Ισραηλινές εκλογές στις 27 Οκτωβρίου μετά τη διάλυση της Βουλής

Τα ξημερώματα της 17ης Ιουλίου το ισραηλινό κοινοβούλιο, η Κνεσέτ, ψήφισε την αυτοδιάλυσή του και έστειλε τη χώρα σε εκλογές στις 27 Οκτωβρίου. Είναι μια αναμέτρηση που κρίνει την πολιτική επιβίωση του Μπενιαμίν Νετανιάχου, με τρία μέτωπα ακόμη ανοιχτά: Γάζα, Λίβανο και Ιράν. Για την Αθήνα το ερώτημα είναι απλό. Το ποιος θα κυβερνά στην Ιερουσαλήμ ορίζει τον σημαντικότερο εταίρο της στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και το πόσο ακριβά θα κοστίζει η ελληνική «στρατηγική σιωπή» απέναντι στη Γάζα.

Δεν πρόκειται για κλασική κατάρρευση συνασπισμού με αιφνίδιες πρόωρες κάλπες. Η 25η Κνεσέτ έφτασε στο τέλος της πλήρους τετραετούς θητείας της, την πρώτη τέτοια ολοκλήρωση από το 1988 (Al Jazeera, JNS). Η τελική διάταξη προσαρτήθηκε σε τροπολογία για τη χρηματοδότηση των κομμάτων και πέρασε με 62 ψήφους υπέρ, χωρίς καμία καταψήφιση ή αποχή, ξεκλειδώνοντας ταυτόχρονα τους κρατικούς πόρους για την προεκλογική εκστρατεία (Ynet, Times of Israel). Η νομική σύμβουλος της Κνεσέτ, Sagit Afik, υποστήριξε ότι δεν χρειαζόταν καν κλασικός νόμος πρόωρης διάλυσης. Η ημερομηνία ήταν ήδη νομικά δεδομένη ως η ύστατη επιτρεπόμενη μετά την πλήρη θητεία, και χωρίς τη ρύθμιση της 17ης Ιουλίου η Βουλή θα διαλυόταν αυτομάτως στις 24 Ιουλίου (Jerusalem Post).

Οι αριθμοί που πονούν τον Νετανιάχου

Εδώ κρύβεται η πραγματική είδηση. Οι πρόσφατες μετρήσεις δείχνουν το κόμμα του Νετανιάχου, το Likud, γύρω στις 22-23 έδρες, πολύ κάτω από τις 32 που είχε κερδίσει το 2022. Το συνολικό φιλοκυβερνητικό μπλοκ μένει συνήθως κάτω από το όριο των 61 εδρών που απαιτούνται για κυβέρνηση (Al Monitor). Πιο επικίνδυνο για τον πρωθυπουργό είναι το πρόσωπο που τον απειλεί. Ο πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού Γκαντί Αϊζενκότ δεν έρχεται από αντιπολεμική περιφέρεια, αλλά από το πεδίο της στρατιωτικής αξιοπιστίας. Σε ερώτημα καταλληλότητας για την πρωθυπουργία τον προηγείται με 46% έναντι 36% (CNN, Jerusalem Post).

Στο δεξιό άκρο, η αριθμητική διαλύει τον συνασπισμό από μέσα. Ο Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ δείχνει ανθεκτικός, με 7-8 έδρες. Ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς όμως είναι ο μεγάλος χαμένος: σε μία μέτρηση μένει κάτω από το όριο εισόδου στη Βουλή, σε άλλες ακουμπά μόλις 4-5 έδρες (Al Monitor). Αν οι ψήφοι αυτές χαθούν εκτός Κνεσέτ, χάνεται η ίδια η δεξιά πλειοψηφία. Η αντιπολίτευση, πάντως, προηγείται περισσότερο ως άρνηση του Νετανιάχου παρά ως συνεκτική εναλλακτική εξουσία, με το μπλοκ Μπένετ-Λαπίντ να διολισθαίνει στις 15-18 έδρες (Irish Times).

Ο πόλεμος μπαίνει έτσι στο κέντρο της καμπάνιας, όχι ως φόντο. Η κριτική στο εσωτερικό αφορά λιγότερο το «πόλεμος ή ειρήνη» και περισσότερο τη διαχείριση: την αποτυχία της 7ης Οκτωβρίου, την αδυναμία επιστροφής των ομήρων και τη διεθνή φθορά (Al-Monitor). Αυτό δίνει στον Νετανιάχου κίνητρο να αποφύγει κάθε συμφωνία που η σκληρή δεξιά θα βάφτιζε «υποχώρηση», κρατώντας ενεργή μια πολιτική επιβίωσης που έχει ήδη σκληρύνει το περιβάλλον των ανταλλαγών (To Brief). Είναι ανάλυση κινήτρου, όχι αποδεδειγμένο σχέδιο κλιμάκωσης.

Το ελληνικό δίλημμα με τη Χάγη

Για την Αθήνα, η ουσία δεν αλλάζει με το ποιος κερδίζει. Η σχέση με το Ισραήλ δεν στηρίζεται στον Νετανιάχου προσωπικά, αλλά στην αποτροπή έναντι της Τουρκίας, στην πρόσβαση σε αμυντική τεχνολογία και στον ρόλο Ελλάδας και Κύπρου ως στρατηγικού βάθους. Το πραγματικό κόστος είναι νομικό. Η Ελλάδα και η Κύπρος είναι κράτη μέρη του Καταστατικού της Ρώμης, και το άρθρο 89 τις υποχρεώνει να συνεργαστούν για σύλληψη και παράδοση εφόσον υπάρχει σχετικό ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, του ICC (ICC Rome Statute, ICC Cooperation). Η κάλπη στο Ισραήλ δεν εξαφανίζει αυτή την υποχρέωση, ούτε την παράλληλη υπόθεση γενοκτονίας κατά του Ισραήλ στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ).

Όσο πιο σκληρό το επόμενο ισραηλινό σχήμα, τόσο πιο ακριβή γίνεται η ελληνική διπλή γλώσσα: επίκληση διεθνούς δικαίου στα λόγια, πρακτική συνεργασία στην άμυνα. Το στοίχημα της 27ης Οκτωβρίου δεν είναι μόνο αν επιβιώνει ο Νετανιάχου. Είναι αν η Αθήνα θα μπορεί να συνεχίσει να στηρίζει στρατιωτικά το Ισραήλ, να αποφεύγει τη ρήξη μαζί του και να μη μιλά σχεδόν ποτέ καθαρά για τη Γάζα.