Βροχές σήμερα σε Ιόνιο και Κρήτη

Ένα βαρομετρικό χαμηλό στην κεντρική Μεσόγειο κινείται ανατολικά προς τη χώρα και φέρνει βροχές και καταιγίδες: σήμερα Τρίτη κυρίως στο νότιο Ιόνιο και στην Πελοπόννησο, αύριο Τετάρτη κυρίως στην Κρήτη. Αν έχετε δρομολόγιο πλοίου, πεζοπορία ή δουλειά κοντά στη θάλασσα, το ερώτημα αυτές τις 48 ώρες είναι πού ακριβώς θα πέσει το νερό — και η απάντηση κρίνεται από μικρές αλλαγές στην πορεία του χαμηλού.

Η πρόγνωση της ΕΜΥ, όπως αναδημοσιεύεται, δίνει για σήμερα τα φαινόμενα πρώτα στο νότιο Ιόνιο και στην Πελοπόννησο και βαθμιαία στην Κρήτη, με τη βροχή να περιορίζεται το βράδυ προς Κύθηρα και Κρήτη (ΕΜΥ/emvolos, ΕΜΥ/pentapostagma). Αύριο το βάρος πέφτει καθαρά στην Κρήτη, με ισχυρό ανατολικό άνεμο στο νότιο Ιόνιο και τη νότια Πελοπόννησο και βελτίωση από αργά το απόγευμα (ΕΡΤ).

Γιατί ο «κυκλώνας» δεν κρίνει τον κίνδυνο

Η λέξη «κυκλώνας» μπήκε στη συζήτηση από ένα ιταλικό δημοσίευμα, που αναπαράγεται και σε ελληνικά μέσα, κάνοντας λόγο για «βαθύ μεσογειακό κυκλώνα» και «καταστροφικά κύματα» — χωρίς να δίνει συγκεκριμένες τιμές ανέμου ή ύψους κύματος (Newsbomb). Οι Έλληνες μετεωρολόγοι είναι πιο συγκρατημένοι. Ο Δημήτρης Ζιακόπουλος βλέπει χαμηλό στη Μεγάλη Σύρτη και προβλέπει για αύριο βροχές και καταιγίδες «πιθανώς κατά τόπους ισχυρές», κυρίως στην Κρήτη (Newsbomb). Ο Νίκος Καντερές το χαρακτηρίζει αβαθές χαμηλό που εξασθενεί και εκτιμά, ως προσωπική του πρόγνωση, ότι δεν θα προκαλέσει πλημμύρες (Νέα Κρήτη).

Τι θα χρειαζόταν, όμως, για να δικαιολογηθεί η λέξη «κυκλώνας»; Ξεκινήστε από το χαμηλό που ήδη ξέρετε: μια περιοχή χαμηλής πίεσης που φέρνει συννεφιά και βροχή, και συνήθως τελειώνει εκεί. Πάνω από μια θάλασσα ακόμη ζεστή από το καλοκαίρι, όμως, μπορεί να αρχίσει να τρέφεται μόνο του — η θάλασσα δίνει θερμότητα και υγρασία, οι υδρατμοί ανεβαίνουν, συμπυκνώνονται στις καταιγίδες και απελευθερώνουν ενέργεια που δυναμώνει την ίδια την κυκλοφορία, σαν φωτιά που βρίσκει μόνη της το καύσιμό της. Όταν αυτό το θερμικό μοτέρ ωριμάσει σε ένα σχεδόν συμμετρικό, κυκλικό σύστημα με ζεστό πυρήνα, τότε μιλάμε για medicane, ένα χαμηλό με τροπικά χαρακτηριστικά. Καθολικά αποδεκτός ορισμός δεν υπάρχει· ούτε μια δορυφορική σπείρα ούτε η χαμηλή πίεση αρκούν από μόνες τους (Copernicus, BAMS).

Και εδώ είναι που η ετικέτα μετράει λιγότερο απ' όσο νομίζουμε. Μελέτη για την κακοκαιρία Daniel έδειξε ότι οι ακραίες βροχές στην Ελλάδα προηγήθηκαν της εμφάνισης τροπικών χαρακτηριστικών: η καταστροφή ήρθε πριν το σύστημα κερδίσει το όνομά του (Copernicus). Ο κίνδυνος δεν κρέμεται από τον χαρακτηρισμό, αλλά από τρία πράγματα — πόσο νερό, για πόση ώρα, και πάνω από πού.

Για την Κρήτη, λοιπόν, το κρίσιμο είναι η πορεία. Σκεφτείτε το χαμηλό σαν ένα ποτιστικό: αν μετακινηθεί λίγα χιλιόμετρα ανατολικά, δεν ρίχνει περισσότερο νερό — απλώς αλλάζει το σημείο που το δέχεται. Το σενάριο που συζητείται, χωρίς να επιβεβαιώνεται από επίσημη πηγή, είναι ότι μια τέτοια μετατόπιση θα έφερνε τις επίμονες καταιγίδες από τη θάλασσα πάνω σε κατοικημένες περιοχές της δυτικής Κρήτης — κι εκεί αλλάζει ουσιαστικά η έκθεση σε πλημμύρα. Γι' αυτό η τροχιά μετράει περισσότερο από τον χαρακτηρισμό.

Τι στηρίζεται και τι όχι

Το ίδιο το χαμηλό και η πορεία του προς Ιόνιο, Πελοπόννησο και Κρήτη στηρίζονται στην πρόγνωση της ΕΜΥ. Ο αριθμός που κυκλοφορεί πιο πολύ, όμως — 100 έως 200 χιλιοστά βροχής, που αποδίδονται σε ευρωπαϊκή υπηρεσία πρόγνωσης επικίνδυνων φαινομένων (ESTOFEX) — δεν έχει επιβεβαιωθεί, όπως και το σενάριο που βάζει τη δυτική Κρήτη στο επίκεντρο (MeteoLive). Και ακόμη κι αν ισχύσει, ο αριθμός μόνος του λέει λίγα: 100 έως 200 χιλιοστά είναι 100 έως 200 λίτρα νερού σε κάθε τετραγωνικό μέτρο, αλλά μετράει σε πόση ώρα θα πέσουν — δέκα ώρες ομαλής βροχής είναι εντελώς διαφορετικό πράγμα από δύο ώρες μπόρας (εξήγηση).

Στην πράξη, ο ΟΦΥΠΕΚΑ σύστησε ήδη από χθες προσοχή στους επισκέπτες του φαραγγιού της Σαμαριάς λόγω της αναμενόμενης αστάθειας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας ανακοίνωσης αν η πρόγνωση χειροτέρευε — χωρίς πάντως να έχει ανακοινωθεί κλείσιμο του φαραγγιού (Flashnews). Για την ακτοπλοΐα δεν υπάρχει σήμερα δημόσια ανακοίνωση ακυρώσεων, κάτι που δεν εγγυάται ότι όλα θα εκτελεστούν κανονικά: πριν από απόπλου ή πεζοπορία, η πιο χρήσιμη κίνηση είναι ο έλεγχος της τελευταίας ενημέρωσης από την εταιρεία και το λιμεναρχείο. Στο ίδιο πέλαγος, νότια της Γαύδου, συνεχίζεται αυτές τις ώρες η επιχείρηση διάσωσης για το ναυάγιο μεταναστών της περασμένης Κυριακής (To Brief).

Ό,τι κι αν γίνει με τον χαρακτηρισμό, η πιο έξυπνη προφύλαξη για σήμερα και αύριο είναι απλή: κοιτάξτε την τελευταία πρόγνωση πριν βγείτε, όχι τη χθεσινή.