεν απέφυγε την κακομεταχείριση», μιλώντας για πλαστικές σφαίρες, ξυλοδαρμούς και δίψα (The Star/AA). Στη Ρώμη, οι Ιταλοί Alessandro Mantovani και Luca Poggi κατέθεσαν για χειροπέδες, αλυσίδες στα πόδια, κλωτσιές, γροθιές, tasers και σεξουαλικές επιθέσεις (CNA/Reuters). Η οργάνωση Adalah ανέφερε νοσηλείες, ύποπτα κατάγματα πλευρών, αναπνευστικές δυσκολίες και σεξουαλικό εξευτελισμό (LA Times/AP). Τις βαρύτερες καταγγελίες περί σεξουαλικής βίας το Reuters δηλώνει ότι δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα (WHBL/Reuters).

Από τους περίπου 430 ακτιβιστές 44 εθνικοτήτων που μεταφέρθηκαν στο Ασντόντ, οι 19 ήταν Έλληνες, σε μια αποστολή με πολίτες της ΕΕ από Ιταλία, Ισπανία και Γαλλία (AP/AJC). Ενώ η Ρώμη, η Μαδρίτη και το Παρίσι προχώρησαν άμεσα σε κλήσεις πρέσβεων και δημόσιες απαιτήσεις για συγγνώμη, με την Τζόρτζια Μελόνι να χαρακτηρίζει «απαράδεκτη» τη μεταχείριση (Euronews), η Αθήνα περιόρισε την αντίδρασή της στο απολύτως τυπικό. Ακόμα και ο Γερμανός πρέσβης στο Ισραήλ μίλησε για «εντελώς απαράδεκτη» μεταχείριση (Asharq Al-Awsat).

Το ελληνικό ΥΠΕΞ προχώρησε σε διάβημα ζητώντας μέτρα για την ασφάλεια των πολιτών του και προξενική πρόσβαση, με την πρεσβεία στο Τελ Αβίβ σε επιφυλακή (MFA Greece). Ζήτησε ταχεία ολοκλήρωση των διαδικασιών και σεβασμό αξιοπρέπειας (Newsbeast). Δεν υπήρξε κλήση πρεσβευτή, ούτε δημόσιο αίτημα ανεξάρτητης έρευνας.

Η Αθήνα, που επικαλείται σταθερά το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας απέναντι στις τουρκικές NAVTEX (MFA Greece 2020) και στέλνει φρεγάτες στην επιχείρηση Aspides για την ελευθερία ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, επέλεξε τώρα το πιο στενό εργαλείο: την προξενική προστασία και τη διαχείριση της απελευθέρωσης. Είναι το ίδιο μοτίβο στρατηγικής σιωπής που έχει υιοθετήσει απέναντι στο Ισραήλ ενώ διατηρεί αμυντική συνεργασία €750 εκατ. για το σύστημα PULS (To Brief).

Το Τελ Αβίβ παρουσιάζει την αναχαίτιση ως επιβολή νόμιμου ναυτικού αποκλεισμού. Το ισραηλινό ΥΠΕΞ χαρακτήρισε το flotilla «PR stunt στην υπηρεσία της Χαμάς», ενώ η Israel Prison Service αρνείται τις καταγγελίες ως «ψευδείς και χωρίς πραγματική βάση» (Times of Israel). Νομικά, στηρίζεται στο εγχειρίδιο San Remo, που επιτρέπει επιβολή αποκλεισμού και σε διεθνή ύδατα, καθώς και στην έκθεση Palmer του ΟΗΕ που είχε κρίνει το 2011 τον αποκλεισμό της Γάζας «νόμιμο μέτρο ασφαλείας» (UN Palmer Report).

Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού, η νομιμότητα ενός ναυτικού αποκλεισμού δεν καλύπτει αυτόματα καταγγελίες για ξυλοδαρμούς, tasers και συλλογική τιμωρία (ICRC). Η μεταχείριση κρατουμένων κρίνεται ξεχωριστά για αναγκαιότητα και αναλογικότητα. Η νομική βάση μιας αναχαίτισης δεν απαντά αυτομάτως σε καταγγελίες για σπασμένες πλευρές.

Η ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως παραδέχθηκε δημόσια η Κάγια Κάλας, διαπιστώνει ήδη παραβίαση του Άρθρου 2 της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Όμως η ίδια δήλωσε ότι δεν υπάρχει πλειοψηφία κρατών-μελών για αναστολή (20 Minutos). Μπροστά στη σκληρή ισχύ και τις διμερείς αμυντικές σχέσεις, τα ευρωπαϊκά εργαλεία προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων παραμένουν απλές διαπιστώσεις.