Η Ιεράπετρα ψάχνει λεωφορεία, η ΕΕ πληρώνει τη Λιβύη

Στην ΑΓΡΕΞ, μια πρώην αποθήκη αγροτικής ένωσης στην Ιεράπετρα, έντεκα μεγάλες σκηνές δεν έφταναν, και άνθρωποι που μόλις είχαν βγει από τη θάλασσα κοιμήθηκαν κάτω από οχήματα (Ανατολή, ΕΡΤ). Από το βράδυ της Δευτέρας 12 ως το μεσημέρι της Τρίτης 13 Οκτωβρίου, πέντε διασώσεις έφεραν στη νότια Κρήτη 467 ανθρώπους (Euronews). Τα ευρωπαϊκά χρήματα που ανακοινώθηκαν την ίδια μέρα πηγαίνουν σε δράσεις ελέγχου στην ανατολική Λιβύη, όχι σε σκηνές και στέγη στην Κρήτη.

Πέντε διασώσεις, μία αποθήκη

Οι δύο μεγαλύτερες βάρκες, με 181 και 118 ανθρώπους, εντοπίστηκαν τη νύχτα νοτιοανατολικά της Ιεράπετρας και οδηγήθηκαν στο λιμάνι της (Αθήνα 9.84, News247). Οι άλλες έγιναν μακριά από την πόλη: 33 άνθρωποι νότια της Γαύδου και 75 νότια της Αγίας Γαλήνης, που οδηγήθηκαν στο δικό της λιμάνι, ενώ λίγο μετά τη μία το μεσημέρι πέμπτη επιχείρηση ανατολικά της Ιεράπετρας πρόσθεσε άλλους 60 (Euronews).

Η αποθήκη όμως δεν είχε αδειάσει από τις προηγούμενες νύχτες. Το πρωί της Τρίτης ο δήμαρχος Μανώλης Φραγκούλης μετρούσε εκεί 697 ανθρώπους (Ράδιο Λασίθι). Η τοπική ενημέρωση ανέβασε αργότερα τον αριθμό στους 744 και, μετά τις μεσημεριανές αποβιβάσεις, σχεδόν στους 800 (Ανατολή). Είναι διαδοχικές φωτογραφίες πληρότητας, όχι άθροισμα αφίξεων: δείχνουν ότι οι αποβιβάσεις ξεπερνούσαν τις αναχωρήσεις. Με προειδοποίηση για ισχυρές βροχές από το βράδυ της Τρίτης, η στέγη έγινε ζήτημα ωρών (ΕΡΤ).

Γιατί η Ιεράπετρα; Η διαδρομή από το Τομπρούκ της ανατολικής Λιβύης έχει γίνει η κύρια πύλη της Κρήτης: το 2025 οι αφίξεις σε Κρήτη και Γαύδο σχεδόν τετραπλασιάστηκαν σε σχέση με το 2024, και το 99,4% είχε ξεκινήσει από τη Λιβύη (RSA). Η ίδια διαδρομή έχει και κόστος σε ζωές, όπως έδειξε το ναυάγιο νότια της Γαύδου τον Σεπτέμβριο (To Brief). Όσο κρατά, το λιμάνι μιας πόλης χωρίς μόνιμη δομή υποδοχής λειτουργεί ως σημείο πρώτης γραμμής.

Το σημείο που σφίγγει είναι τα λεωφορεία

Ο Φραγκούλης δήλωσε ότι ενημέρωσε τη Γενική Γραμματεία Μετανάστευσης και τον υπουργό Θάνο Πλεύρη και ότι του υποδείχθηκε διαθέσιμος χώρος στην Αγυιά Χανίων, στην άλλη άκρη του νησιού. Τη Δευτέρα έφυγαν 167 άνθρωποι με τρία λεωφορεία· για να αδειάσει ο χώρος χρειάζονταν περίπου 15, και ο ιδιώτης ανάδοχος δυσκολευόταν να τα βρει (Ράδιο Λασίθι). Η Αγυιά φιλοξενούσε ήδη 196 ανθρώπους από τη Γαύδο, με δηλωμένη χωρητικότητα έως 700 (Zarpanews).

Ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας Γιώργος Κουγιουμουτζάκης είπε ότι οι ανάγκες είχαν ξεπεράσει τις επιχειρησιακές δυνατότητες του δήμου (CretaOne). Ούτε οι αναχωρήσεις μετρώνται με ακρίβεια: άλλες τοπικές καταγραφές μιλούν για 116 το βράδυ της Δευτέρας και 37 την Τρίτη (Cretalive). Οι περίπου 200 μεταφορές που σχεδιάζονταν για την Τρίτη δεν έχουν επιβεβαιωθεί, οπότε ο τελικός απολογισμός εκκρεμεί.

Τι αγοράζουν τα 25 εκατομμύρια

Την ίδια Τρίτη η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έστειλε επιστολή στους 27, της οποίας το πλήρες κείμενο δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Σύμφωνα με το Reuters, που την είδε, προβλέπει πρόσθετα 25 εκατ. ευρώ για δράσεις στην ανατολική Λιβύη: φύλαξη συνόρων, έρευνα και διάσωση, καταπολέμηση της διακίνησης (Reuters).

Για σκηνές ή λεωφορεία στην Ιεράπετρα θα χρειαζόταν άλλο εργαλείο: ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο έκτακτης ανταπόκρισης, που θα έδινε στοχευμένη στήριξη και πολιτική προστασία αν το ζητήσει η Αθήνα. Η Επιτροπή το περιγράφει ακόμη ως υπό ανάπτυξη (Ευρωπαϊκή Επιτροπή), και ελληνικό αίτημα ειδικής βοήθειας για την ΑΓΡΕΞ δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Η επιλογή των Βρυξελλών διαβάζεται ως λογιστικός υπολογισμός: να πιάσεις τη ροή πριν φύγει, αντί να στήνεις υποδοχή στην άφιξη. Ο συνομιλητής όμως είναι δύσκολος, αφού η ΕΕ αναγνωρίζει επισήμως την κυβέρνηση της Τρίπολης, ενώ στην ανατολή κυριαρχεί ο στρατιωτικός ισχυρός Χαλίφα Χαφτάρ (Reuters). Η πλευρά Χαφτάρ αποκτά έτσι διαπραγματευτικό χαρτί: ελέγχει την ακτή από την οποία φεύγουν οι βάρκες, με το Τομπρούκ ανάμεσα στα λιμάνια της. Ανεξάρτητη ένδειξη ότι το κονδύλι θα μειώσει τις αναχωρήσεις προς την Κρήτη δεν έχει εντοπιστεί.

Τα ευρωπαϊκά χρήματα πάνε στο λιμάνι αναχώρησης· το λιμάνι άφιξης, απόψε, μετράει λεωφορεία.