Στέγαση και μεταφορές έφεραν τον 5% στην Ελλάδα

Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα έφτασε τον Σεπτέμβριο στο 5%, από 3,8% τον Αύγουστο, σύμφωνα με τον εθνικό δείκτη τιμών καταναλωτή που δημοσίευσε σήμερα η ΕΛΣΤΑΤ (ΕΛΣΤΑΤ). Υπάρχει και δεύτερος δείκτης, ο εναρμονισμένος, που ακολουθεί κοινή ευρωπαϊκή μεθοδολογία ώστε να συγκρίνονται οι χώρες μεταξύ τους. Αυτός έμεινε στο 5,1%, όσο ακριβώς τον είχε εκτιμήσει η Eurostat στις 2 Οκτωβρίου (Eurostat, μεθοδολογία, Eurostat). Τα οριστικά στοιχεία προσθέτουν το πού ακριβώς ακριβαίνει η ζωή: σχεδόν όλη η πίεση πέφτει σε δύο λογαριασμούς του σπιτιού, και μεγάλο μέρος του μηνιαίου άλματος είναι απλώς το τέλος των εκπτώσεων.

Δύο ιστορίες μέσα σε έναν αριθμό

Η πρώτη αφορά τη χρονιά. Η «συμβολή» μιας ομάδας δαπανών μετρά πόσο ανεβάζει τον γενικό δείκτη, αφού υπολογιστεί πόσο βαραίνει στο καλάθι του νοικοκυριού. Κατά τους πίνακες που αποδίδονται στην ΕΛΣΤΑΤ, η στέγαση πρόσθεσε 2,13 μονάδες και οι μεταφορές 1,63, μαζί 3,76 από τις 5 (ΕΛΣΤΑΤ, Αθήνα 9.84). Δηλαδή τρία στα τέσσερα σημεία του πληθωρισμού είναι το σπίτι και η μετακίνηση.

Η δεύτερη ιστορία αφορά τον μήνα. Ο δείκτης ανέβηκε 2,1% μόνο από τον Αύγουστο, ενώ πέρυσι την ίδια περίοδο είχε ανέβει 0,8% (ΕΛΣΤΑΤ). Εδώ τον λόγο έχει η ντουλάπα: τα ρούχα και τα παπούτσια ακρίβυναν 28,5% σε έναν μήνα, γιατί έληξαν οι θερινές εκπτώσεις (Powergame). Η Αθήνα 9.84, επικαλούμενη την ΕΛΣΤΑΤ, αποδίδει σε αυτή την επαναφορά 1,30 μονάδες, σχεδόν τα δύο τρίτα του μηνιαίου άλματος (Αθήνα 9.84). Την εποχική εξήγηση τη στηρίζει και η σύγκριση με πέρυσι, όπου η ένδυση είναι μόλις 0,3% ακριβότερη (ΕΛΣΤΑΤ). Το μηνιαίο άλμα λοιπόν το εξηγούν κυρίως οι εκπτώσεις, ενώ η ετήσια πίεση έχει άλλες αιτίες.

Από τον δείκτη στον λογαριασμό

Η θέρμανση ακρίβυνε περισσότερο από όλα: σε σύγκριση με πέρυσι, το φυσικό αέριο ανέβηκε 55,2% και το πετρέλαιο θέρμανσης 53,2% (Newsit). Ακολουθούν τα καύσιμα κίνησης (ντίζελ 38,8%, βενζίνη 22,5%) και το ρεύμα με 15% (ΕΛΣΤΑΤ). Αυτά είναι μεταβολές τιμών· ο λογαριασμός κάθε σπιτιού εξαρτάται από το πόσο καταναλώνει. Επιπλέον, η στέγαση και οι μεταφορές περιλαμβάνουν κι άλλες δαπάνες, οπότε τα δημοσιευμένα στοιχεία δεν δείχνουν πόσες από τις 3,76 μονάδες οφείλονται μόνο στην ενέργεια.

Μία από αυτές τις άλλες δαπάνες είναι το ενοίκιο. Τα ενοίκια κατοικιών ανέβηκαν 5,9%, πολύ λιγότερο από το 14,7% της ομάδας στέγασης συνολικά (Liberal). Για όποιον νοικιάζει, όμως, είναι το μεγαλύτερο σταθερό έξοδο του μήνα.

Στα τρόφιμα, ο μέσος όρος κρύβει μεγάλες διαφορές. Η ομάδα συνολικά ακρίβυνε μόλις 0,6%, ενώ το μοσχάρι ανέβηκε 12,3% και το ελαιόλαδο έπεσε 11,9% (ΣΚΑΪ). Γι' αυτό το καλάθι στο ταμείο μπορεί να φαίνεται ακριβότερο απ' ό,τι δείχνει ο δείκτης, όπως είχαμε καταγράψει και για τις ανατιμήσεις από την αρχή της χρονιάς (To Brief).

Το 5% λοιπόν δεν βαραίνει το ίδιο σε όλους. Ένας ενοικιαστής που ζεσταίνεται με αέριο και πηγαίνει στη δουλειά με αυτοκίνητο πληρώνει σχεδόν όλες τις ακριβές κατηγορίες μαζί, ενώ ένας ιδιοκτήτης χωρίς αυτοκίνητο γλιτώνει τις περισσότερες. Σύμφωνα με την Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών του 2025, στο φτωχότερο πέμπτο των νοικοκυριών (με κριτήριο τις δαπάνες) τρόφιμα και στέγαση έπαιρναν περίπου 54% του προϋπολογισμού (ΕΛΣΤΑΤ, έρευνα νοικοκυριών). Αυτό δεν είναι μέτρηση του προσωπικού πληθωρισμού κάθε σπιτιού. Δείχνει όμως ότι σε αυτά τα νοικοκυριά οι κατηγορίες που ακριβαίνουν πιάνουν το μεγαλύτερο μέρος των εξόδων.

Η κυβέρνηση έχει απαντήσει μέχρι στιγμής κυρίως στο ντίζελ. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε στις 30 Σεπτεμβρίου ότι η επιδότηση ανεβαίνει από 10 σε 15 λεπτά το λίτρο για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου, με κόστος περίπου 20 εκατ. ευρώ (Υπουργείο Οικονομικών). Το μέτρο ισχύει από τον Οκτώβριο, άρα δεν φαίνεται στις τιμές του Σεπτεμβρίου. Αφορά επίσης μόνο το ντίζελ κίνησης· το ενοίκιο και το αέριο θέρμανσης μένουν εκτός.

Η απόσταση από την Ευρωζώνη

Η ενεργειακή πίεση δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα. Στην Ευρωζώνη η ενέργεια ακρίβυνε 18,8% σε έναν χρόνο, όμως ο συνολικός πληθωρισμός έμεινε στο 3,8%, 1,3 μονάδες κάτω από το ελληνικό 5,1%, ενώ τον Αύγουστο η διαφορά ήταν μόλις 0,5 μονάδα (Eurostat). Η ΕΚΤ, στα πρακτικά που δημοσίευσε στις 8 Οκτωβρίου, βλέπει ενδείξεις ότι η άνοδος στις ενεργειακές αγορές κρατά περισσότερο απ' όσο υπέθετε (ΕΚΤ). Στην Ελλάδα, πάντως, υπάρχει και πίεση που δεν έχει σχέση με την ενέργεια: τα ξενοδοχεία ακρίβυναν 29,8% και η εστίαση 5,7% (ΕΛΣΤΑΤ).

Το ενεργειακό σοκ είναι κοινό για όλη την Ευρώπη, η απόσταση της Ελλάδας όμως υπερδιπλασιάστηκε μέσα σε έναν μήνα. Το πλήρες δελτίο της Eurostat στις 16 Οκτωβρίου θα δείξει πόσο από αυτή την απόσταση οφείλεται στην ενέργεια και πόσο στα ενοίκια και στις υπηρεσίες (Eurostat).