Ακριβότερο μοσχάρι, φθηνότερο λάδι, σχεδόν σταθερό καλάθι τροφίμων

Τον Αύγουστο το μοσχάρι κόστιζε 13,5% περισσότερο από έναν χρόνο πριν, όμως η διατροφή συνολικά ήταν μόλις 0,9% ακριβότερη, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Αυτή την εβδομάδα, ανάλυση της Καθημερινής με στοιχεία της Eurostat έδειξε και τα εσπεριδοειδή 12% ακριβότερα από τον Ιανουάριο. Οι αριθμοί αυτοί ισχύουν ταυτόχρονα, και ο λόγος εξηγεί τι μπορεί να συμπεράνει ένα νοικοκυριό για τα ψώνια του.

Δύο διαφορετικά διαστήματα

Το 0,9% της ΕΛΣΤΑΤ βάζει δίπλα δύο Αυγούστους, του 2025 και του 2026 (ΕΛΣΤΑΤ). Το 12% για τα εσπεριδοειδή μετρά κάτι άλλο: οκτώ μήνες μέσα στην ίδια χρονιά, δηλαδή τον δείκτη τιμών του Αυγούστου διαιρεμένο με εκείνον του Ιανουαρίου, στη μηνιαία βάση της Eurostat. Ένα τρόφιμο μπορεί λοιπόν να ακριβαίνει έντονα από τον χειμώνα ως το καλοκαίρι χωρίς η ετήσια σύγκριση να δείχνει το ίδιο, και το αντίστροφο.

Γιατί το μοσχάρι δεν σηκώνει τον μέσο όρο

Ακόμη και μέσα στην ίδια ετήσια σύγκριση, οι τιμές τραβούν σε αντίθετες κατευθύνσεις: το μοσχάρι ήταν 13,5% ακριβότερο, ενώ το ελαιόλαδο ήταν 15% και τα φρούτα 7,1% φθηνότερα (ΕΛΣΤΑΤ). Οι μειώσεις ισοφαρίζουν μέρος των αυξήσεων, και κάθε είδος μετρά ανάλογα με το πόσα ξοδεύουν σε αυτό τα νοικοκυριά. Το αποτέλεσμα χωράει σε μία σύγκριση: όλη η διατροφή μαζί πρόσθεσε στον γενικό πληθωρισμό του 3,8% περίπου 0,2 μονάδες, λιγότερο από το μοσχάρι μόνο του, που πρόσθεσε 0,25 (ΕΛΣΤΑΤ).

Ούτε οι διεθνείς τιμές δίνουν έτοιμη εξήγηση. Ο παγκόσμιος δείκτης τροφίμων του FAO βρισκόταν τον Αύγουστο στο υψηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2022 (To Brief), όμως ο υποδείκτης κρέατος έπεσε 1,1% τον Σεπτέμβριο (FAO), άρα δεν δείχνει μια ενιαία διεθνή άνοδο πίσω από το ακριβό ελληνικό μοσχάρι.

Πώς 18 ανατιμήσεις βγάζουν πτώση

Η ίδια λογική ισχύει και για το οκτάμηνο. Η Καθημερινή μετρά αυξήσεις σε 18 από 33 κατηγορίες τροφίμων από τον Ιανουάριο ως τον Αύγουστο, με τα εσπεριδοειδή στην κορυφή, και ταυτόχρονα συνολική υποχώρηση του δείκτη τροφίμων κατά 1,84%, επειδή φθήνυναν τα λαχανικά και το ελαιόλαδο. Πολλές μικρές ανατιμήσεις μπορούν να χαθούν μέσα σε λίγες μειώσεις, αν οι μειώσεις αφορούν είδη που πιάνουν μεγαλύτερο κομμάτι του καλαθιού.

Τα αναλυτικά στοιχεία της Eurostat πίσω από αυτά τα ποσοστά δεν επαληθεύτηκαν ανεξάρτητα, ούτε η αντιστοίχιση των κατηγοριών με εκείνες της ΕΛΣΤΑΤ, γι' αυτό τα ποσοστά του οκταμήνου αποδίδονται στο δημοσίευμα. Μια τρίτη μέτρηση, του ΙΕΛΚΑ, βρήκε τον Σεπτέμβριο τις τιμές στις μεγάλες αλυσίδες 0,75% χαμηλότερες από πέρυσι· επειδή όμως διαιρεί την αξία των πωλήσεων με τον όγκο, κινείται και όταν οι πελάτες στρέφονται σε προσφορές, και δεν συγκρίνεται ευθέως με τις άλλες δύο.

Τι σημαίνει για τα ψώνια

Για ένα νοικοκυριό μετρά η μεταβολή σε όσα αγοράζει το ίδιο, στο διάστημα που το αφορά. Αν ισχύει το 12%, όποιος ξόδευε 10 ευρώ σε εσπεριδοειδή πληρώνει 1,20 ευρώ παραπάνω για την ίδια ποσότητα (Eurostat), και όποιος μαγειρεύει συχνά μοσχάρι ζει κάτι πολύ βαρύτερο από τον μέσο όρο. Στο φτωχότερο πέμπτο των νοικοκυριών, τρόφιμα και στέγαση απορροφούν μαζί περίπου το 54% του προϋπολογισμού (ΕΛΣΤΑΤ), άρα εκεί μια ανατίμηση στο κρέας δεν έχει πού να χωρέσει.

Η κυβέρνηση απάντησε με την εθελοντική «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών» του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου, που ξεκίνησε στις 31 Αυγούστου με 1.740 κωδικούς, ανάμεσά τους για πρώτη φορά 100 κρέατος, και μέση δηλωμένη μείωση 9,5% (ΕΡΤ). Το ποσοστό αυτό είναι ο μέσος όρος όσων δήλωσαν οι επιχειρήσεις για τα προϊόντα της λίστας, όχι μέτρηση του τι πλήρωσαν τελικά οι καταναλωτές.

Το 9,5% περιγράφει μια λίστα ραφιών, όχι τον λογαριασμό ενός σπιτιού. Μέχρι το υπουργείο Ανάπτυξης να δημοσιεύσει σύγκριση των ίδιων κωδικών πριν και μετά την έναρξη, κανείς δεν μπορεί να πει αν τα ψώνια ενός νοικοκυριού έγιναν πράγματι φθηνότερα.