Στη Volkswagen, το εποπτικό συμβούλιο μπλόκαρε τέσσερα λουκέτα

Η μεγαλύτερη αυτοκινητοβιομηχανία της Ευρώπης ήθελε να κλείσει εργοστάσια στη Γερμανία για να επιβιώσει. Στις 9 Ιουλίου, το ίδιο της το σύστημα διακυβέρνησης της είπε όχι, και αυτό το «όχι» δείχνει γιατί η κρίση του γερμανικού βιομηχανικού μοντέλου δεν λύνεται εύκολα, όσο κι αν πιέζει η Κίνα.

Το σχέδιο ήταν φιλόδοξο. Ο διευθύνων σύμβουλος Oliver Blume παρουσίασε στο εποπτικό συμβούλιο ένα «σχέδιο για το μέλλον» έως το 2030: λιγότερη πολυπλοκότητα, μείωση παραγωγικής ικανότητας προς τα 9 εκατομμύρια οχήματα και πιθανό κλείσιμο τεσσάρων γερμανικών μονάδων, στο Zwickau, το Emden, το Neckarsulm και το Ανόβερο (New York Times). Σύμφωνα με πληροφορίες από πρόσωπα που γνώριζαν τις διαβουλεύσεις, το συμβούλιο το απέρριψε με ψήφους 12 έναντι 7. Η VW δεν ανακοίνωσε καμία τελική έγκριση λουκέτων, λέγοντας ότι το σχέδιο παρέμενε υπό συζήτηση.

Ο πρωθυπουργός της Κάτω Σαξονίας Olaf Lies το έθεσε ξεκάθαρα: «Το κλείσιμο εργοστασίων δεν είναι στρατηγική για το μέλλον της Volkswagen».

Γιατί δεν αποφασίζει μόνη της η διοίκηση

Εδώ χρειάζεται μια εξήγηση για το πώς κυβερνάται η VW. Στη Γερμανία ισχύει η συνδιοίκηση (Mitbestimmung): οι εργαζόμενοι δεν εκτελούν απλώς αποφάσεις, κάθονται στο τραπέζι όπου λαμβάνονται. Στη Volkswagen αυτό είναι ισχυρότερο από οπουδήποτε αλλού, επειδή συνδυάζονται τρεις δυνάμεις. Το εργασιακό συμβούλιο μπαίνει υποχρεωτικά σε διαβούλευση για κλεισίματα, βάρδιες και μετακινήσεις παραγωγής. Το συνδικάτο IG Metall, που οργάνωσε διαμαρτυρίες σε 18 εγκαταστάσεις, μπορεί να μετατρέψει μια εταιρική απόφαση σε κλαδική σύγκρουση. Και η Κάτω Σαξονία δεν είναι απλός επενδυτής αλλά πολιτικός μέτοχος με βαρύνοντα λόγο. Μαζί, οι τρεις αυτοί πυλώνες μπορούν να καθυστερήσουν, να ακριβύνουν πολιτικά και συχνά να μπλοκάρουν τα μετωπικά λουκέτα.

Γι' αυτό η VW καταλήγει σχεδόν πάντα σε αναδιαρθρώσεις μέσω εθελουσιών, πρόωρων συνταξιοδοτήσεων και παγώματος προσλήψεων, όχι υποχρεωτικών απολύσεων. Το ίδιο έγινε το 2024, όταν η εταιρεία συμφώνησε σε περίπου 35.000 περικοπές θέσεων χωρίς κλείσιμα και χωρίς αναγκαστικές απολύσεις. Ήταν η ίδια δυναμική που είχαμε δει να διαμορφώνεται όταν η διοίκηση εξέταζε τα λουκέτα (To Brief).

Το σχέδιο Β: συρρίκνωση αντί για λουκέτα

Αφού η διοίκηση δεν πέρασε τα λουκέτα, στρέφεται στο προϊόν. Ο συμβιβασμός που προωθεί είναι η μείωση της γκάμας μοντέλων περίπου κατά το μισό έως το 2035, με ταυτόχρονη περικοπή επιλογών εξοπλισμού και κινητήρων έως και 75% (WSJ). Πρακτικά, ο αγοραστής θα διαλέγει στο μέλλον ανάμεσα σε μια χούφτα εκδόσεις αντί για εκατοντάδες συνδυασμούς κινητήρων και εξοπλισμού. Δεν σημαίνει ότι αύριο εξαφανίζεται η μισή VW από τις αντιπροσωπείες. Σημαίνει σταδιακή απόσυρση μοντέλων χαμηλού όγκου και ακριβών στην ανάπτυξη, ώστε να πέσουν το σταθερό κόστος, η πολυπλοκότητα και ο χρόνος εξέλιξης (Engadget). Η εταιρεία δεν έχει δώσει επίσημη λίστα μοντέλων ή brands (Auto Express). Ανακοίνωσε την κατεύθυνση, όχι ακόμη το πλήρες χειρουργικό σχέδιο.

Και εδώ φαίνεται γιατί η άμυνα των θέσεων εργασίας δεν αρκεί. Στην Κίνα, την αγορά που επί δεκαετίες απορροφούσε τα σταθερά κόστη της VW, οι παραδόσεις του ομίλου έπεσαν 36,6% στο β' τρίμηνο του 2026, στις 424.300 μονάδες (Volkswagen Group). Στο εξάμηνο η πτώση ήταν 25,9%, ενώ η κινεζική αγορά υποχώρησε περίπου 20%. Με άλλα λόγια, η VW χάνει έδαφος ταχύτερα από την ίδια την αγορά (Morningstar).

Αυτή δεν είναι μια κυκλική αδυναμία, είναι δομική απώλεια του πυλώνα που χρηματοδοτούσε το γερμανικό μοντέλο. Απέναντι στη VW, οι BYD, Nio, XPeng και Chery προσφέρουν ηλεκτρικά και υβριδικά με καλύτερο λογισμικό σε χαμηλότερη τιμή, με την BYD να έχει ήδη εκτοπίσει τη VW από την κορυφή της κινεζικής αγοράς (Fortune). Η βουτιά της Κίνας τράβηξε τις παγκόσμιες παραδόσεις κάτω κατά 8,6% (Business News Today).

Το γερμανικό μοντέλο μόλις απέδειξε ότι μπορεί να προστατεύσει τους εργαζομένους από τα λουκέτα. Το ερώτημα που χρωστά να απαντήσει η διοίκηση Blume είναι διαφορετικό: αν η προστασία των θέσεων σήμερα, χωρίς τη μηχανή κερδοφορίας που έφευγε από την Κίνα, αφήνει αύριο λιγότερη VW για να προστατευτεί.