Στέλεχος της ΕΥΠ μηνύει για κατασκοπεία με Predator

Εν ενεργεία ανώτερο στέλεχος της ΕΥΠ, της εθνικής υπηρεσίας πληροφοριών, κατέθεσε την Τρίτη μηνυτήρια αναφορά ζητώντας να διερευνηθεί ως κατασκοπεία η παγίδευση του κινητού του με το κατασκοπευτικό λογισμικό Predator. Ο Γιάννης Παπαδόπουλος στρέφεται ακριβώς στο σημείο όπου η ελληνική Δικαιοσύνη είχε ήδη κλείσει τον φάκελο των υποκλοπών: το σκέλος της κατασκοπείας (News247, Naftemporiki). Η στόχευση του τηλεφώνου του είναι τεκμηριωμένη· αν το λογισμικό μπήκε πράγματι μέσα, δεν έχει επιβεβαιωθεί δημόσια.

Μέχρι σήμερα ο φάκελος έμενε τυπικά στο αρχείο, μετά από δύο αρνήσεις του Αρείου Πάγου να τον ανασύρει (To Brief), και το πιο πρόσφατο μέτωπο των θυμάτων βρισκόταν στο εξωτερικό, με τον δημοσιογράφο Θανάση Κουκάκη να προσφεύγει στο Στρασβούργο (To Brief). Η σημερινή μήνυση διαφέρει σε δύο σημεία: τη φέρνει ένας άνθρωπος από τον πυρήνα της υπηρεσίας, και ζητά χαρακτηρισμό κατασκοπείας, όχι απλής παραβίασης απορρήτου.

Το κενό που άφησε ο Άρειος Πάγος

Όταν τον Απρίλιο ο τότε εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνος Τζαβέλλας αρνήθηκε να ξανανοίξει την υπόθεση, το σκέλος της κατασκοπείας έπεσε σε ένα συγκεκριμένο αποδεικτικό κενό: δεν αποδείχθηκε ότι στις στοχευμένες συσκευές υπήρχαν πράγματι κρατικά απόρρητα, ούτε ότι τέτοιο υλικό ανιχνεύθηκε και εξετάστηκε (Capital). Η θέση ότι αρκούσαν η ιδιότητα των στόχων και οι δυνατότητες του Predator δεν έγινε δεκτή από τον Άρειο Πάγο· ο νόμος (άρθρο 149 του Ποινικού Κώδικα) απαιτεί να αποδειχθεί ότι η ίδια η πληροφορία είχε όντως χαρακτήρα κρατικού απορρήτου (Protothema).

Εδώ πατά η νέα μήνυση. Η θέση του δικογράφου είναι ότι ο Παπαδόπουλος, ως στέλεχος που χειρίζεται διαβαθμισμένες πληροφορίες, γεμίζει ακριβώς αυτό το κενό: η παραβίαση του δικού του τηλεφώνου δεν είναι μια ακόμη παρακολούθηση, αλλά ζήτημα εθνικής ασφάλειας (Powergame, Topontiki).

Τι τεκμηριώνεται και τι όχι

Η στόχευση είναι το πιο στέρεο κομμάτι: ο αριθμός που χρησιμοποιούσε ο Παπαδόπουλος δέχθηκε μολυσμένο SMS με σύνδεσμο Predator, όπως τον ενημέρωσε η Αρχή Προστασίας Δεδομένων (Το Βήμα, in.gr). Το δικόγραφο μιλά για «επιμόλυνση» της συσκευής (Naftemporiki), όμως δεν έχει δημοσιοποιηθεί εργαστηριακή ανάλυση που να βεβαιώνει ότι το λογισμικό εγκαταστάθηκε, ότι τρίτοι διάβασαν το περιεχόμενο ή ότι βρέθηκε εκεί συγκεκριμένο απόρρητο υλικό. Στα δημοσιευμένα αποσπάσματα της πρωτόδικης απόφασης, από τις δεκάδες στόχους μόνο πέντε φέρονται να πάτησαν τον σύνδεσμο και να μολύνθηκαν, ο Κουκάκης και τέσσερις ακόμη· ο Παπαδόπουλος δεν είναι ανάμεσά τους (Topontiki).

Πώς μπορεί μια νέα μήνυση να ανοίξει έλεγχο ενώ ο κύριος φάκελος μένει κλειστός; Επειδή η κατασκοπεία, ως έγκλημα κατά της κρατικής ασφάλειας, διώκεται αυτεπαγγέλτως, δηλαδή με κίνηση της ίδιας της Εισαγγελίας χωρίς να χρειάζεται αίτημα του θύματος. Αν ο εισαγγελέας κρίνει ότι στοιχειοθετείται, η αναφορά μπορεί να γεννήσει αυτοτελή δικογραφία ή, αργότερα, να λειτουργήσει ως το «νέο στοιχείο» που ζητά ο νόμος για να ξαναδιαβαστεί ο παλιός φάκελος. Ο δικηγόρος του Απόστολος Πόντας το διατύπωσε καθαρά: η υπόθεση αποτελεί «νέο στοιχείο» που υποβοηθά το έργο της Εισαγγελίας (Powergame).

Η μήνυση στρέφεται κατά των τεσσάρων ιδιωτών που καταδικάστηκαν σε πρώτο βαθμό για το επιχειρηματικό σκέλος του Predator: του Ισραηλινού ιδρυτή της Intellexa Ταλ Ντίλιαν, της Σάρα Χάμου, του Φέλιξ Μπίτζιου και του Ιωάννη Λαβράνου (BBC). Το Β' Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών τους έκρινε ενόχους για πέντε ολοκληρωμένες παρακολουθήσεις και 82 απόπειρες, επιβάλλοντας σε καθέναν 126 χρόνια και 8 μήνες, με οκτώ εκτιτέα (The Press Project). Οι ποινές τελούν υπό έφεση και δεν είναι αμετάκλητες (HRW).

Ένας μηνυτής εκ των έσω

Όσο ο μηνυτής ήταν δημοσιογράφος ή αντιπολιτευόμενος, η κυβέρνηση μπορούσε να μιλά για ιδιωτικές παρακολουθήσεις. Τώρα ο καταγγέλλων προέρχεται από τον πυρήνα της υπηρεσίας πληροφοριών. Ο ΣΥΡΙΖΑ ζήτησε από τη Δικαιοσύνη να κινηθεί, λέγοντας ότι «μερικά εγκλήματα δεν συγκαλύπτονται» (in.gr), ενώ βουλευτές του ΠΑΣΟΚ ζητούν να κληθούν στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας ο Ταλ Ντίλιαν και ο Γρηγόρης Δημητριάδης (Thetoc).

Ο Δημητριάδης, που ως γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού είχε την πολιτική εποπτεία της ΕΥΠ, δεν έχει τεκμηριωθεί ως χειριστής του Predator και έχει δηλώσει ότι ανέλαβε μόνο την πολιτική ευθύνη, αρνούμενος οποιαδήποτε προσωπική εμπλοκή (Το Βήμα). Καθαρή δημόσια τοποθέτηση της κυβέρνησης ή της ΝΔ ειδικά για τη μήνυση δεν έχει καταγραφεί μέχρι στιγμής.

Για να γίνει η κατασκοπεία κατηγορία και όχι ισχυρισμός, ο εισαγγελέας θα χρειαστεί αυτό ακριβώς που έλειπε την πρώτη φορά: απόδειξη ότι η συσκευή του στελέχους μολύνθηκε, τεκμήριο ότι κάποιος διάβασε ό,τι υπήρχε μέσα, και ένα συγκεκριμένο κρατικό απόρρητο που να βρισκόταν εκεί. Ο Παπαδόπουλος έφερε στη Δικαιοσύνη το ερώτημα που ο Άρειος Πάγος είχε αφήσει αναπάντητο. Την απάντηση μπορεί να τη δώσει πλέον μόνο μια πραγματογνωμοσύνη, όχι μια ακόμη αρχειοθέτηση.