Η απόσυρση του Τζόουνς δίνει στον Μπέρναμ την ηγεσία — με όρους

Η αναίμακτη διαδοχή στο τιμόνι των βρετανικών Εργατικών απέκτησε τίμημα. Ο Άντι Μπέρναμ προχωρά προς την πρωθυπουργία αφού δεσμεύτηκε δημόσια στη δημοσιονομική πειθαρχία, ενώ το ερώτημα ποιος θα γίνει υπουργός Οικονομικών βαραίνει πάνω από την αριστερή πτέρυγα του κόμματος.

Τέσσερα εκατομμύρια επτακόσιες χιλιάδες λίρες θα κοστίσει η αναπληρωματική δημαρχιακή εκλογή του Greater Manchester στις 30 Ιουλίου (BBC). Είναι ο λογαριασμός που αφήνει πίσω του ο Άντι Μπέρναμ καθώς εγκαταλείπει τη δημαρχία για να διεκδικήσει το Νο 10. Πέντε μέρες νωρίτερα είχε κερδίσει την έδρα του Makerfield με σχεδόν 55% έναντι περίπου 35% της Reform (NBC), επιστρέφοντας στη Βουλή ακριβώς για να γίνει αρχηγός των Εργατικών και, σχεδόν αναπόφευκτα, ο επόμενος πρωθυπουργός μετά την παραίτηση του Κιρ Στάρμερ (To Brief).

Σήμερα η διαδοχή έγινε σχεδόν στέψη. Ο Ντάρεν Τζόουνς, από τους πιο στενούς συμμάχους του Στάρμερ, απέκλεισε δημόσια το ενδεχόμενο να κατέβει κόντρα στον Μπέρναμ. «Andy Burnham is going to be the next prime minister», είπε στο Sky, προσθέτοντας ότι σε εσωκομματική αναμέτρηση «θα κέρδιζε» (Reuters/Yahoo). Με τον πιο αξιόπιστο φορέα μιας οργανωμένης αντίστασης εκτός κούρσας, ο δρόμος προς το Downing Street ανοίγει.

Οι οικονομικές δεσμεύσεις

Η απόσυρση όμως δεν ήταν λευκή επιταγή. Ο Τζόουνς ξεκαθάρισε ότι βουλευτές τον πίεζαν να κατέβει για συγκεκριμένο λόγο, επειδή ήθελαν ο Μπέρναμ να ξεκαθαρίσει πρώτα την οικονομική του γραμμή (The Guardian). Είπε ότι συζήτησαν πολύ για την οικονομία και ότι αποσύρθηκε μόνο αφού πήρε διαβεβαιώσεις.

Η δέσμευση που απέσπασε είναι περιορισμένη: ο Μπέρναμ μπορεί να δανειστεί λίγο παραπάνω, αλλά χωρίς γενικευμένο, αδιάκριτο δανεισμό, και μένει πιστός στους δημοσιονομικούς κανόνες, δηλαδή στους κανόνες που περιορίζουν έλλειμμα και χρέος (FT). Στην αρχική, αγγλική διατύπωση, ο Τζόουνς μίλησε για «room to borrow a little bit more» χωρίς «broadbrush borrowing and spending».

Ο γρίφος του υπουργού Οικονομικών

Το πιο αιχμηρό σημείο δεν ήταν ο δανεισμός, αλλά το πρόσωπο. Ο Τζόουνς έθεσε δημόσιο τεστ για τον επόμενο υπουργό Οικονομικών (Chancellor): να γνωρίζει το υπουργείο Οικονομικών, να μην προσπαθεί να ελέγξει τον πρωθυπουργό, και να μπορεί να καθησυχάσει «τις αγορές, τα συνδικάτα, την κοινοβουλευτική ομάδα και, κατ' επέκταση, το κοινό» (The Guardian). Όταν του είπαν ότι αυτό ακούγεται σαν έμμεση απόρριψη του Έντ Μίλιμπαντ, στελέχους της αριστερής πτέρυγας, απάντησε: «Θα σας αφήσω εσάς να βαθμολογήσετε αυτά τα τεστ» (Standard).

Στα επιβεβαιωμένα του λόγια ο Τζόουνς δεν επιτέθηκε ανοιχτά στην αριστερή πτέρυγα. Το τεστ όμως λειτουργεί de facto ως γραμμή άμυνας απέναντι στον Μίλιμπαντ και το soft left. Αν ο επόμενος υπουργός Οικονομικών πρέπει πρώτα απ' όλα να καθησυχάζει τις αγορές, ένα όνομα από την αριστερή πτέρυγα δύσκολα περνά το φίλτρο. Αυτό που πέτυχε το κεντρώο στρατόπεδο Στάρμερ και Ριβς ήταν να μετατρέψει την υποχώρησή του σε μηχανισμό πειθαρχίας: δεν μπόρεσε να σταματήσει τον Μπέρναμ, μπόρεσε όμως να του δέσει τα χέρια στην οικονομία.

Γιατί οι αγορές μετράνε τον υπουργό Οικονομικών

Η αντίδραση των αγορών στην παραίτηση Στάρμερ ήταν ήπια και προεξοφλημένη. Η απόδοση του δεκαετούς κρατικού ομολόγου (gilt) κινήθηκε γύρω στο 4,8% και η στερλίνα οριακά, με την Capital Economics να λέει ότι οι αγορές «αγνόησαν σε μεγάλο βαθμό» την είδηση (MarketScreener/Reuters). Η επιφυλακτικότητα απέναντι στον ίδιο τον Μπέρναμ είχε προηγηθεί: τον Μάιο, η RBC BlueBay προειδοποιούσε ότι «αν είναι Rayner ή Burnham, η αντίδραση της αγοράς ομολόγων δεν θα είναι θετική» (bmmagazine).

Ο λόγος είναι η μνήμη του 2022: η αγορά τιμώρησε το βρετανικό κράτος για ένα πακέτο χωρίς χρηματοδότηση και χωρίς κοστολόγηση από το ανεξάρτητο όργανο δημοσιονομικών προβλέψεων (OBR), αναγκάζοντας την Τράπεζα της Αγγλίας σε έκτακτη παρέμβαση (AJ Bell). Από τότε οι επενδυτές αντιμετωπίζουν το δίδυμο πρωθυπουργού και υπουργού Οικονομικών ως ενιαία μονάδα αξιοπιστίας. Γι' αυτό η δέσμευση που απέσπασε ο Τζόουνς δεν είναι λεπτομέρεια, είναι το νόμισμα με το οποίο αγοράζεται η αναίμακτη μετάβαση.

Θεσμικά, τίποτα δεν είναι ακόμη τετελεσμένο. Οι υποψηφιότητες ανοίγουν στις 9 Ιουλίου, μέσω της εκτελεστικής επιτροπής των Εργατικών (NEC), και μόνο όταν αναδειχθεί αρχηγός θα κληθεί τυπικά από τον βασιλιά να σχηματίσει κυβέρνηση (AP, Institute for Government). Στο ενδιάμεσο, το Ινστιτούτο Δημοσιονομικών Μελετών (IFS) προειδοποιεί ότι μέσα στους δημοσιονομικούς κανόνες ο χώρος για νέες δαπάνες χωρίς περικοπές ή φόρους είναι ελάχιστος (BBC). Ο Μπέρναμ φτάνει στην εξουσία ως φαβορί που έχει ήδη δημόσια δεσμευτεί για την οικονομική του γραμμή. Χωρίς κοστολογημένο σχέδιο όμως, η δέσμευση δεν έχει δοκιμαστεί.