Πούτιν: ευρωπαϊκά στρατεύματα στην Ουκρανία θα είναι στόχος

Στις 12 Νοεμβρίου οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ συζήτησαν περίπου δυόμισι ώρες με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στο Κρεμλίνο (Interfax, Krym.Realii, ρωσόφωνη υπηρεσία του Radio Liberty). Ο Κούσνερ είπε ότι οι ΗΠΑ συζητούν με ευρωπαϊκές χώρες μια ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφαλείας για την ήπειρο (AFP). Την ίδια μέρα, στο Δουβλίνο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν συμφώνησαν ποιος θα τις εκπροσωπεί (Handelsblatt). Ο Πούτιν δήλωσε, στο ανοιχτό μέρος της συνάντησης, ότι ευρωπαϊκά στρατεύματα στην Ουκρανία, ακόμη και μετά την ειρήνη, θα ήταν «νόμιμος στόχος» (Interfax, DW).

Οι δύο απεσταλμένοι έφταναν από το Αμπού Ντάμπι. Εκεί οι τριμερείς συνομιλίες Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ στις 10 και 11 Νοεμβρίου απέδωσαν μόνο κατ' αρχήν συμφωνία για μεγάλη ανταλλαγή αιχμαλώτων (AP, To Brief). Στο Κρεμλίνο, δίπλα στον Πούτιν κάθισαν δύο σύμβουλοί του και ο Κιρίλ Ντμίτριεφ, ειδικός απεσταλμένος και επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων (Interfax). Περίπου 25 λεπτά έγιναν μπροστά στις κάμερες και τα υπόλοιπα κεκλεισμένων των θυρών (Radio Svoboda). Στο τέλος δεν ανακοινώθηκε συμφωνία ούτε νέα ημερομηνία. Δεν δημοσιοποιήθηκε ούτε ρωσική απάντηση στο αίτημα που έφεραν οι Αμερικανοί. Έως το απόγευμα δεν είχε επιβεβαιωθεί ότι έγινε η βραδινή ενημέρωση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Δουβλίνο (Krym.Realii, Interfax-Ukraine).

Το αίτημα το είχε προαναγγείλει ο Κούσνερ στις 11 Νοεμβρίου. Είπε ότι η Μόσχα πρέπει να φέρει δικές της προτάσεις αποκλιμάκωσης και ότι θα ζητούσαν από τον Πούτιν να δεχθεί Ευρωπαίους στο τραπέζι (Politico). Μία μέρα νωρίτερα ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε πει ότι οι ΗΠΑ θέλουν άμεση ευρωπαϊκή εκπροσώπηση και ότι τελικό σχέδιο εγγυήσεων δεν υπάρχει ακόμη (State Department). Κατά ανώνυμες πηγές του Axios, οι Αμερικανοί ζήτησαν από τη Μόσχα και δικό της κείμενο με «συμμετρικά βήματα» που θα καθησύχαζαν τους Ευρωπαίους.

Το ρωσικό βέτο πριν από την εκεχειρία

«Η παρουσία οποιωνδήποτε ξένων στρατευμάτων σε ουκρανικό έδαφος είναι για εμάς απολύτως απαράδεκτη», είπε ο Πούτιν. Πρόσθεσε ότι η αποστολή τους θα σήμαινε πως «ο πόλεμος θα ξαναρχίσει» (BBC Russian). Δεν έκανε διάκριση ανάμεσα σε μαχητικές μονάδες, παρατηρητές και ΝΑΤΟ.

Το βρετανογαλλικό σχέδιο, όπως έχει περιγραφεί δημόσια, προβλέπει πολυεθνική δύναμη που θα αναπτυχθεί μόνο μετά την παύση των εχθροπραξιών και δεν θα υπάγεται στη διοίκηση του ΝΑΤΟ (AP). Η δύναμη αυτή ήδη κάνει πρόβα. Περίπου 2.800 στρατιωτικοί από δέκα ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους 1.100 Γάλλοι και 300 Βρετανοί, ασκούνται κυρίως στην Πολωνία (L'essentiel). Η άσκηση δοκιμάζει μεταφορές και συντονισμό. Δεν δείχνει το μέγεθος της μελλοντικής δύναμης, το οποίο δεν έχει οριστικοποιηθεί (AP).

Μια τέτοια δύναμη δεν θα ήταν ουδέτερη: θα είχε ρόλο αποτροπής απέναντι σε νέα επίθεση, και εκεί πατά η ρωσική ένσταση. Στις 10 Νοεμβρίου ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ είπε ότι η Ρωσία δεν δέχεται νέα κατάπαυση πυρός χωρίς σαφή εικόνα για το τι ακολουθεί. Κατηγόρησε επίσης την Ευρώπη ότι θέλει την παύση για να αναπτύξει «σταθεροποιητικές δυνάμεις» (NGS). Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Μόσχα έκανε την απουσία δυτικών στρατευμάτων προϋπόθεση της εκεχειρίας, όχι θέμα για συζήτηση μετά από αυτήν.

Στην ίδια συνάντηση ο Πούτιν πρότεινε ανθρωπιστική αποστολή στην Κοστιαντινίβκα, πόλη του Ντονέτσκ στο μέτωπο. Υποστήριξε ότι η Ρωσία την ελέγχει και ότι εκεί μένουν 400 έως 500 άμαχοι (24 Kanal). Ανεξάρτητες αναλύσεις περιγράφουν όμως μάχες με ρωσικές ομάδες διείσδυσης και ουκρανικές θέσεις που κρατούν ακόμη τμήματα της πόλης (Radio Svoboda). Ο σύμβουλος της ουκρανικής προεδρίας Ντμίτρο Λίτβιν προειδοποίησε ότι μια τέτοια παύση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για εναλλαγή ρωσικών δυνάμεων (NV).

Δουβλίνο: δύο στρατόπεδα, καμία εντολή

Ο Κούσνερ το είπε ωμά: αν η Ευρώπη καταλήξει σε ένα πρόσωπο που να μιλά εκ μέρους της, αυτό θα ήταν μεγαλύτερη επιτυχία ακόμη και από το να πειστεί η Μόσχα να τη δεχθεί (Süddeutsche Zeitung). Στο Δουβλίνο συνεδρίαζε η Ευρωπαϊκή Πολιτική Κοινότητα, άτυπο φόρουμ ηγετών από χώρες εντός και εκτός ΕΕ. Δεν παίρνει δεσμευτικές αποφάσεις και η Ρωσία δεν συμμετέχει, άρα η σύνοδος δεν ήταν διαπραγμάτευση ούτε μπορούσε να δώσει εντολή (AP).

Η διαφωνία χωρίζει δύο στρατόπεδα. Από τη μία, ο Φρίντριχ Μερτς προκρίνει ένα μικρό σχήμα μεγάλων πρωτευουσών: Γερμανία, Γαλλία και Βρετανία, με Ιταλία και Πολωνία κατά περίπτωση. Ο Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε διαθέσιμος για ρόλο απεσταλμένου (Le Monde). Από την άλλη, η Τζόρτζια Μελόνι ζήτησε να αποφασίσουν οι 27 ποιος τους εκπροσωπεί και με ποια εντολή. Η Κάγια Κάλας, ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, υποστήριξε ότι οι Συνθήκες ήδη ορίζουν θεσμικούς εκπροσώπους (Politico). Το θέμα πέρασε στην άτυπη σύνοδο των 27 στις 13 Νοεμβρίου (Handelsblatt).

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τάχθηκε στο δεύτερο στρατόπεδο. Στο Δουβλίνο ζήτησε εκπροσώπηση των ευρωπαϊκών θεσμών, ενδεχομένως μαζί με μεγάλες χώρες, και έθεσε την εκεχειρία ως πρώτο βήμα. Είπε επίσης ότι δεν μπορεί να υπάρξει μακρόχρονη ειρήνη χωρίς την Ευρώπη στο τραπέζι (Parapolitika). Σε ένα σχήμα τριών ή πέντε πρωτευουσών η Αθήνα απουσιάζει. Μέσω των θεσμών έχει φωνή, αφού οι αποφάσεις κοινής εξωτερικής πολιτικής απαιτούν κατά κανόνα ομοφωνία (EUR-Lex). Ελληνική δέσμευση για στρατεύματα ή εγγυήσεις δεν εντοπίστηκε.

Η Μόσχα έθεσε τον όρο της για τις εγγυήσεις πριν η Ευρώπη αποφασίσει ποιος θα της απαντήσει.